is toegevoegd aan uw favorieten.

Paedagogische beginselen

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

centrum, waar de andere vakken zich in nauwer of wijder kring om heen groepeerden. En ook in de klassieke oudheid en bij het humanisme zocht men de vakken saam te voegen, wel niet rondom een objectief in de vakken zelf gelegen centrum, maar dan toch van uit een teleologisch gezichtspunt; zij moesten dienen tot vopming van eene edele humaniteit. Maar in den nieuweren tijd is de eenheid zoek geraakt. De religie is uit het centrum weggedrongen en wordt hoogstens nog als een ongeschikt vak voor de opvoeding beschouwd. Het verleden in het algemeen en in het bijzonder dan weer de klassieke oudheid is door de revolutie, die er in het denken en leven heeft plaats gehad, zoover van ons komen af te liggen, dat er geen stof voor onze opvoeding meer aan ontleend worden kan. En de nieuwere vakken zijn zoovele in aantal en zoo belangrijk van inhoud, dat het moeilijk valt, aan ieder daarvan een evenredig deel in het onderwijs te schenken. De onoverzienbare rijkdom van stof brengt verlegenheid van keuze, eindelooze verdeeling, wanhopige des-organisatie mede.

Het eerst werd dit op de gymnasia gevoeld, die gedwongen waren bij de klassieke ook de nieuwere natuur-wetenschappelijke studiën op te nemen. Dr Lorinser uit Oppeln vestigde er reeds in 1836 de aandacht op in een opstel: „Zum Schutze der Gesundheit in den Schulen". En sedert dien tijd is de klacht over de overlading der hersens, en over de onvruchtbaarheid van het onderwijs niet meer verstomd. Allerlei pogingen zijn beproefd en allerlei middelen aangewend, om aan die klacht tegemoet te komen. Er is beurtelings inkrimping en afschaffing van humanistische of van realistische vakken verlangd; en jaren lang is daarover een hardnekkige strijd gevoerd, die echter tot op den huidigen dag nog niet tot een beslissend en bevredigend einde is gebracht. Er is beproefd, om concentratie in de vakken aan te brengen. Maar het begrip concentratie werd zoo verschillend opgevat en de zaak, daardoor uitgedrukt, langs zulke verschillende manieren gezocht, dat de verwarring er nog door toenam en sommigen, zooals Dörpfeld, Kern, Kahle e. a. voorstelden, om heel het begrip te vermijden. Trouwens concentratie is maar een formeel begrip; alles hangt van het-middelpunt af, waaromheen men concentreert. En hierover liepen de gedachten verre uiteen, al naar gelang men eene andere idee van doel en uitgangspunt der opvoeding had. „Heimatkunde", aardrijkskunde, wereldkunde, astronomie, teekenen, vormleer, handenarbeid, het