is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 38, 1940, no 27, 30-03-1940

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ZATERDAG 30 MAART 1940 – No. 27 38STE JAARGANG VAN DE BLIJDE WERELD

Aan God behoort de aarde en haar volheid. Psalm 24:1

Tijd EN Taak

RELIGIEUS-SOCIALISTISCH WEEKBLAD

ONDER REDACTIE VAN DR. W. BANNING ADRES DER REDACTIE: BENTVELDSWEG 5 – BENTVELD

VERSCHIJNT VIJFTIG MAAL PER JAAR – 3 BSTE JAARGANG VAN DE BLIJDE WERELD

ABONNEMENT BIJ VOORUITBETALING PER JAAR F 3.40, PER HALFJAAR F 1.75, PER KWARTAAL F 0.90 PLUS 15 CENTS INCASSO – LOSSE NUMMERS 8 CTS POSTGIRO 21876 – GEMEENTEGIRO V 4500 – ADMINISTRATIE GEBOUW N.V. DE ARBEIDERSPERS, HEKELVELD 15, AMSTERDAM-CENTRUM

VOORWAARDEN DER NIEUWE ORDE

\’an RoomssKatholieke zijde stuurt men ons toe een brochure, waarin dat gedeelte van de Encycliek Summi ficatus van Pius XII in Hollandse vers taling wordt gebracht, dat betrekking heeft op de internationale verhoudingen en de voorwaarden voor de nieuwe orde die komen moet. Het pauselijk docus ment is geboren uit de nood der tijden en bevat grondgedachten waarmee wij zonder reserve instemmen. Ik geef één citaat: „Zullen de vredestractaten, zal de nieuwe internationale orde na het einde van deze oorlog bezield zijn door rechtvaardigheid en billijkheid jegens allen, door een geest van vrijheid en vrede, of zal het een treurige herhaling worden van oude en nieuwe dwalingen? Een definitieve verbetering hopen, sluitend van oorlogsgeweld en zijn uitslag is ijdel, zoals de ondervinding bewijst. Het uur der overwinning is het uur der uiterlijke zegepraal voor de partij, die slaagt haar te behalen, maar het is terzelfder tijd het uur der verzoeking, waarin de engel der gerechtigheid worstelt met den engel van het geweld. Het'hart van den overwinnaar verhardt zich gemakkelijk; gematigdheid en ziende wijsheid lijken hem zwakheid. De kokende hartstocht der volksmassa, aangezet door de offers en het lijden dat ze doorstaan heeft, verblindt dikwijls ook de ogen der verantwoordelijke man; nen en verhindert hen acht te slaan op de vermanende stem van menselijkheid en billijkheid, die overschreeuwd wordt of gesmoord door den onmenselijken kreet: ~Wee den overwonnenen”. De besluiten en beslissingen in zulke om* standigheden genomen, lopen gevaar niets anders te zijn dan onrecht onder den mantel van de rechtvaardigheid.” Dat zijn ware en wijze woorden, die wij gaarne ter overweging nemen en vooral hun aanbevelen, die zo rotsvast overtuigd zijn, dat een overwinning der geallieerden een overwinning van ge=

rechtighcid en democratie zal wezen. Als de Paus voortgaat en betoogt, dat de eigenlijke oorzaken van de kwalen waars aan de mensheid lijdt, vooral liggen in de achteruitgang van godsdienstige en zedelijke opvattingen (in het verval der normen zouden wij liever zeggen), dan vallen wij hem opnieuw bij. En als hij spreekt van de heropvoeding der mens= heid, die bovenal geestelijk en godsdicns stig moet zijn, die tot stand moet komen door de rechtvaardigheid en bekroond worden door de liefde, dan zijn dat woorden, die wij ook van andere zijde wel hoorden: Henriëtte Roland Holst, Huizinga en Verwey in ons land, jajew en de Oekumenische beweging spraken niet anders. Wij, op onze post, hebben voortdurend betoogd tegenover het politiek=socialisme, dat de wezenlijke armoede en ontwrichting der pese cultuur ligt in de devaluatie der geestelijke waarden, en dat er waarlijk dieper tragiek zich over en door ons heen voltrekt dan wij gewend zijn te beseffen....

Waarom dan toch opnieuw ook deze wijze woorden van den Paus ons onbes vredigd laten en zelfs verzet oproepen terwijl wij hun inhoud onderschrijven? Als ik afzie van overigens waarlijk niet onbelangrijke zaken: de houding der Kerk in Spanje, de aarzeling inzake Polen (men móést de Duitse aanval als misdaad en zonde brandmerken en kon toch niet tot openlijke afkeuring., tot verzet aansporen), heel het verleden tegenover Mussolini en Hitler als ik van dit alles bewust afzie, blijven er twee belangrijke bezwaren bestaan. Het eerste: de Kerk zet alles op de eis der her=kerstening van Europa, en het kan in haar mond niet anders betekenen dan een poging om de bevolkingen der Europese landen tot de Moederkerk terug te voeren. Rome is zakelijk en nuchter genoeg om te weten dat mee enkele eeuwen gemoeid zullen zijn.

Natuurlijk heb ik als Pi'otestant het bc.' zwaar, dat men herskerstening gelijk stelt met terugkeer tot Rome; heb ik nog dieper bezwaar: dat men Kerk en Evangelische normen te vlot aan elkaar verbindt. Maar die vanzelfsprekende bezwaren behoeven niet telkens her= haald. Wat ik in de houding der Roomse Kerk, der ook in ons land diep betreur is, dat men met bet oog op het werk van eeuwen der her= kerstening een stuk noodzakelijk werk van nu laat liggen. Ik bedoel konkreet: dat men niet bewust mee wil verzamelen al degenen die zonder RoomssKatholies ken te zijn, zelfs zonder Christen of ge? lovig te zijn, toch willen aanpakken het werk der rechtvaardigheid met de be* kroning der liefde. Het ligt nu eenmaal in Europa zo, dat de meerderheid der bevolkingen niet meer R.K. is en toch zijn zij bereid om dammen op te werpen tegen barbarisme, zijn zij bereid hun beste krachten in te zetten voor nieuwe sociale en internationale orde. Het is o.i. nü de tijd om niet voorop te zetten: onze Kerk en ónze christianis seringsarbeid, maar samenwerking der verschillende groeperingen.

Mijn tweede bezwaar is een onderdeel van het eerste: de houding der Kerk tegenover het socialisme. Ik denk nu speciaal aan Nederlandse verhoudingen. Zeker, het aantal neemt toe van hen die erkennen, dat het democratisch socialist me zoals dat in ons land is gefundeerd, principieel door Katholieken kan worden aanvaard. Maar de pogingen tot ont= moeting, samenwerking en zich voor eh kanders bezit verantwoordelijk willen stellen, gaan nog steeds het eerst van nietïKatholieken uit, en vinden slechts zeer aarzelend steun hij enkele indivh duele katholieken. Zou het niet een stuk= je ophouw ener nieuwe orde in ons eigen land zijn, wanneer de opruiming der onhoudbare tegenstellingen wat ler werd,aangepakt? . W. B.