Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ENTIIIQUITEN. ENTHUSIASMUS.

deelé in eene Elaffert, Rol of Boek over te fchryven.

ENTERINEMENT, zie INTERINEMENT.

FNTHIQU1TEN of Entichyten, noemde men in de eerfte ceuwe, die genen welke zich als navolgers van Simon 'den Toveraar opwierpen. Zy deden affchüwelyke Offerhanden , waar toë zy zekere dingen gebruikten, die de eerbaarheid verbiedt te melden; zie Erfpii. Heer. Ti. Baron. Annal. Ann. Chrift. 35.

ENTHUSIASMUS is een uitheemsch woord dat eigentlyk Geestdryvery betekent. Zie hier de definitie <if verklaaring welke de geleerde Furetiere 'er van geeft: het Enthufiasmus, zegt hy, is eene prophetifche of poëtifche woede, welke den-Geest buiten haare geftelde paaien vervoert, de Verbeelding verhit en verheft, en aan dezelve vreemde en verwonderlyke dingen 'doet zeggen. Wanneer de Sibylle of Priefterin haare Orakels gaf, wierd zy door een zeker Enthufiasmus aangedaan. De Dichters maaken geene goede Vaarzen , dan wanneer zy door bet Enthufiasmus worden vervoert, en als buiten zich zelven gebragt.

Deeze Schryver zich verbeeldende door Enthufias-

mus en een Goddelyk vuur te zyn aangedaan, bragt „ niet anders voort dan wind en oppervlakkige fchors.

,, Boileau". ,

Ik denk, zegt zeker Engelfche Schryver, dat eene foort van Enthufiasmus onze zielen, in alle opzichten, behalven in dingen, welke den Godsdienst betreffen, onontbeerlyk is; en dat men niet ligt iemant vinden zal, wiens ziel niet in een meerder of minder maat van de Natuur daar mede uitgerust is; deszelvs voorwerp moge zyn wat het wil, bezigheid, vermaak, of wel de fraaije Kunften en Weetenfchappen, zo ras flegts het ftreeven naar zodaanig voorwerp tot een zeker bepaald doelwit in onze ziel beftaat, zo dra zal ook, gelyk de Italiaanen zeggen, dit ftreeven cor.amore verbonden zyn, en Inamorato's of Verliefden, van allerlei foort, zyn altyd toch tevens Enthufiasten. Dit is ten minfte zeker, dat 'er in de menschlyke ziel doorgaans zekere opbeurende kragt heerscht, en dat ieder van ons,.wat zyne geliefkoosde bezigheden of bedoe■ lingen betreft, zich mooglyk wel eens in het geval van den beroemden Sancho Pansa zal bevinden, die op een koperen Barbiersbekken los ging, in de méening dat het Mambrino's gouden Helm was.

Zou Cicero's aliquid immetifum irfinitumque, waar van hy zelv' zegt, dat het zyn hoogfte doel in de Redekunst zy, wel iets anders dan een Rhetorisch Donquichotismus zyn? En egter durf ik wel ftaande houden, dat hy flegts met een weinig minder Enthufiasmus nooit zulk een groot en uitmuntend Redenaar zou geworden zyn,- ja ik ben overtuigd, dat 'er nooit iets grootsch of roemrugtigs is uitgevoerd geworden, waar aan niet ook eenige geestdryvery zeer veel deel had; want gelyk onze handelingen door de driften zeker leeven bekomen, zo ontleenen deeze wederom hun vuur'van het Enthufiasmus; ja, ik mag 'er wel byvoegen, alle vermogens onzer ziel worden daar doorontwikkelden uitgebreid. Men heeft my van een der grootfte Mannen deezer eeuw verhaald, dat hy zich nooit eer aan zyn ftudeertafel zette, dan wanneer hy zyne verbeeldingskragt door het vermogen der Muzyk in beweeeing gebragt hadde. 'Er moest zich ten dien einde in eene zydkamer een gezelfchap van perfoonen ophouden, die op verfcheide Inftrumenten fpeelden; deeze

ENTHUSIASTEN. ENTOMOLITHEN. 10Ü9

oeften zo lang hier mede aanhouden, tot dat hy zich 't zekere hoogte geftemd voelde; als dan gaf hy een eken, en op het oogenblik moest de Muzyk ophousn. Zou dit niet, het geen ik te vooren gezegd he'o:, bevestigen?

Deeze door het Enthufiasmus verhevene gevoelens :r ziel, brengen niet alleen zeer veel toe ter bevor:ring der fraaije Kunften, en tot vermeerdering van it genoegen, dat daar mede gepaard gaat, maar zy ïbbeh ook in 't algemeen eenen zeer voordeeligen vloed op onze Vlyt en werkzaamheid. Ware deeze evenskragt, als ik het zo noemen mag, uit de menschke Natuur geheel verbannen, en wilde men alles, p het naauwkeurigfte, op een Philofoofsch weeghaaltje afweegen, dit zou even het zelvde zyn, als ; voornaamfte beweegraderen van het gezellige lee:n te doen ophouden, en de helft van het Menschom tot eene geheel nuttelooze gevoelloosheid te veryzen. Gaf niet het Enthufiasmus aan de meeste voor-erpen, naar welke wy ftreeven, by hunne wezendce, ook nog eene ingebeelde waarde; ontleenden' eeze van de verbeeldingskragt hunne glansrykfte verren niet, zy zouden ons mooglyk veel teverachtelyk :hynen, dan dat zy eenige verlangen naar dezelve in ns zouden kunnen verwekken. Zeer gepast, dunkt ly, zegt daarom PorE.

Wearfd we fhould lie down in death,

This cheat of life would take no more, If jou thought fame an empty hreath, I Phyllis tut a perjur'd whore.

Dat is: „ Indien gy den roem voor eenen ydeïen , damp, en ik myne Phyllis voor niets meer dan een

meinëedig hoertje houde, dan waar het voor ons , beter, dat wy in het ftof der aarde bedolven lagen , , waar de bedrieglyke droomen deezes leevens ons , niet meer begochelen zouden".

In 't kort het Enthufiasmus, dat ik hier verdeedige, s eene weldaadige Toveresfe, die haar Kunften tot >ns welzyn aanwend, en die haar toverteckens met lat oogmerk alleen mededeelt, of om de fchoonheden Ier verbeeldingskragt te doen gebooren worden, of >m de daadlyke fchoonheden volkomener te maaken. iet ergfte, "dat men 'er van zeggen kan, is dit, dat :y eene aangenaame bedriegfter, cn eene' aanvallige Ükflooifter is.

ENTHUSIASTEN of Geestdryvers. Deezen naam 'af men van ouds en nog heden aan zodaanige Secta'isfen, welke waanen door Goddelyke ingeevïngen of betuigingen van den Geest (zo als zy zulks noemen) e fpreeken; van dien aart waren eertyds de Mesfaliten ;n Euchiten, en nog hedendaagsch de Kwaakers en eeaige andere Dwaalgeesten.

ENTOMOLITHEN betekent zo veel als InfektenSteenen, en is de naam welken de Heer Linn-zeus aan de Verfteeningen van Infekten en daar toe behoorende Dieren geeft, gelyk de Kreeften, Krabben en dergelvken: wy laaten 'er hier de befchryving van volgen zodaanig die in de uitmuntende Natuurlyke Historie van den Geleerden Heere Houttuyn wordt gevonden. , ,.„.„•.

1. Verfteende Infekten. Entomolithus alati. Verjteeningen van vliegende Infekten. Entomolithus Infetcorum vo-

ïantim. Hqvtt. Nat. Hifi- "L 1 ft- «• 2<54-

Sluiten