Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

j. A. e. goeze, merkwaardigheden, enz. 33

MëRKWAARDIGHEDENVAN den kouden winter DES jaars 1740, DOOR j. a. e. goeze.

(Uit het Hoogduitse!!.)

Na deri kouden winter des jaars 1709 , is die des jaars 1740, zekerlijk één der ftrengften en merkwaardigften dezer eeuw. Zijne merkwaardigheden beftaan voornaamlijk daar in:

1. Dat hij zoo vroeg begonnen is;

2. Dat hij zoo lang 'geduurd heeft;

3. Dat de graad van koude zoo groot geweest is; en

4. Dat hij zoo algemeen was, en het derde gedeelte der geheele aarde getroffen heeft.

Indien ik mij niet bedrieg; dan heeft de groote Wijsgeer en Natuurkenner johanchristiaanwolff, — de grootfte na leibnitz in Duitschland, — den kouden winter des jaars 1709 in eene bijzondere Verhandeling befchreven. Maar van den winter des jaars 1740 hebben wij flechts enkele verftrooide berichten. Het is leerrijk, dezelven op te zamelen, en behoorlijk te vergelijken. Men ziet dan, dat bij dergelijke ongewoonlijkheden de natuur geene fcheuring geleden, maar volgends hoogstwijze , doch verborgen wetten haren gang volbragt hebbe. Men ziet dan, dat 'er geene wonderen voorgevallen zijn ; maar de Voorzienigheid hare oogmerken, voor het tegenwoordige zoo wel, als voor het toekomende, uitgevoerd hebbe: gelijk een wijs Vorst zijn volk niet vergeet, wanneer hij zich ook eens genoodzaakt ziet, oorlog te voeren, en zijn Land aan allerlei ongemakken bloot te Hellen.

De winter van 1740 begon reeds omtrent het einde van September 1739, en duurde, hoewel met eenige, maaE onbeduidende, afwisfelingen tot in Mai onafgebroken voord. —

Zoo zonderling de winter was; zoo merkwaardig was ook de Herfst en Zomer, die vooraf gingen.

Het voorjaar van 1739 was koud en onaangenaam, en de koude duurde tot in Junij. Omtrend het laatst van die maand werd aan den Hartz nog beftendig geftookt. Ook was het, van dien tijd af, meer koud, dan warm. Naderhand werd het echter allengs fteeds warmer , en van den drie en twintigften tot den vijf en twjntigftea

iv. DEEL. MfiNGELST, NO. I. C Ju-

Sluiten