is toegevoegd aan je favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 37, 1939, no 30, 22-04-1939

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

BINNENLANDSE KRONIEK

Rome en de geestelijke vrijheid

Een paar weken geleden schreven we, dat de kerk van Rome principieel evenzeer tegenstander Is van geestelijke vrijheid als het nat. socialisme. „De Maasbode” bestrijdt deze mening. We bepalen ons tot dit ene punt; wilden we Ingaan op de bijzaken, die „De Maasbode” plaats geeft In haar polemiek, dan hadden we daarvoor niet deze ene pagina maar wel ons gehele blad nodig. Liever dan ons te verweren tegen beschuldigingen en misvattingen, willen we een paar gronden noemen, waarom wij Rome een gevaar achten voor geestelijke vrijheid. Wij beroepen ons allereerst op een Paus; „De Maasbode” zal dezen getuige zeker niet wraken. In zijn lijst van 80 dwalingen van deze tijden heeft Plus IX In 1864 ook als een dwaling veroordeeld de vrijheid van godsdienst, eredienst en geweten. Hem stond voor ogen het middeleeuwse ideaal: de kerk als oppermacht over het leven op al zijn terreinen, ook op dat van de staat; hij wilde een totalitaire kerk, die een even groot gevaar Is als een totalitaire staat voor de vrijheid. Tegen deze lijst van dwalingen Is door enkele hoge geestelijken bezwaar gemaakt; maar ze Is noch herzien noch herroepen.

In velerlei opzicht handelt de kerk ook naar de opvatting, dat geesteüjke vrijheid een kwaad Is. Wij noemen alleen maar de Index van boeken, die men niet mag lezen noch In bezit hebben. Dat de overheid vuilschrijverij niet toelaat en met de strafwet uit het publieke leven wegbezemt, juicht ook de vurigste vriend der vrijheid toe. Dat men de lectuur van gevaarlijke boeken afraadt, ook daartegen kan geen bezwaar zijn en dat Is niet In strijd met de vrijheid. Maar Rome verbiedt boeken en ook tijdschriften en kranten en bestraft de overtreding van dit gebod. Tot de verboden lectuur behoort de bijbel in een andere vertaling dan de kerkelijk goedgekeurde. Krijgt minister Colljn bezoek van minister Geseling In zijn studeerkamer, dan mag hij de Statenvertaling wel dichtslaan, want dit Is een verboden boek en het verbodene mocht zelfs een minister van justitie eens In verleiding brengen, zodat hij erin ging lezen. Rome richt een muur op, om de Roomsen te schelden van de geestelijke wereld, die de hare niet Is. Zij laat door knappe welsprekende mannen conferenties houden voor andersdenkenden. Maar als de andersdenkenden door hun knappe en welsprekende voormannen voor Roomsen conferenties houden, waarschuwt Rome daartegen en verbiedt ze te bezoeken.

Geheel In strijd ook met de geestelijke vrijheid Is het verbod van de sacramenten en kerkelijke begrafenis aan een vijftal groepen In ons volk. In de eerste plaats worden genoemd katholieken, die de socialistische of communistische beginselen op godsdienstig of zedelijk gebied openlijk aanhangen. Er zijn, en vooral er zijn geweest, socialistische voormannen met godsdienstige en zedelijke beginselen In strijd met de algemeen christelijke. Men mag dit echter niet zeggen van het socialisme of een socialistische partij. Over het communisme oordelen we hier niet. De genoemde beginselen behoeven echter geen katholiek te weerhouden, het socialisme te aanvaarden en zich bij een socialistische partij aan te sluiten. Verboden worden echter ook de sacramenten en de kerkelijke begrafenis aan den katholiek, die bekend staat als lid van een socialistische of communistische vereniging of een vereniging, welke dusdanige verenigingen metterdaad steunt. Dit verbod treft zelfs hem, die geregeld socialistische of communistische geschriften leest of vergaderingen bijwoont. Het abonnement op „Tijd en Taak” Is dus aan katholieken verboden! De redactie van ~De Maasbode” heeft zeker dispensatie van dit verbod ontvangen? Het verbod wordt verzacht voor de nat. socialistische katholieken en geldt alleen, Indlen zij de nat. soc. beweging „In belangrijke mate” steun verlenen. Het verbod, dat een zware kerkelijke straf insluit, Is ook gericht

tegen katholieken van liberale of vrijzinnige beginselen op godsdienstig of zedelijk gebied. Socialistisch, communistisch, liberaal, vrijzinnig alles één pot nat, vloeibaar vergift! Alleen het nat. soclaUsme Is minder gevaarlijk!

Uit dit verbod, neergelegd In de vastenbrief der bisschoppen van Nederland blijkt wel zonneklaar, dat wij met recht Rome beschuldigen evenzeer tegen de geestelijke vrijheid te zijn als de nat. socialisten. Hoe meer macht zij heeft, des te minder vrijheid zij geeft. Wie zich Inbeeldt de enige, heilige, onfeilbare door God Ingestelde kerk te zUn, kan ook niet anders dan onverdraagzaam zijn en moet elke stap over die grens als op verboden terrein afkeuren en vervolgen.

Roomsen kunnen als personen zeker verdraagzaam zijn en Rome is tegen andersdenkenden vaak welwillend, als haar macht nog niet sterk genoeg is. Maar wezenlijk en principieel is zij tegenstander van geestelijke vrijheid.

Betoging en Congres

Belden zijn een verblijdende getuigenis geweest, dat de arbeidersbeweging nog niet doodgelopen Is In de modder van crisis en verwarring van deze tijden. Zelfs de taal wordt al door de oorlogsgedachte overheerst en we denken bij dit optreden der strijdende arbeiders aan parade en krijgsraad. Geen parade echter van personen, die zich verliezen In het geheel, slechts hebben te denken, om te gehoorzamen en die door de hogeren voor en over zich laten beslissen. De organisatie en uitvoering bij de betoging voor Welvaart, Werk en Vrede In Den Haag werden geleld en gelukten uitstekend door de zin voor orde, wel te onderscheiden van legerdlsclpllne. Het congres der S.D.A.P. was een krijgsraad, maar die plannen kwam vaststellen, om het recht en belang der arbeidende klasse te verdedigen en In het belang van heel de samenleving de weg te wijzen naar een wereld van gerechtigheid en vrede.

De wereld Is zo vol van gerucht en gevaar, dat leder over haar spreekt en velen de oplossing der wereldproblemen menen te zien. Men kan In het publiek weer boze woorden tegen de „hoge omes” horen. „Men moest ze op een rijtje zetten en een voor een doodschieten”. „Ja, maar dan moet je de mannen van het wapenkapltaal ook een plaats In de rij geven!”

Velen zien enkele machtige personen als de schuldigen In de geest van een Engels parlementslid, die onlangs verzekerde, dat het pas weer goed zou gaan, als de weduwe van Franco Stalln op zijn sterfbed kwam mededelen, dat Hltler In Rome was doodgeschoten bij de begrafenis van Mussollni. Met deze opruiming zou de wereld echter nog niet gezuiverd zijn van conflicten en oorlogsgevaar; communisme en nat. socialisme of fascisme zijn geen bedenkselen van enkele personen; het zijn bewegingen, die een veel wijdere en diepere oorsprong hebben. Ook moeten wij om deze belde bewegingen niet een derde vijand vergeten, dat Is het kapitalisme. Ook al zou In Rusland het communisme Ineenstorten en Italië en Duitsland uit liefde voor de vrijheid het juk der dictatuur afwerpen, dan ware daarmee nog niet een gouden tijd van werk en welvaart voor allen aangebroken en zouden recht en rede nog niet de verhoudingen tussen staten en naties ten goede regelen. Het gevaar bestaat, dat de machtigste vijand, het kapitalisme vergeten wordt, nu men direct In strijd gewikkeld Is tegen communisme en nat. socialisme. Welke van deze twee de gevaarlijkste Is? Belden zijn een reactie tegen de chaos van het kapitalisme, een streven om een volkseenheid te vormen, terwijl het kapitalisme leidt tot versplintering van ledere natie In vele belangengroepen. Het communisme Is het streven, om de voortbrenging een hoger doel dan de winst van

enkelen: de voorziening van aller behoeften te geven. De middelen daartoe zijn echter afschuwelijk en In het nieuwe Rusland heerst evenrnln vrijheid als In het oude. Bij het nat. socialisme wordt alles, ook de arbeid dienstbaar gemaakt aan de staat, waarvan de ene partij het hart Is. Het belang van de staat eist alles op en maakt alles, ook het geestelijk leven van zich afhankelijk.

Door betoging en congres Is terecht gewezen op deze belde vijanden van een socialisme, dat gegrond Is op de beginselen der democratie, In het algemeen op het humanisme. Maar hier ultte zich ook het plan-soclalisme, dat Is de tegenstelling van het chaos-kapltallsme. In een kort, raak geschriftje toont Ir. Vos aan, hoe het Plan van de Arbeid ontvangen werd door zijn tegenstanders en onderst te boven gecrltlseerd. Het heette finantleel onuitvoerbaar, een terugval naar utopistisch socialisme, volksmisleiding, kiezersbedrog enz. enz. Maar Ir. Vos toont aan, hoe na de crltlek de regering stap na stap in de richting van het Plan gaat, natuurlijk In het tempo van de regering, dat Is het tempo van de springprocessie, twee stap vooruit en een achteruit, maar het gaat toch m de richting en het rapport-Westhoff gaat zelfs een heel groot eind In deze richting. Ook bulten het parlement wijzen steeds meer voormannen op het gebied van arbeid en handel wegen aan, om uit de werkloosheid te komen, die In de richting van het Plan gaan.

Het Plan heeft niet afgedaan, voordat ’t een kans op uitvoering heeft gekregen. Congres en betoging hebben belden nadrukkelijk naar het Plan gewezen. Het democratische socialisme moet met alle kracht comunlsme en vooral nat. socialisme, den vijand, die dichter bij Is, bestrijden. Maar het moet ook positieve, opbouwende arbeid verrichten.

Het plan-socialisme opent wijde vergezichten en geeft ook aan de strijders nieuwe geestdrift.

Natuurschoon voor allen

Als het oog der armen maar voor het natuurschoon geopend wordt, kunnen zij er als de rijken van genieten. Multatull overdreef toch, toen hij vroeg: Wat Is den arme ’t schoon der lente? De stemming voor het natuurgenot moge ontbreken, maar de natuur biedt haar schoon aan allen om niet aan. Het Is in zekere zin waar, maar ook niet meer dan dat.

Volgens het Maandschrift van het Centr. Bur. voor Statistiek zijn de hoogste gemiddelde vermogens In Den Haag en omstreken, het Gooi, Oostelijk Utrecht en de duinstreek In midden en Zuidelijk N.-Holland en Z.-Holland. Daar vinden we gemeenten met weinig of geen werklozen, daar leven de villabewoners, die met hun auto naar hun werk In de stad gaan, die elke dag genieten kunnen van de rust en heerlijkheid van hun tuinen, parken en bossen, van duin en zee en helde.

Armen en rijken ontmoeten elkaar; in menig opzicht zijn ze lotgemeen. Maar in vele opzichten zijn ze ook als twee verschillende naties in hetzelfde land, zelfs door de streek en plaats van hun woning van elkaar gescheiden.

J. A. BRUINS.

VrienderL, Colporteert met het Meinummer van ons blad.

Extra colportageprijs 5 cent. Onverkochte ex. worden echter niet teruggenomen.