is toegevoegd aan uw favorieten.

Gedenkboek ter herinnering aan het overlijden van Dr. A. Kuyper en de sprake die daarbij uit de pers voortkwam

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wankele levensovertuigingen een vast-aaneengesloten groep is, die van het geloof der vaderen geen duimbreed prijsgeeft, kan ook de andersdenkende gevoelen als een onmisbare nationale waarde. Maar zeer merkwaardig is, dat juist tegen Kuyper's verscheiden, de uiterste leerstelligheid in den boezem der Gereformeerden zelf werd aangetast.

Stellig en systematisch was Kuyper als wetenschappelijk man. Indien zijn onafzienbare rij van werken niet eerbiedwekkend zijn zou om den zeldzamen rijkdom van weten die er in is samengetast, dan zou zij het reeds zijn door het voorbeeldig conceptievermogen, dat er uit spreekt. Wie Kuyper leest, gevoelt zich in het gezelschap van een organiseerend geleerde.

Die organisatorische kracht spreekt zich ook uit in de inrichting der Vrije Universiteit, eene instelling die op zichzelf reeds pleit voor Kuyper's diep inzicht in de behoefte zijner partij. Wie den jongen intellectueel opleidt in zijn beginselen en dat doet met vuur en systeem, is duurzaam arbeidend aan de toekomst van zijn partij. Met vuur en met systeem is de inrichting en het onderwijs der Vrije Universiteit ingezet. En het ware te wenschen dat de algemeene wijsgeerig-classieke propaedeusis der Vrije Universiteit ook aan de andere universiteiten werd ingevoerd. Wat Prof. Roessingh uit Leiden thans bepleit: grondiger wijsgeerige voorbereiding voor ieder student, is door Dr. Kuyper ettelijke jaren te voren toegepast.

Zoo blijft er na Dr. Kuyper's verscheiden een phalanx over van staatslieden en geleerden, die grondig onderlegd zijnen zich bevinden op de basis van zijn beginsel.

Wie de figuur van Dr. Kuyper volkomen begrijpen wil, moet hem zien als kunstenaar. Er is geen Nederlandsch zoo beeldend, zoo rijk, zoo oorspronkelijk, zoo klaar als het zijne. En er is geen Nederlander — hetzij dan Multatuli — die onze kalme natie in zoo ongeëvenaarde mate wist op te voeren tot hartstocht, maar ook tot een zich verliezen in een gedachte, die uitstijgt boven het hier al te zeer gekoesterd individueel belang. Zooals Multatuli en de ongeschoolde geest elkander verstonden, zoo verstonden Kuyper en die milieus elkander, waarvan van Deyssel eens heeft geschreven, dat er de ziel der natie bloeit, de kleine binnenkamers achter de winkels.

Kuyper heeft het hart van den gereformeerden middenstander en volksman volkomen gegrepen. Zijn bezielend woord gaf hem de kracht tot lijden. En wat er geofferd, geleden en gebeden is voor de christelijke school, kan alleen hij beseffen, die de worsteling van nabij heeft meegemaakt.

Toch: juist zijn kunstenaarsnatuur bracht met zich mede die eigenaardige tegenstellingen in zijn persoonlijkheid, schijnbaar zoozeer in strijd met het omlijnd en positief karakter van zijn persoon en zijn optreden. Hij, de man van het beginsel, van het star-doorge.voerde systeem, die „oude plunje" moest afwerpen, hij de klare en