Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

MARX ALS ECONOOM

DOOR S. DE WOLFF

WAT heeft Marx als theoretisch econoom gepresteerd? Engels memoreerde, toen hij vijftig jaar geleden, op den 17en Maart 1883 de rede bij Marx' graf uitsprak, de prestaties van zijn grooten vriend op het gebied der economie aldus:

„Marx ontdekte de speciale bewegingswet der huidige kapitalistische productiewijze en de door haar voortgebrachte burgerlijke maatschappij. Met de ontdekking der meerwaarde werd hier plotseling licht geschapen ..."

De woorden, waarmede Engels hier Marx' prestaties als econoom beschrijft, zouden gemakkelijk tot misverstand aanleiding kunnen geven. Men zou hieruit kunnen lezen, dat het feit, dat er „meerwaarde" bestaat, voortspruitend uit „meerarbeid", totdat Marx deze ontdek* king deed, den economen onbekend was gebleven.

Dat dit hier wordt neergeschreven, dient niet om Engels te bestrij* den, wien beter dan wien ook bekend was, dat Marx dit feit niet ontdekt heeft. Schrijver dezes wil, nu in deze dagen Engels' rede bij het graf van Marx wederom geciteerd zal worden, slechts de mogelijk* heid tot misverstand wegnemen.

Immers Engels zelve wijst er op in zijn voorrede bij den eersten druk van het tweede deel van Das Kapital, dat Adam Smith het feit van het bestaan der meerwaarde kende en hij citeert o.a. de plaats bij Adam Smith, welke wij thans ook in Marx' Theorien über den Mehrwert terugvinden:

„Zoodra in een land de grond in privaatbezit is overgegaan, krijgt ook de grond* bezitter, zooals alle menschen, het verlangen, te oogsten, waar zij niet gezaaid hebben en zij verlangen zelfs voor de natuurlijke producten van den bodem een rente. De landman moet een deel van datgene, wat zijn arbeid geproduceerd heeft, aan den grondbezitter overlaten."

Marx schreef na dit citaat van Smith te hebben weergegeven: (Theorien über den Mehrwert, Deel I, bl. 144).

„Adam Smith vat dus de meerwaarde (cursiveering bij Marx), namelijk de meer* arbeid op als het overschot van den gepresteerden en in de waar gerealiseerden arbeid boven den betaalden arbeid, die haar aequivalent op het arbeidsloon ontvangen heeft, dus als de algemeene categorie (cursiveering bij Marx), waarvan de eigenlijke winst en de grondrente slechts vertakkingen zijn."

En nadat Marx op bl. 148 nog een ander citaat van Adam Smith heeft gebracht, waarin gezegd wordt, dat evenals de grondrente, ook de ondernemerswinst uit onbetaalden arbeid voortspruit, schrijft hij:

188

Sluiten