is toegevoegd aan je favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 32, 1934, no 36, 09-06-1934

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

er met een goede pachtwet, die continuatie, retributie en vergoedlngsverbeterlng regelt, niet lets te bereiken valt. Alsook door de Invloed op een pachtersorganlsatle. Maar tegen de plattelandsverarmende werking van het pachtstelsel heeft vooral ook de landarbeldersbeweglng een taak. Behoorlijke landarbeldersloonen zijn het beste middel om plattelandsverarmlng te voorkomen. Hiertoe Is noodlg een krachtige landarbeldersbeweglng, en een wettelljk minimumloon. De kleine pachters, die juist het hoogst bieden, komen voort uit de arbeiders, en naarmate de toestand der arbeiders beter Is, zal ook de pachter hooger levenselschen stellen. Naarmate de arbeidersbeweging krachtiger Is, zullen de pachten, bij gelijkblijvende totaalopbrengst dalen. K. TERPSTRA.

Buitenlands | llllllllllllllllllllln Ie – I' ■ tiiiiiiiiiiiiiiiiiii I ' • hoci alls m e^

Waarom geen religieussocialisme in België?

Tot nog toe schreven wij In deze rubriek niet over België. En dat heeft zijn oorzaak, want al wordt In Van Gestels uitvoerige boek over „Het Rellgleus-Soclallsme” nog een twintigtal bladzijden er aan gewijd, de betekenis der belglese beweging Is heel gering.

Zeker, er zijn daar In België katholieken, die rood stemmen. Dat zijn er zelfs vrij velen In dit door en door katholieke land, want de geestellkheld weigert daar, In tegenstelling met Nederland bijv., nooit of bijna nooit de toediening der sakramenten aan hen, die tot de soclallstlese partij behoren. Maar of deze kathollekenen-soclallsten rellgleus-soclallst zijn Is een andere vraag. Gewoonllk zijn het mensen, die teleurgesteld werden In de sociale houding van de kerk en de katholieke staatspartij en dus naar de socialisten gingen. En meestal laten zij dan hun, geloofsleven

afsterven, Indlen zij dit tenminste ooit hebben gehad. Vaak ook blijven ze alleen uit traditie of om moeite te voorkomen katholiek.

Kllnkt dit te pesslmlstles, Is het onwaar? Een der vooraanstaande belglese rel. socialisten, de leraar Verstraete beoordeelde Indertijd In „Het Volk” het boek van pater Van Gestel. Hij schreef toen: „Ik daag al de geleerden der wereld uit om te komen lochenen, dat In Vlaanderen niet honderdduizenden tevens katholiek en tevens socialist zijn, mèt medeweten van de kerk.” Dit laatste zal de kerk echter niet ontkennen. De kerk ontkent ook niet, „dat het volk zich beter gediend acht door meestal ongelovige soclallstlese leiders dan door zijn katholieke priesters en arbeldgevers, die het altijd samen ziet.” Maar en daar gaat het om de kerk ontkent wel, dat deze „katholieken” uit geloofsoverweglngen naar de socialisten gingen, dat zij „socialist want kristen” (titel van het boek van Marle Frangols) zijn. Verstraete verklaart het ontbreken van een grote rel.-soc. organisatie uit de flnantlële omstandigheden. Daarom Is ook de vrijdenkers- en paclflstlese organlzatle klein. Maar als bij deze „rellgleussoclallsten” de religie, In hun geval: het katholicisme het primaire was, zou, ondanks dat flnantlële bezwaar, de beweging groeien. De proletarlese vrljdenkersorganlsatles zijn ook In België vrij talrijk. Bovendien hangt ook de belglese partij de leuze van Erfurt: „Godsdienst Is prlvaatzaak” aan en kan een werkellk goed katholiek deze liberale en In wezen a-rellgleuze gedachte onderschrijven? Het Is toch Immers waar, dat deze leus gewoonllk niet betekent: het socialisme Is enkel een ekonomlese beweging want dan zouden er geen kulturele soc. organlzatles zijn maar: godsdienst Is een persoonllke liefhebberij —, waarbij dus ontkend wordt, dat uit de godsdienst een sociale ethiek moet volgen.

Het Is opmerkellk, dat In overwegend katholieke landen, waar ook een katholieke staatspartij bestaat (België, Oosten-

rijk) de rel. soc. beweging klein Is. Ook In Duitsland met zijn Centrum-partlj was van een kathollek-soclallstlese beweging geen sprake. De Invloed van Helnrlch Mertens en Ernst Mlchel was van tljdellke aard. In die landen zijn of waren er ongetwijfeld soclallstlese kiezers onder de katholieken maar slechts heel weinigen legden verband tussen hun geloof en hun politieke houding. Wat bewijst dit? M.l. le. de geweldige macht van de kerk; 2e. de massale overtuiging, dat socialisme en ongeloof Identiek zijn. De kerk heeft dit altijd geleerd en ontving daarbij ook hulp van soclallstlese voormannen. De katholieke massa geloofde het tenslotte. Toen zij dus los raakte van de kerk en partij koos, was zij ook los van haar geloof. Maar dit betekent ook 3e. dat de soc. partijen, door nadruk te leggen op het feit, dat er katholieke kiezers zijn, de geloofsovertuiging of liever de afwezigheid daarvan bij die kiezers akcepteren, ja toejuichen en dus de antipathie van de kerk t.o.v. de partij doen toenemen.

„Maar de belangstelling voor sociale vraagstukken neemt In de kringen der kerk toe!” zal men zeggen. Zeker en soclallstles klinkende uitspraken worden meer gehoord. Hieruit kan op de duur misschien een rellgleus-soclallstlese beweging groeien. Maar of deze beweging dan verbonden zal zijn met de soclallstlese partijen mag sterk betwijfeld worden. Men denke ook aan de opkomst van de C.D.U. hier te lande! De leus van H. de Man: „Het marxisme Is dood, leve het socialisme!” kan ook betekenen, dat de marxlstlese bewegingen zullen moeten verdwijnen (Duitsland, Oostenrijk) om plaats te maken voor soclallstlese.

Bestudering van het belglese rel. socialisme leert ons, dat Van Gestel gelijk heeft, als hij zegt, dat het bestaande rel. socialisme gedragen wordt door hoofdzakellk vrijzinnige en dan ook vaak nog bultenkerkellk protestantse geest. Onder protestanten en bulten kerkellk-rellgleuzen Is het rel.-socialisme In België ook nog het talrijkst vertegenwoordigd. J. KALMA.

kan de gemeenschapsdienst meer efficiënt werken, er kan met beter werktuigen en machines worden gewerkt, denken we bijv. alleen reeds aan wasschen, timmeren, koken, naaien, boekbinden, enz. Dat Kees Boeke denkt aan het samenleven ook der medewerkers, spreekt vanzelf. Niet alleen zullen ze elk afzonderlijk meer kunnen presteeren in een zich uitleven in het voor hen geëigend paviljoen, ze zullen, zoo ze intenser deel nemen aan deze gemeenschap, meer tijd kunnen vrijmaken voor hun opvoedingswerk, wanneer de daarvoor aangewezen krachten de tijdroovende huishoudelijke bezigheden op zich kunnen nemen (koken, wasschen, enz.), De problemen der lesgevers worden daardoor gemakkelijker opgelost en wederom wordt dit bereikt door het systeem van den wederkeerigen dienst, dat in het denken en werken van Kees Boeke zulk een groote rol speelt.

Voor het geestesoog van dezen praktischen visionair voltrekt zich een kindcrgemeenschap, die op een gansch ideëelen basis rust, een samenleving, waarbinnen kapitalistische tendenzen geen plaats vinden, maar waarin gewerkt wordt uit offervaardigheid en door wederkeerig dienstbetoon. En hij ziet de uitvoerbaarheid, omdat een beroep wordt gedaan op de beste en edelste vermogens in den mensch; hij weet uit ervaring, hoeveel menschen er zijn, die er naar hunkeren, om belangeloos te geven. En misschien is

het geen droombeeld, dat er juist In dezen tijd, waarin de oprechte karakters walgen van de overal steeds weer aan het licht komende fraude, corruptie en zwendel, menschen zullen zijn, die, aangetrokken door de zeldzame onzelfzuchtigheid en door alles heenstralende adel van dezen zuiveren broederschapspredlker, diens uitvoerbare plannen door het schenken van grond en gebouwen kans tot slagen geven. Er zijn op de conferentie enkele maatregelen besproken om aan „De Werkplaats” nog meer bekendheid te geven. Zoo zal er o.a. door Kees Boeke zelve een boek worden geschreven, dat uitvoerig wording. Inrichting, werkwijze en toekomstplannen der Werkplaats zal behandelen.

Ik ben door eigen ervaring en door jarenlange onafgebroken belangstelling in de problemen der nieuwe opvoeding eenlgszlns op de hoogte van wat er op dit gebied Is gedaan. Ik heb scholen In haar wording, bloei en nedergang leeren kennen, weet, hoe groot de moeilijkheden zijn, voortsprultend niet alleen uit flnancleelen nood, maar ook en vooral uit den strijd, de botsing der persoonlijke opvattingen en karakters, en ben niettemin, ondanks de vele teleurstellingen, optimistisch genoeg gebleven om het groote maatschappelijke belang dezer experimenten In te zien. Want al houden de stichters, de leiders dezer nieuwe gemeenschappen In hun visie op de beteekenls van hun arbeid

voor de samenleving meestentijds te weinig rekening met tal van andere factoren, die op den .verderen levensloop hunner leerlingen inwerken, het is voor mij een vaststaand feit, dat de maatschappij ten zeerste gebaat wordt door wat dergelijke experimenten in den ganschen jongen mensch tot groei, tot ontwikkeling brengen.

Kees Boeke denkt zich de mogelijkheid in, dat de kindergemeenschap, zooais in zijn paviljoensysteem tot uitdrukking moet komen, aan de samenleving een groep jonge menschen zal afleveren, die sterk in hun hart de overtuiging zullen meedragen, dat een reine, gelukkige gemeenschap kan worden opgebouwd door de beginselen te huldigen en vast te houden, welke hen in deze eigen, jonge Werkplaatsgemeenschap heeft samengebonden in één sterke harmonie. Moge het dezen paedagogischen zendeling gegeven zijn. eens ergens een nieuwe kolonie zijner oudleerlingen als een levende, lichtende .kern in de menschenmaatschappij zich te zien inbouwen, zich richtend naar de hooggrijpende beginselen, die Kees Boeke zelve belijdt en in „De Werkplaats” in toepassing tracht te brengen. Want dit kan niet anders dan tot leering en bezinning leiden van de velen, die critisch staan tegenover den maatschappelijken achtergrond der Werkplaatsgedachten en die toch zoo gaarne de gemeenschap doorgloeid zien van de zuivere begeerten naar de vestiging