Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

4o5s KINA-boom.

beginzel uit de overige deelen van den Bast, terwyl men van eene andere zyde waarneemt, dat 'er midde. len zyn, die juist tegenftrydige eigenfchappen van de Kina'bezitten, in welken dit beginzel in eene veel grooter hoeveelheid voorhanden, en op ver na niet zo vast met de andere beginzelen vereenigd is. Zo getuigt Gmelin zelve, uit de asfche van het lynzaad, door middel van den magneet, zeer veel yzerdeeltjes getrokken te hebben. Dat egter de vermenging van de yzer- met de zuurdeelen in de Kina medewerkt om het wrange of famentrekkende voort te brengen, is waarfchynlyk.

De harst, die, zo als men gezien heeft, eenevoortraame plaats onder de beginzelen beflaat, en niet weinig toebrengt tot de uitwerkzelen van den Koortsbast, op zich zelve in gedaante van geestryke uittrekzels met tvyn of anderzints genomen, doet haare deugden byzonderlyk gelden in het verfterken der verflapte deelen , zo wel als in het beftryden van de ontaartingen 'der fappen, en het openen der verftoppingen, zo als de dagelykfche ondervinding bevestigd. Een voor. beeld van geneezing met de Tiniï. Cort. Perm. in eene verregaande zwakheid met bezetting der ingewanden, leest men in de Nov. AU. Phyf. Med. Tom. II. p. 385. Huxham pryst dezelve, met eenige andere bittere en arorsatieke middelen bereid, zeer aan in de febr. verbos. Oper. lom. II. pag 88. in de variol. lymphat. Tom. II. p. 143- en hy ftelt ze boven den Cortex zeiven, ■als' meerder openende, verfterkende en uitdryvende, in eene epidemijche angina maligna. Tom. III. p. 112. 2o roemt hy ook nog het extract, refinofum boven het gewoone, tb. pag. 115- De Hoogleeraar E. Sandiïort, pryst de harst met poeder gewreeven aan voor •de kinderen, die aan kwaadaartige pokjes of tusfchenpoozende koortzen laboreeren, als mede tot het zelvde einde eenen fyroop uit het refineufe deel van den Koortsbast vervaardigd. Zie Ros. van Rosenstein 'Handleiding tot de Kinderziektens, I. Deel, p. 276. II. Deel, p. 25.

De gom- en zoutdeelen, mst weinig yzer-, aard-en "harstdeelen, zyn die, welke in waterachtige afkookzels opgelost worden. Deeze afkookzels, hoewel in de geneezinge der tusfchenpoozende koortzen zwakker dan QeKina in fubflantie, dienen nogthands ter verflerking-, famentrekking, en konnen zelvs ook, offchoon lang. zaamer, de genoemde koortzen overwinnen. In het beftryden der verrottinge, zyn zy dikwils vermogender, dan veele andere bereidingen van den Koortsbast, Of dan dit middel zelve in fubflantie. Zo ondervond MiUTT, in zyne proeven, met ds Kina op ftukken vleesch en onderfcheiden lappen van menfchen en beesten te werk gefield, dat dezelven door beftrooi. jinge met het poeder merklyk voor bederf bewaard wierden, maar nog langer in de waterachtige aftrek. Z'els, en allerlangst in de aftrekzeis met wyn van dee2e Schors. Deeze uitwerkzelen der waterachtige afkookzels moeten voornaamlyk aan de opgeloste gomen zoutdeelen toegefchreeven worden, dewyl de hoe. veelheid der overige beginzelen te gering daar in tegenwoordig is, om veel daar toe mede te werken.

Maar het zyn de zuur-zouten van de Kina , die, naar alle waarfchynlykheid, voor al dis eigenfchap in dezelve uiunasken, waar door djt midde! de verrotting so fterk beftryd. Het acaê v»i Lagaka.s is voornaam-

kina-boom;

lyk in de geneezinge der tusfchenpoozende door eeni. ge Voornaame Geneesheeren fterk gepreezen; zo getuigt de Heer Querin het zelve daar in krachtiger dan het gewoone extradt van den Koortsbast bevonden te hebben. Method. Med. febr. pag. 25.

Wat de aard-deelen der Peruviaanfche Schors betreft, deezen komen my voor niet wel als veel vermogend aangezien te konnen worden, zo niet in het veritompen van zuuren, in het bevorderen der verfterkin» gen, en misfchien iets meerder, door hunne vereent» ging met de overige beginzelen.

Uit het tot hier toe verhaalde, zal, dunkt my, genoeg blyken, welke de voornaamfle eigenfchappen van den Koortsbast zyn, en in hoe verre deeze eigen» fchappen huisvesten in deszelvs beginzelen? Daar nu deeze Bast fomtyds in zyne uitwerkinge te zwak is, en daarom nodig heeft, of aangezet of onderfteund te worden, konnen daar toe niet dan zulke middelen in aanmerking komen, welke of met dezelven in krachten overéénkomen, of die beginzelen konnen byzet. ten, welke onder het gebruik van deezen Bast, in de tegenwoordige ziekte, 't meest te pas komen; wier aanwyzing nu dient te volgen; en om daar in volgens myne voorgeftelde orde voort te gaan, zal ik beging nen met de

Enkele middelen, die nopens hun famenflel het minst van den Koortsbast verfchillen, en in hunne eigenfchappen aan denzelven 't meest na by komen.

Ik zal my in dit deel der Verbandelinge niet ophouden met de aanwyzinge van alle die middelen, welke in de gevallen, waar de Koortsbast te paskoomt, worden aangepreezen, dewyl dit my al te ver zou doen uitweiden; maar alleen zal ik die aantoonen , wier nut op 't flerkst door de achtbaarfte Schryvers, en vooral door de ondervindinge, bevestigd wordt. Onder deezen komen in aanmersmg.

1. De Camomillen, wier bloemen inzonderheid ter herftelling van tusfchenpoozende koortzen, ja door vcelen tot dat einde, boven den Koortsbast aangepreezen worden. Hunne giften zyn geiyk aan die van de | Kina. Het is best hen in fubilantie toe te dienen , of fchoon niet zonder vrugt ook de kookdranken, aftrekzeis en extraften van dit middel gebruikt worden. -Reeds ten tyde van Galenos wierden ae onder de krachtdaadigfte febriftiga getekend ; en volgens de proeven van Pringle, iü de Philefiphical Transaiï. geboekt, zyn ze als allertreffelykfte antifeptica aan te merken.

2. Het Centanrhtm minus. Deeze Plant is niet minder dan de voorgaande in aanmerkinge geweest, lang voor de ontdekking van dsnKoortsbast, en met dezelvde goede gevolgen aangewend in alle die gevallen, waar thands de Koortsbast gebezigd wordt. Zy is, zeggen de Schryvers van de Ditlion. raifon. Univ. de Mat. Med. Tom. II. ƒ>. 27L de eenige, die, federt dat de Peruviaanfche Schors in trein is, haaren roem niet ver. looren heeft, en die, met de Camomillen gepaard wordende, de tusfchenpoozende koortzen veel zekerder dan de Koortsbast zelve^aneast. Zo hebben ook Ro landus, Marckaut en veele anderen, de deugden van dit middel geroemd.

Men merkt aan, dat deeze Plant, versch zynde, zo

wei

Sluiten