is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 32, 1933, no 5, 04-11-1933

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Aan God behoort de aarde en haar volheid. Psalm 24:1

Eil^aalf.

ZATERDAG 4 NOVEMBER 1933 – No. 5 32ste JAARGANG VAN DE BLIJDE WERELD

RELIGIEUS-SOCIALISTISCH WEEKBLAD

ONDER REDACTIE VAN DR. W. BANNING ADRES DER REDACTIE; BENTVELDSWEG 5 – BENTVELD

VERSCHIJNT VIJFTIG MAAL PER JAAR ■ 32STE JAARGANG VAN DE BLIJDE WERELD

ABONNEMENT BIJ VOORUITBETALING PER JAAR F 3.40, PER HALFJAAR F 1.75, PER KWARTAAL F 0.90 PLUS 1 5 CTS INCASSO – LOSSE NUMMERS 8 CTS POSTGIRO 21876 – GEMEENTE GIRO V 4500 – ADMINISTRATIE GEBOUW N.V. DE ARBEIDERSPERS, HEKELVELD 15, AMSTERDAM-CENTRUM

DE OPDRACHT

H et is uiterst merkwaardig om te zien, hoe zeer zelfs in een tamelik gesloten groep als de S.D.A.P. de meningen uiteenlopen over de naaste ontwikkeling der gebeurtenissen in ons eigen land. Aan de ene kant mensen, die de opkomst van nationaalsocialisme en fascisme niet ernstig nemen; die met een reeks van argumenten aantonen, dat tradities en volksaard in Holland zich zo volstrekt verzetten tegen diktatuur en militaire discipline over de hele lijn; die eigenlik mannen als Mussert, Baars e.a. alleen maar onbenullige belacheiikheidjes vinden die slechts door een krisistijd enige aandacht trekken. Aan de andere kant komen wij de opvatting tegen, dat ook wij in Holland er onder zullen gaan, al zal de wijze waarop en de vorm waarin verschillen van die in Duitsland. De argumenten, die voor deze mening worden gegeven, klinken meestal Marxisties: in de tegenwoordige fase van de klassestrijd zal de bourgeoisie naar èik middel, ook naar het fascisme, grijpen, om de arbeidersbeweging neer te slaan. De konklusies, die men hieruit trekt, lopen dan nogal uiteen: van de aansporing tot voorbereiding van gewapend verzet tot een aanbeveling van koalitiepolitiek op korte termijn toe. Het is niet aan ons, om uit te maken aan welke kant het grootste deel der waarheid ligt. Maar er zijn wel twee gezichtspunten, die wij van onze kant met de grootst mogelike nadruk naar voren hebben te brengen. Het eerste is, dat een van de allerbelangrijkste faktoren in de ontwikkeiing van de naaste toekomst zal zijn: de innerlike kracht van de socialistiese beweging zelve. Wat mij in allerlei beschouwingen over deze dingen dikwels hindert, is de stilzwijgende veronderstelling, dat het bij ons wel in orde is. Nu twijfel ik niet het is goed om dat met een zekere duidelikheid te zeggen aan de grote trouw waarmee duizenden arbeiders zich aan de socialistiese beweging gebonden voelen. Er is een dikwels ontroerende en beschamende trouw, bij ouderen en jongeren. Ik twijfel

evenmin aan de persoonlike toewijding en dapperheid van de mensen in de leiding. Maar deze beide elementen waren en zijn er nog! eveneens bij onze mensen in Duitsland! Niet daarin dus ligt de zwakheid van onze beweging.

Zij ligt naar mijn mening veei meer in de gedachten- en gevoelsinhoud, waardoor wij als het ware voorbestemd zijn bepaalde krachten in het sociale gebeuren of niet of te laat te onderkennen. Ook dit is slechts ten dele schuld van mensen, het is veel meer histories noodlot. De socialistiese arbeidersbeweging is reaktie op het kapitalisme; zij is ontstaan uit de diepe vernedering van het proietariaat in het industriële kapitalisme en daardoor geladen met diep ingrijpende gevoelens van wantrouwen en wrok; gevoelens, die waarlik in de loop der geschiedenis genoeg bevestiging en versterking ondervonden. Zeker, het socialisme berust op méér dan op minderwaardigheids- en wrokgevoelens; het berust zeer positief op de erkenning van levenswaarden, waarvoor men opkomt, het heeft bovendien een positieve maatschappij-theorie. Maar tot heden toe is het niet gelukt alweer: niet de schuld van mensen zonder meer, veeleer histories noodlot om het z.g. proletaries sentiment om te scheppen tot een positieve kracht. De innerlike kracht van het socialisme heeft men ten onrechte gelijk gesteld met de kracht van het proletaries sentiment.

En nu staan wij voor deze situatie: de demokratie is in Nederland stellig te redden, even stellig ook verder te ontwikkelen; niet voor niets heeft het Nederlandse volk eeuwen lang in vrijheidslucht geademd. Maar het „proletaries sentiment”, de wrok en het wantrouwen der „proletariërs” tegen alle andere volksgroepen boeren, intellektuelen, demokratiese burgerij, al te gemakkelik te zamen „bourgeoisie” geheten en dus de wrok dezer groepen tegen het proletariaat, staat als een slagboom tussen hen. .In een krisistijd, wan-

neer vooral een regering optreedt als zij tans in Nederland doet, laait de wrok en de verbeten woede hoog op. Ik begrijp dat, en onderga het mee. In erken ook, dat daarin veel meer meespreekt; krenking van rechtsgevoel niet het minst. Maar „proletaries sentiment” is zeker niet gelijk aan sociaiisties waardebesef. Onze innerlike kracht wordt versterkt, naarmate het proletaries sentiment niet wordt verdrongen, maar wel wordt gelouterd tot socialisties waardebesef. Hier vooral moeten wij het zoeken, wanneer wij de antikapitalistiese of demokratiese gevoelens van andere groepen dienstbaar willen maken aan socialisme, dat ook de anderen uitkomst betekent.

Er komt nog iets bij, eigenlik het belangrijkste. Voor de religieus-socialist betekent religie niet in de laatste plaats: het staan met een opdracht. Luthers woord: „Hier sta ik, ik kan niet anders, God helpe mij.” Christus’ woord: „Niet mijn wil, maar Uw wil geschiede.” Religie doet eeuwige waarden erkennen, die de mens in zijn leven heeft te dienen. Religie is gehoorzaamheid. Hoe ontzaglik belangrijk de vraag ook moge zijn: of wij in Nederland onder een juk door moeten, ja dan neen belangrijker is de andere vraag: of wij in alle omstandigheden trouw zullen blijven. Socialisme heeft voor ons nimmer betekend een verstandig ekonomies stelsel, dat eventueel door een nog verstandiger te vervangen ware. Socialisme houdt voor ons in een erkenning van zedelike waarden, die hun maatschappelike verwerkeliking moeten krijgen. Socialisme is voor ons onverbrekelik verbonden aan demokratie, liet eist vrijheid, gelijkberechtiging; het komt op voor de waarde van de mens, het belijdt de geestelike Alverbondenheid der mensen. Socialisme, zo verstaan, is onze opdracht. Wij vragen niet in de eerste plaats naar kans en sukses. Wij hebben elkaar slechts te zeggen: wat komen moge, kome, het leven vinde ons steeds trouw aan onze opdracht. W. B.