is toegevoegd aan uw favorieten.

De proletarische vrouw; blad voor arbeidsters en arbeidersvrouwen, jrg 33, 1938, no 1176, 30-03-1938

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

VOOR STILLE UREN

Mozart, een zoon van „Oostenrijk" 1756-1791

Door het oude stadje tussen de bergen, waar de huizen dicht opeengedrongen staan in de stijgende straten, stroomt de Salzack. Des zomers is hij mak, als een oud, tam huisdier en de kleine jongens baden met hun blote benen in het groenige water. Maar in het voorjaar, als 't gletserijs gaat smelten, en in de herfst, wanneer de regens eindeloos plassen, bruist de Salzack wild en woest en zijn geruis klinkt tot ver in de omtrek. Misschien werd het liéd vin de rivier ook gehoord door den kleinen Wolfgang Amadeus, daar in de woonkamer van 't oude huis in de smalle straat. Misschien wekte die zang zoete melodieën in zijn jonge ziel. Misschien was het de Salzack, die 't vierjarig knaapje aanspoorde, zich voor 't spinet te zetten en met de kleine vingers heel voorzichtig wijsjes aan de toetsen te ontlokken, zodat vader Leopold straalde van trots en moeder, de beeldschone Anna Maria Pertlin, verteterd glimlachte. Zou Wolfgang even muzikaal zijn als het iets oudere zusje Maria Anna, Nannerl genaamd?

Het leren scheen spel voor den vrolijken jongen. De vader, in dienst als hofmusicus bij den aarfs-bisschop, gaf alle beschikbare tijd, om hem in de muziek te onderwijzen, en toen Wolfgang zes jaar oud was, werd de eerste belangrijke kunstreis ondernomen, n.1. naar het keizerlijk hof te Wenen, waar 't zonnig kind, dat bij de keizerin op schoot sprong en met zijn smalle handjes zo wonderlijk het klavier beheerste, grote opgang maakte. Een jaar later toog de vader met zijn beide kinderen naar Parijs, Londen en Holland, om over Zwitserland naar huis terug te keren.

Niet alleen instrumenten bespelen, leerde de jonge Mozart. In zijn hoofd klonken blijde melodieën, en hij schreef ze neer, in kinderlijk notenschrift. En schrijven bleef hij, héél zijn veel bewogen leven. Sonates, symphonieën voor orkest, liederen, opera's en nog veel meer. Doch zonnig kon het alles niet meer zijn, want ook over hem, den eens zo zorgelozen knaap, vielen schaduwen van afgunst en armoede.

Evenals zijn vader werd hij als musicus aangesteld bij den aartsbisschop te Salzburg; doch de oude bisschop was gestorven en zijn opvolger, een ruw, hard man, behandelde Mozart als de laagste knecht, hoewel wetend, dat hij een in het buitenland met eerbewijzen overladen genie in dienst had.

Als jongeman van een-en-twintig (tevoren was hij o.a. lange tijd in Italië geweest), maakte Mozart opnieuw een kunstreis, ditmaal in gezelschap van zijn moeder. Zijn onafhankelijke aard, die geen dwinglandij duldde, had hij getoond, door, ondanks hem geweigerd verlof, te vertrekken: een daad, welke in die dagen, toen een heerser als de aarts¬

bisschop, oppermachtig was, grote moed vereiste. Concerten gevend, luide toegejuicht, maar zonder dat de verdiensten meer waren dan nauwelijks toereikend voor het levensonderhoud, kwam Mozart te Parijs, en daar stierf plotseling, ver van haar geliefd Salzburg, moe en uitgeput van 't rondtrekken door vreemde landen, zijn moeder. Welk een indruk dit op Mozart's uiterst gevoelig gemoed maakte, blijkt uit de brieven aan zijn vader en aan vrienden. Eenzaam keerde hij in 1739 terug en opnieuw werkte hij als musicus van den aartsbisschop, thans zonder honorarium! Maar tenslotte kon hij het juk der dienstbaarheid niet langer dragen en vertrok na hooglopende ruzie. Ondanks geldzorgen durfde hij, enkele maanden later, te Wenen, in 't huwelijk treden met Constance Weber en stralend van geluk schreef hij zijn opera „Die Entführing aus dem Serail". Een vloed van werken ontstond: symphoniën, sonates, de beroemde opera's Figaro's Hochzeit, Don Juan en Die Zauberflöte" enz. enz. Maar rijk werd Mozart niet. Hij leefde van concerten en lessen geven, van componeren, rusteloos, als door een bovenaardse macht gedreven. Doch 't vergde te veel van zijn gezondheid. Zijn altijd opgewekt humeur, uiting van zijn edel, open karakter, dat het kwade niet zag en nauwelijks kende, verliet hem. Verbitterd door de afgunst van velen, die zijn roem trachtten te verkleinen, het opvoeren van zijn opera's tegengingen, lag hij op zijn ziekbed en werkte aan zijn laatste arbeid, het Requiem, en wenend sprak hij de dag van zijn dood: „Ik wist het immers wel, dat ik het Requiem voor mijzelf schreef". Op 5 December 1791, om één uur 's nachts overleed één van 's werelds grootste toonkunstenaars.

Nog zweven over heel de aarde Mozarts

Mozart aan het spinet.

Vrouwenhalfuur

Op Woensdag 6 April, precies half drie, spreekt Mw. C. Pothuis-Smit. De titel van haar speech luidt: „Als vrouwen vergaderen" II.

wonderlijk fijne melodieën. Nu eens zijn ze luchtig, speels, vol humor, als in de dikwijls uitgevoerde „Kleine Nachtmusik", dan vroom en ernstig als in het „Requiem"; soms zijn ze teder en vriendelijk, soms weemoedig of zacht troostend als in vele symphonieën. Wie kent niet het lied „Ein Veilchen auf der Wiese stand", een duidelijk voorbeeld van Mozarts zangerige kunst, die wel even doet denken aan de sierlijkheid van zijn tijd, toen heren met poederpruiken en driekante steken, dames met diep-uitgesneden keurslijf en wijde rokken, elegante menuetj es dansten — doch die dan stijgt op vleugelen van blijde zonnigheid ver boven de eigen eeuw, verkwikkend en troostend elk moe hart, dat luisteren wil.

Eens werden telken jare vol glorie grote feesten gehouden in de oude Salzburg, ter ere van Wolfgang Amadeus Mozart zijn grootste zoon. Maar de wereldberoemde „Festspiele", waarlijk feesten vol muziek en vreugde, kwijnen, want de grote meesters Toscanini en Bruno Walter willen en kunnen er niet meer komen. Nog stroomt de Salzack door de stad, waar Mozart geboren werd en vele jaren leefde, Maar in zijn ouderlijke woning wordt men rondgeleid langs veel, wat eens hem toebehoorde. Maar geen spelende kinderen dartelen langs de oevers van de rivier, doch zwaar stappen er de gewapende soldaten uit een naburig land, en alle muziek wordt er gedoofd door het wapengedruis.

In ons echter blijft het geloof, dat eens weer Mozarts melodieën zullen klinken, in een wereld van vrede en geluk, en luisterend naar de zilveren tonen, wordt het versterkt en zal ons blijmoedig en dapper doen zijn. IGNA.

1. Spinet — een ouderwets soort piano.

2. Honorarium — geldelijke vergoeding voor hoofdarbeid

3. „De ontvoering uit het paleis van den Sultan".

4. „Figaro's bruiloft", „De toverfluit".

5. Een „Requiem" is een dodenmis.

6. De „Kleine Nachtmuziek" is een serenade, een muziekstuk door minnaars des nachts gespeeld voor het venster der geliefde.

7. „Een viooltje stond in de weide".

Brieven voor Igna naar aanleiding van ieder artikel „Voor stille uren" moeten aan de redactie worden gezonden. Igna zal gaandeweg alle brieven beantwoorden. Redactie.