Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

3o DE NATUURLYKE HISTORIE

kunnen raeeten; maar ik ben verzekerd, dat die zelfde denkbeelden eenvoudig, natuurlyk, en zelfs groot, _ zullen voorkomen aan het klein getal van die geenen, die door waarneemingen en agtervolgde opmerkingen de wetten van 't Heelal hebben leeren kennen, en die de zaaken naar hunne kennis beoordeeïende, dezelve zonder vooroordeel zien zo als zy zyn, of zo als zy zouden kunnen zyn, want die twee gezigtpunten zyn ten naaftenby dezelfde, en hy, die een uurwerk voor de eerfte reis befchouwende, zeggen mogt, dat het beginzel van alle deszelfs beweegingen eene veer ware, fchoon het een gewigt was, zou zig niet vergiffen dan voor het .Gemeen , en zoude in de oogen van een philofooph het werktuig verklaard hebben.

Ik heb niet verzekerd, nog zelfs ftelling beweerd, dat onze aarde en de planeeten noodzaaklyk en wezendlyk geformeerd zyn door den fchok van eene komeet die uit de zon het zes honderd yyftigfte gedeelte haarer maffa heeft uitgeworpen; maar het geen ik heb willen te kennen geeven , en het geen ik nog hedén als een zeer waarfchynlykc onderftelling verdedig, is dat een komeet, die in haar perihelium de zon genoeg naderde om derzelver oppervlakte aftefchaaven , en uittevooren , zodanige uitwerkzels zoude kunnen voortbrengen, en dat het niet onmogelyk is, dat 'er zig t'eenigen dage op die wyze nieuwe planeeten formeerde, die alle te zamen gelyk onze planeeten, en byna op het zelfde vlak, rondsom de zon zouden loopen ; planeeten die ook om zigzelven zouden wentelen, en waarvan de ftoffe, toen zy uit de zon kwamen, in een ftaat van fmelting zynde, aan de middelpunt - fchuwende kragt zou gehoorzaamen, en dus hooger aan den iEquator, en laager aan de Poolen worden; planeeten, die eveneens een grooter of kleiner getal wagters zouden kunnen hebben rondom haar draaijende, in het vlak van haarer iEquators, en waarvan de beweegingen gelyk zouden zyn aan die der wagters van onze planeeten, zo dat alle de verfchynzels van deze mogelyke en denkbeeldige planeeten (ik zeg niet dezelfde) maar in dezelfde orde en in gelyke betrekkingen, zouden zyn met die der verfchynzelen van de werkelyk beftaande planeeten. En voor bewys verzoek ik alleen dat men in aanmerking neeme, of de beweeging van alle de planeeten in dezelfde rigting, en byna in het zelfde vlak, niet een gemeenen aandrang onderftelle? ik vraag of 'er in 't Heelal eenige lichaamen, behalven de komeeten zyn, die deze beweeging van aandryving hebben kunnen mededeelen? _ ik vraag of het niet waarfchynlyk is, dat 'er van tyd tot tyd komeeten in de zon vallen, dewyl die van 1680 haare oppervlakte, om zo te fpreeken gefchooren heeft, en of by gevolg zulk een komeet, die oppervlakte van de zon afvoorende, haare beweeging van aandryving niet zoude mededeelen aan een zekefe hoeveelheid ftof welke zy van het lichaam der zon zoude affcheiden en buiten werpen ? ik vraag of in dien ftroom der voortgeworpen ftoffe zig door de onderlinge aantrekking der deelen geene bollen zouden formeeren? of die bollen zig niet op verfchillende afftanden zouden bevinden, naar de verfchillende digtheid der ftoffe? en of de ligtfte door dezelfde aandryving niet verder

Sluiten