Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

OVER DE GEWASSEN. 53

paard met een aangenaam zuur: hier om worden zy gebruikt in de hee-j te en rottige koortzen, gelyk ook in de Loopziekten der Oosterfche Gewesten. Wat de vruchten in 't byzonder aangaat, dezelve kunnen niet wel raauw worden gebruikt, maar moeten met zuiker worden ingelegd; ook geeven zy, onder andere fpyzen gekookt, aan dezelve een aangenaame»: rynfchen fmaak.

De Duriom zyn zeer heerlyke boomvruchten, welke deeze byzondere eigenfchap bezitten , dat zy een onaangenaamen geur van zich geeven „ eveneens als verrotte Uijen, doch teffens eene pit van zo aangenaamen fmaak bevatten, dat dezelve alle andere bekende vruchten in voomeffelykheid te boven gaat. De boomen, aan welke deeze vruchten groeijen, zyn zeer krom, en bezwaarlyk te beklimmen, vol harde fpitze bladen van een halve fpan lang , van buiten graauw, en van binnen groen, en zo hoog als onze hoogde eiken. De vruchten hangen by geheele trosfen aan de dikke takken ; want de dunne takken zouden zy door haare zwaarte breeken, dewyl dezelve zo groot zyn als Meloenen : van buiten zyn zy zeer deekelig, en dus kwaad om aan te tasten, eerst groen, daar na geelachtig ; van binnen hebben zy vier huisjes in welke de zoete eecbaare vruchten zitten, ter grootte van Kastanien; doch men kan dezelve niet bekomen, dan door de vrucht eerst met den voet of eenig hard lichaam te breeken, dewyl men zich anders geweldig zou bezeeren. Deeze vruchten dienen alleen totvoedzel, en worden, maatig gebruikt zynde, voor gezond gehouden; doch onmaatig genoomen verwekken zy ontdeeking in het bloed en puisten in 't aangezicht. Dezelve worden ryp in den tyd van drie maanden, en zyn geduurende het geheele jaar te bekomen, maar voornaamelyk in Wynen Slachtmaand.

De Sagumanda, of de Sagoboom, is een zoort van Palmboom, welke niet hoog maar dik van dam is, en uiterlyk veel overeenkomst heeft met den Cocosboóm. In de jeugd deezes booms houwt men een zyner zwaarde takken af, en dek daar voor in plaats een holle bamboes, of een der grootde zuikerrieten, welke tot eene verzamelplaats en loop verdrekc voor eene groote meenigte vogt, die dus in korten tyd uit deezen boom, eveneens als uit de Cocos kan worden verzameld. De Indiaanen geeven aan dit vogt den naam van Sagouar; 'twelk zeer zoet, doch ongezond is; dan de Indiaanen mengen bier mede een ander fap, Houbat genoemd, 'e geen uit het fap van verfcheiden planten wordt zamengedeld, en daar door eene zoort van bitterheid aan den drank Sagouar mede deelt, waar door dezelve gezond wordt voor die geene';' welke daar van met maatigheid gebruik maaken; en zelfs hebben de Hollanders van de Moluc^uss en Amboina

G 3 geen

Sluiten