Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

OVER D E G E W A S S E N. 55

Ziet men dikwyls ftammen van dertig voeten hoogte en vier voeten dikte; die in zes maanden tyds volmaakt worden, maar zo voos zyn dat men hen als eene kool kan fnyden. De bladen deezer heesters zyn ongemeen groot en fraay geribd, dikwyls anderhalve voet breed en vyf of zes voeten lang. De vrucht komt voort uit eene bloeihoos aan het bovenlte deel van het hart, en vertoont zich als eene verzameling van Komkommers, die met de einden halfmaanswyze tot eikanderen zyn geloopen. De onrype vruchten zyn groen, doch de rype zyn geelachtig, en hebben van binnen dezelfde kleur. Deeze gewasfen geeven maar eens vruchten, en komen dan te fterven; hierom wordt de geheele ftam, als de vrucht begint ryp te worden, omgehouwen, en de afgefneeden tros aan de balk gehangen, om aldaar tot volkomene rypheid te komen, 't geen binnen weinig dagen gebeurt, zynde de fchil der vrucht dan zo teder, dat dezelve met de hand zonder eenige moeite kan worden afgepeld. Het gebruik deezer vruchten is ongemeen groot in de Indien: zommige droogen dezelve in de zon, wanneer zy zo fmaakeJyk worden als de beste Portugeefche Vygen, waarom zy ook meenigmaal Oost-Indifche Vygen genoemd worden. De Hollanders bakken deeze vruchten met boter en eijeren in de pan, en eeten dezelve als een groote lekker-

Tiy ; OOk is deeze bereiding eene gezonde fpyze, om dat dezelve is VOed*

zaam, licht te verceeren, en een weinig laxeerend. De raauwe vruchten zyn zuurachtig en zamentrkkend, en dus onbekwaam om te worden genuttigd ; want op derzelver gebruik volgen winden, kramp in de ingewanden &i braakingen, ja zelfs onmaatig gebruikt kunnen zy door haar fcherp zuur den Roodenloop verwekken. Indien zy ondertusfchen zeer onryp worden afgefneeden, dan behoudt de buiten fchil haare groenheid , en het fap r.eemt allengskens een zachten aard aan, eveneens van fmaak als onze zuiker Peeren, en in dit geval kan de vrucht, zonder nadeel, raauw worden genuttigd. De bladen zyn ook in de Indien van veel gebruik, en dienen niet alleen om alles in te pakken, maar verftrekken ook by zommige Indifche Volkeren tot een algemeen keukengereedfchap; want voor eerst dekken zy de tafel met deeze bladen, en brengen in dezelve hunne eenvoudige fpyzen te voorfchyn; en daarenboven gebruiken zy dezelve tot handdoeken en drinkfchaalen. De Javaanen zyn ook van meening dat deeze bladen een byzonder vermogen hebben om den brand te blusfchen, en hierom planten zy dit gewas rondom hunne huizen , om dezelve altoos by der hand te hebben. De voortplanting van dit gewas is zeer gemakkelyk, komende 'er, zo ras een ftam is afgefneeden, uit den wortel eene groote meenigte van jonge fpruiten te voorfchyn, die in weinig weeken haaren vollen wasdom verkrygen, en wederom nieuwe vruchten voortbrengen.

De

Sluiten