is toegevoegd aan je favorieten.

Vervolg op M. Noël Chomel. Algemeen huishoudelyk-, natuur-, zedekundig- en konstwoordenboek [...]. Zynde het VIII.(-XVI.) deel van het woordenboek.

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

5380 ORDENS*

waaren en te verzorgen ; als mede een goed aantal voor fchriften, om aangenaame en verkwikkclyke bereidingen uit derzelver Bloemen en Vrug-en te bereiden', zie men in ons Woordenboek, W. Deel, bladz.

2449 24.58, als mede op-O <.ANJE-HUIS.

ORANJE-KAPEL, zie DANAUS-KAPELLEN

'''-ORANJE-MANTELS, zie KAM-DOUBLETTEN

""ORANJE-PENNEN, zie VOLUTEN n. 34* ORANT, zie LEtfUWliRËK n. 37. ORCANËTTE, zie GSSETONG n 4. ORCEL, zie SCHURFTMOS n 8p. ORCHIS, zie STA N DEL KRUID. ORDENS is de naam weike man aan fommige Maatfchappyen geeft, die zich tor het waarneemen van zekere regels verplichten. Sommigen daar van woonen grfmeenfchappelyk by malkanderen, zo als die tot de Monnikorden! behooren; doch de anderen uit Ridderordens beftaande, zyn daar niet toe gehouden , maar woonen ieder in zyne byzondere huishouding of waar zulks hem welgevalt. De laatstgenoemde of Ridderordens, worden wederom in geestelyke en werettiyke verdeeld. De geestelyke worden in het gemeen alzo befchreeven, dat zy zekere gezelfchappen zyn, uit hoogen en laagen Adel beftaande, welke zich uit eigen beweeging te famengevoegd hebben, of door geestelyke of wereltlyke Vorften tot befcherming en uitbreiding van het Cbristelyk geloove, en tot beftryding der ongeloovigen ingedeld wierden. Het is otv bêtwistelyk, dat men den eigentlyken oirfpronk van dg ;ze geestüyke Ridder-Ordens in geen anderen tydt dan in dien der kruistochten in het Beloofde Land moet zceken. Want wanneer veele perloonen uit eene zrnderlinge drift van Godsdienftigheid begonden bede-vaarten iu het Beloofde Land, en inzonderheid naar bet hertige graf te doen, zo wierderj ook wel haast zulke gevonden, die in den beginne zonder twyffel wel uit goede inzicht zich aan de bewaaring en befcherming derzelven lieten gelegen zyn. Men vindt dat dit het oogmerk der eerfte Ordens »an deezen aart, welke deoaamen van dejnhanniter- of Mdthexer-Orde, van Tempelhoeren, van deDuitfche-Orde, enz. droegen, geweest is, hoewel men niet loogchenen kan, dat wanneer naderhand het vermogen van deeze Ordens en derzelver rykdom, door het bygeloof van die tyden, ontzachgelyk geworden was, de Ridders van tyd tot tot tyd van dit eerfte oogmerk ganfcheiyk afgeweeken zyn. Wanneer naderhand deeze Ordens door de aangroeiende macht der Saraceenen genoodzaakt wierden het Beloofde Land te verlaaten, begon een gedeelte derzelven hier en daar den noch onbekeerde heidenfche volkeren in Pruisfen en elders het Euangelium gewapenderhand te prediken, welke wyze van bekeering den Ridders een vasten voet en het bezit van de landen deezer bekeerde volkeren verfehafte. Behalven de reeds genoem le geestelvke Ridders "an de Jo hanniter-, van de'Duitfche- en Tempelheeren-Ordens, zyn de voorraamften en machtigden de Ridders van St Jatob, Calatrava en Alcantara in Spanje*, de Zwaarddra 1 gers in Lyjland, de RHders B. Virginls annunciatie te Mantui, en verfche'djn andere, van welker inftelling, regelen en gefc'iiedeiisfen Op derzelver byzondeSe Artykelen doorgaans gehandeld wordt. Wat elr>

OREGO.

delyk de wereltlyke Ridder-Ordens betreft, dezelve zyö daar in van de geestelyke onderfcheiden, dat zy niet, gelyk de andere, tot bevordering van de Godsdienftigheid en van het Christelyk geloove, maar tot uit« breiding der dapperheid, trouwen andere edele deugden, tot onderhoud van eendracht in zekere Vorftelyke Huizen, als mede tot vermeerdering van den roem van zekere volkeren gefticht zyn geworden. Dier gelyk flag van Ordens vindt men byna aan alle Koninklyk en Vorftelyke Hoven in Europa, De oudfte van dezelve, zoude de Ridder-Orde van de Galde Taf et zyn, welke de Koning Artus in Engeland omtrent den jaare 516 gefticht zoude hebben. Van de ftichting, inftellinge, en andere zaaken, deeze wereltlyke Ridder* Ordens betreffende, wordt mede veelal in derzelver byzondere Artykels gehandeld. ZieGiustiniani, Hiftorie Chronologiche deU'origine de gV Ordini militari. Mir^i, Origines ordinum militarium. Herman, Hijioire des ordret militaires de l Eglife Hijioire des ordres militaires an. 1700. Gryphh, (frttfijurff wa êciftHcfen tint SBcftlkficn Svilter. £>rt>«.

OREGO in het latyn Origatum, is de naam van een Planitn-Gtflacht, onder de Klasfe der Didynamia of Tweemagtige Kruiden gerargfchikt. De byzondere Kei tne-rken zyn: dat het de Kelken tot een vier. hoekig, aairvormig Hoofdje vergaard.- Het be¬

vat elf foorten, als volgt.

i. Egyptifche Orégo, Origanum JEgyptiacum. Orégo t met vlee ige wollige Bladen en raakte Aairen. Origam num Foliis carnofis tcmentofis, Spicis nudis. Ltnn. SysU Nat. XII Gen 726 p. 308 Veg XIII. p. 452.Hasselq. It. 47P 517, Majorana ntuvdifolia fcuttllata exotica. Tourpsf. Infl. 199. Orignno cegnata Zutarhendi. C Bauh. Pin 223. IWoris Hift III p ."60. .6', 11 T. 3, f. uit. Zatarhendi. Alp. JEgypt. 94. T. 9;. V^sl. Obferv. p. 3i. 33-

't Arabisch woord Zatar Hendi beteekent by de Ara»' bieren Indifche Orégo, zegt Vfc'Si ingius, die aanmerkt dat dit Kruid, wegens den aangenaamen reuk en uit» muntende kragten, zetr bemind wa1-, zo in Egypten als in Syriën. Hy voegt 'er de afbeelding van by , door hem ontleend uit den tuin >an den Venetiaanfchen Edelen Contareni, en beter dan die van Alfi» nus, hoewel ,de Bloem en 't Blad weinig met de bepaaling ftrookt. De Heer Hasseiquist nam waar, dat het een kruidige takkige verfpreide Steng heeft van vier voe:en, met fpits hartvormige, diep getande, gefteelde, zeer dikke fappige rimpelige Bladen, Een langèAair, uit dicht getropte S eeltjes beftaande, wier tropjes als kranswyze waren gefchikt, be» ftond uit kleine pypachtige Kelkjes, waar in een gelipte Bloem. Het kwam in Arabiën voor, aan wandelpaden. Hy hadt het te Koiro tweemaal gezien, alwaar men *t nahieldt om den reuk, kragtiger dan die vaa de Kretifche Orégo, kruiderig, hoofd- en hartfter» kende.

2. Diptam Orégo. Origanum Diltamms. Orégo, met da onderfte Bladen wollig en knikkende Aairer-. Origa. num Foliis inferioribus tomentofis, Spicis nut antibus Lir-nv Mat. Med. 301. Hort. Cliffort, 304. Roy, Lugdb 323. Gouan. Monfp. 288. DiSamnus Creticus C. Bauh. Pin. 222. Cam, Epit. 472. DiSamnum verum. Dod. Pempt. 281- Lob. Ic. SC2.

Onder den naam van DiSamnus Cretitus is dit Kruid

ni