Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ORGANISATORISCHE VERANDERINGEN

De commissaris van het N.V.V., de heer H. J. Woudenberg, heeft met ingang van 17 Augustus 1940 den heer S. v.d. Houven ontheven van zijn functie als secretaris-redacteur van de A.N.M.B. en den heer H. C. Ebeling in deze

functie benoemd. Met ingang van 2i Augustus 1940 heeft de heer H. J. Woudenberg den heer H. J. v.d. Born ontheven van zijn functie als voorzitter van de A.N.M.B.

Prijzen en lonen (I.B.) Sinds de bezetting is er in Nederland een verbod tot verhoging van prijzen en vergoedingen van elke aard, evenals van lonen. In tegenstelling tot het standpunt vóór de bezetting, toen de autoriteiten van mening waren dat het niet op hun weg lag de vaststelling der prijzen geheel aan zich te trekken, zijnde huidige autoriteiten de mening toegedaan, dat de prijzen, wegens de alomvattende betekenis ervan, in eigen hand moeten worden gehouden. De prijzencontróle in Duitsland dateert van 1931, toen de prijzen der kartelproducten werden verlaagd en een prijzencommissaris werd benoemd om toezicht te houden, dat de verlagingen den consument bereikten (Nw. Rott. Crt. 3-7-1940). Toen in Duitsland de nieuwe richting aan het bewind kwam, werd de prijzencommissaris van zijn post ontheven en zijn taak ondergebracht bij de ministeries van economische zaken en voor voedselvoorziening. In November 1934 benoemde Schacht daarop echter nogmaals een prijzencommissaris om hernieuwde stijging van prijzen te voorkomen. Deze bleef in functie tot Juli 1935, toen ook zijn bevoegdheden werden ondergebracht bij bovengenoemde twee ministeries. Ten slotte werd in October 1936 weer een prijzencommissaris benoemd, welke laatste niet slechts ongemotiveerde prijsstijgingen moest tegengaan, maarde prijzen geheel moest hervormen op de grondslag van de productiekosten '). Deze prijzencommissaris kondigde 26 November 1936 een verbod van prijsverhogingen af boven het peil van 17 October 1936. Hier zijn we genaderd aan het punt, waar ons land nu aan toe is. Op 11 Juli 1940 is er een prijzenbeschikking afgekomen. Verboden is de prijzen boven hët peil van 9 Mei 1940 te verhogen. Dit geldt ook met betrekking tot het te huur aanbieden en verhuren van goederén en het verrichten van diensten. Eveneens iedere directe of indirecte vermindering van de te verrichten of verrichte prestatie is verboden. Het zou echter verkeerd zijnde indruk te wekken, dat de prijzen nu star zijn vastgelegd. Ineen rede, gehouden de 16e Dec. 193.7, zei de Duitse prijzencommissaris over dit onderwerp, dat: 1. de „Preisstopverordnung” geen starre maatregel is, die het prijspolitieke en daarmede practisch het gehele economische gebeuren onder een dode norm plaatst; 2. het geen maatregel van absolute duur is. Het was voor hem een uitgemaakte zaak, dat geen macht inde wereld de prijzen van de waren en producten te allen tijde onveranderd kon houden. Inde Duitse „Preisstopverordnung” was dan ook een bijzondere paragraaf opgenomen, waarbij de mogelijkheid werd opengelaten tot het maken van uitzonderingen om redenen van volksbelang en tot het verwijderen van buitengewone onbillijkheden bij de practische verwezenlijking. Hiervan werd inde practijk zoveel gebruik gemaakt, dat de uitzonderingsparagraaf bijna regel werd (Nw. Rott. Crt. 3-7-’4O). Ook inde prijzenbeschikking 1940 No. 1 komt ’) De vervangingswaarde-theorie is in Duitsland, evenals nu hier te lande, losgelaten. Vanuit ondememersstandpunt bezien, die zijn bedrijf in stand wil houden, is deze theorie juist. Daar dit echter tot prijsstijging leidt, wensen de huidige autoriteiten, in het belang van het algemeen, de theorie niet te handhaven.

zo’n uitzonderingsparagraaf voor (art. 6). De secretaris-generaal van het departement van Handel, Nijverheid en Scheepvaart en van Landbouw en Visserij kan van de voorschriften van deze beschikking ontheffing verlenen of een andere prijs dan de fn de prijzenbeschikking bedoelde, vaststellen. De prijsreferent inde staf van den Rijkscommissaris, dr. Trabold, zeide echter in zijn toelichting, dat slechts in zeer bijzondere gevallen van de machtiging gebruik kan worden gemaakt, als een firma niet in staat is haar maximumprijzen te handhaven, zonder in ernstige moeilijkheden te geraken. Voor zover de firma in haar winstmarge een toereikende reserve voor het dragen der kosten bezit, heeft het indienen vaneen verzoek om uitzondering geen zin. De voorschriften zijn ook niet van toepassing; 1. indien en voor zover door of vanwege den secretaris-generaal van het departement van landbouw en visserij, op grond van de Landbouwcrisiswet 1933, andere prijzen zijn of worden vastgesteld of goedgekeurd; 2. ten aanzien van tarieven of prijzen voor het vervoer van personen en goederen; 3. ten aanzien van arbeidslonen; 4. ten aanzien van goederen uit het buitenland afkomstig, voor zover deze nog niet in eigendom van Nederlandse afnemers zijn overgegaan. Verhoging van de prijs van buitenlandse waren is slechts met bijzondere toestemming van den secretaris-generaal van het bevoegde departement toegestaan. Uiteen artikel van dr. Trabold inde Deutsche Zeitung inden Niederlanden blijkt, dat men ook enkele andere prijsverhogingen wil toepassen. In de eerste plaats voor die bedrijven, waar men als gevolg van de oorlog hervormingen heeft moeten toepassen. Voorts zal men ook de prijzen van landbouwproducten willen verhogen, om daarmede de inkomsten van de landbouw en de productie te vergroten. Prijsverhogingen die uit bovenstaande uitzonderingen voortvloeien, mogen door den detailhandelaar worden doorgegeven. Het schijnt, dat ondanks het algemene verbod tot prijsverhoging inde afgelopen weken, in sommige gevallen toch prijsverhogingen hebben plaatsgevonden. Dit is niet meer statistisch door ons te controleren, daar de publicatie van het indexcijfer van de kosten van levensonderhoud is stopgezet. Overigens, de mening van den Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandse gebied is, dat de levenswijze der Nederlanders, voor zover zij werk hadden of op andere manier overeen inkomen beschikten, zeker door verhoging van hosten van levensonderhoud, verhoging van belastingen en tarieven, beperkingen zal ondergaan („Het Volk” 27-7-’4O). Hieruit spreekt dus ook de verwachting van prijsverhogingen inde toekomst. Tegenover deze te verwachten stijgende kosten van levensonderhoud, staat het feit dat de lonen, krachtens eendoor den Duitsen opperbevelhebber uitgevaardigd verbod, niet mogen worden verhoogd, hoewel de prijzenbeschikking 1940 Nr. 1 ook een uitzondering maakt voor de arbeidslonen. Dit wil, evenals bij prijzen, niet zeggen, dat de lonen nu een starre grootheid zullen blijven. Het is natuurlijk onjuist, zei de Duitse prijzencommissaris inde op 16-12-1937 gehouden rede, dat met een wettelijke regeling voor alle tijden schommelingen inde loonhoogte te verhinderen zullen zijn. Hier te lande staat het zo, dat redelijke loonsverhogingen toelaatbaar worden geacht. Maatregelen om verhogingen van het loon te

voorkomen, dateren in Duitsland van 1936. Toen ontstond er een gebrek aan arbeidskrachten, vooral inde takken van nijverheid die zich met de bewapening bezig hielden. De ondernemers van deze takken van nijverheid verhoogden de lonen (loklonen) om arbeiders aan te trekken. Het gevolg was, dat de lonen inde diverse takken van nijverheid dikwijls niet meer evenredig met de prestaties waren. Hiertegen genomen maatregelen hadden echter niet het gewenste gevolg. (Die Kriegswirtschaft, van dr. H. von Rozycki, blz. 44). Met het intreden van de oorlogstoestand werd een algemene „loonstop” en looncorrectie noodzakelijk door het wegvallen van talrijke arbeidskrachten, die in dienst moesten en de verdere gestegen vraag naar arbeidskrachten in takken van bewapeningsnijverheid. ledere verhoging of daling van de op 16 October 1939 geldende lonen en salarissen werd verboden. Volgens de Nw. Rott. Crt. van 4 Juli 1940 is deze „loonstop” naderhand grotendeels weer buiten werking gesteld. Zoals reeds is gezegd, zijnde verboden tot prijs- en loonsverhoging geen einde van alle wijsheid. Het verbod tot prijsverhoging was volgens den Duitsen prijzencommissaris niet de vervulling van de eigenlijke prijspolitieke opgave. Het was slechts de basis waarop een organische prijsvorming gebouwd moest worden. De „loonstop” vormde de basis voor een algemene looncorrectie, beantwoordende aan de grondslagen vaneen oorlogsdienstplichtige volkshuishouding (von Rozycki, blz. 45). Zijt ge lid van de VARA? Wij ontvingen van het secretariaat van de V.A.R.A. het volgende bericht: Waarde kameraad, zijt ge lid van de V.A.R.A.? Och, zullen sommigen antwoorden, ik heb de laatste maanden weinig geluisterd naar de radio. Wij hadden dit antwoord verwacht. De lange zomer-avonden waren voor het beluisteren van radio-programma’s niet bijzonder geschikt. Maar nu is de herfst komende. Meer en meer gaat de huiskamer het gezin opeisen. En dan kan de omroep U weer onschatbare diensten bewijzen. Dit geldt in het bijzonder voor de V.A.R.A. Zij is de arbeidersomroep, die steeds haar uitzendingen organiseerde in hecht verband met de arbeidersbeweging. Zij leerde arbeiders luisteren naar goede muziek, zij bracht hoorspelen met sociale strekking, zij wees steeds op de noden en behoeften in het arbeidersgezin en steunde de vakbeweging in haar strijd op economisch en sociaal terrein. Ook thans wil de V.A.R.A. die taak blijven vervullen. Zij hoopt ü inde lange avonden, die komen, zowel ontwikkeling als verstrooiing van goed gehalte te brengen. Maar tevens wil zij een trouwe kameraad blijven van allen, die in Uw organisaties verenigd zijn door haar microfoon aan te wenden tot het verdedigen van Uw belangen, hetzij door lezingen, hetzij door actuele reportages van Uw arbeid in werkplaats en organisatie. De V.A.R.A. wil dus als steeds werken voor U. Zij verwacht dus, dat U ook wilt werken voor de V.A.R.A. door Uzelf op te geven als lidabonné en door Uw kameraden te wijzen op deze morele plicht. Hoogstwaarschijnlijk is het zeer spoedig gedaan met de mogelijkheid om radioprogramma’s te beluisteren zonder iets inde kosten ervan bij te dragen. Onze tijd eist ordening en klaploperij is wanorde. Zij, die dit te laat begrepen hebben, zouden het wel eens in hun beurs kunnen bemerken. Kijkt dus niet de kat uit de boom; het zou U achteraf kunnen berouwen. Concentratie op sociaal-economisch terrein is een actuele eis. Die concentratie omvat ook de arbeidersbeweging en arbeidersomroep. Zij werken samen voor hetzelfde doel. Daarom is het Uw aller zaak, de V.A.R.A. te versterken, opdat zij U sterker terzijde kan staan. Geeft U dus op als lid-abonné a 20 cent per week. U bent dan lid van de V.A.R.A. en ontvangt tevens „De Radiogids” met de volledige omroepprogramma’s.

Sluiten