is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 45, 1947, no 34, 24-05-1947

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Rome en de geestelijke vrijheid

Ds. Buskes, zegt Ruygers, kan niet ontkennen, dat in alle Oost-Europese landen, waar de Russische invloed overheersend is, een stille of open vervolging woedt tegen de Roomse Kerk. En het is naar zijn overtuiging duidelijk, dat de Roomse Kerk zich daartegen te weer stelt. Niet om redenen van machtspolitiek, maar om geestelijke redenen. Dat in vele gevallen in plaats van de Roomse Kerk de Grieks Orthodoxe Kerk treedt, kan volgens Ruygers weinig verschil maken: „De Katholieke Kerk maakt er nu eenmaal aanspraak op, bij uitsluiting van alle andere de ware kerk te zijn. Dat doet iedere Kerk dat doet ds. Buskes ook. En dus gaat het voor de' Katholieke Kerk niet om de machtspolitieke vraag, of er gevestigde posities verloren gaan, maar om de religieuze vraag, „hoe de zielen behouden blijven voor de 'ware Kerk van Christus.” Om misverstand te voorkomen, vallen wii Ruygers even in de rede. Het is een vergissing, wanneer hij meent, dat iedere kerk er aanspraak op maakt, bij uitsluiting van alle andere kerken, de ware kerk te zijn. De kerk, tot welke wij behoren, doet het zeer beslist niet. En ds. Buskes het artikel van Ruygers wekt de indruk, dat ds. Buskes op z*n eentje ook al een kerk is doet het in geen geval. Wij kennen als Protestanten geen kerk, die er aanspraak op mag maken, met uitsluiting van alle andere kerken, de ware kerk te zijn. En dus geloven wij ook helemaal niet, dat zij, die wonen in een land, waar geen Roomse Kerk meer bestaat, voor de ware kerk verloren zijn.

Intussen zijn wij het geheel met Ruygers eens, dat er nog zo iets als geestelijke vrijheid is en dat zij, die deze geestelijke vrijheid voorstaan, de staat het recht ontzeggen om op enigerlei wijze de gewetens te dwingen.

„Men kan dat beginsel niet alleen maar aanvaarden, wanneer het werkt ten eigen bate. Wanneer het beginsel als beginsel juist is, dan heeft men het te aanvaarden, ook als het werkt ten gunste van andersdenkenden.” Accoord! Deze woorden zijn ons uit het hart gegrepen.

Ruygers gaat dan aldus verder: „Ds. Buskes heeft het goed recht om de strijd tussen de Russische en de Katholieke Kerk anders te waarderen dan wij, zolang het een strijd is, welke met geestelijke wapenen wordt gevoerd. Dit wordt anders, wanneer deze strijd gaat worden gevoerd met de machtspolitiek der wereld, met middelen, die iedere humanist en iedere Christen niet anders dan verfoeien kan. De strijd tegen de Katholieke Kerk in Oost-Europa is heden ten dage een strijd om de geestelijke vrijheid. Voor wie uit de cultuurtraditie van West-Europa leeft, kan daarom de keuze niet moeilijk zijn.”

Wanneer Ruygers de geestelijke vrijheid verdedigt, zeggen wij al weer: Accoord! Wij gaan naast hem staan. Maar nu moet niemand denken, dat wij er nu zijn. Bij een andere gelegenheid heeft Ruygers gezegd: „De Roomse Kerkis in onze tijd geen staatskerk meer. Waar dit nog het geval is, is het een rudiment van een voltooid verleden. Ook het dwalend geweten heeft recht op vrijheid. Katholicisme en Democratie vormen geen tegenstelling.”

Wij beweerden en houden vol, dat wij

j i”i van Rome geen openhartige en duidelijKe keuze voor de Democratie in deze zin hebben te verwachten. Ruygers verwijt ons: „Zoals gewoonlijk worden dergelijke beweringen vlotter geuit dan waar gemaakt.” Wij zullen, om dit verwijt te ontzenuwen, onze bewering waar maken.

~The Christian Century” van 22 Januari 1947 bevat een artikel „Protestant Liberty in Spain” en memoreert een clandestien schrijven van Protestantse predikanten in Spanje, waarin deze vijf feiten noemen, die het leven der Protestanten in Spanje vrijwel onmogelijk maken. Hier zijn ze: 1- Protestanten moeten hun kinderen het Roomse godsdienstonderwijs op de staatsscholen laten volgen. Protestantse scholen mogen niet worden opgericht. 2. Protestantse boeken mogen niet worden gedrukt, zelfs geen gezangboeken. ledere godsdienstige publicatie behoeft het imprimatur der Roomse autoriteiten en dezen weigeren dit voor Protestantse boeken.

3. Een Protestant, die als klein kind in de Roomse Kerk gedoopt werd, kan volgens de wet zijn huwelijk uitsluitend door een Rooms geestelijke laten sluiten. Practisch wordt het hem dus onmogelijk gemaakt een wettig huwelijk aan te gaan. 4. Protestanten hebben geen gelijke rechten op staatsambten. In het leger wordt met hun geloof geen rekening gehouden. Op begraafplaatsen mogen zij geen Protestantse dienst houden. 5. Protestanten mogen geen evangelisatiewerk doen. The Christian Century merkt op: „De werkelijke verdraagzaamheid van een bepaalde groep treedt aan de dag, waar die groep, dank zij haar macht, de kans heeft, volslagen onverdraagzaam te zijn, indien zij dat wil. Het Rooms-Katholicisme heeft in Spanje de kans onverdraagzaam te zijn en het is het.”

Spanje is het enige land in Europa, waa,r de bijbel verboden lectuur is. Sinds 1939 is er in Spanje geen hijhel “eer gedrukt Toen met de val van het Volksfront in 1939

ook de vrijheid van godsdienst verloren ging, kreeg de Roomse Kerk de censuur over alle boekenproductie. Deze censuur wordt uitgeoefend door de Jezuïeten, die nog kort geleden voor alle drukkers in Spanje de bepalingen van de censuur hebben onderstreept. De Jezuïeten staan niet toe, dat er een bijbel meer gedrukt wordt. Er mag alleen een bloemlezing verschijnen, voorzien van Roomse commentaar. Deze verkorte en Roomse bijbel kan de Protestanten natuurlijk niet bevredigen. En nu onze slotsom! Wij hechten aan het protest van Rome tegen het Russische communisme, dat de geestelijke vrijheid bedreigt, geen waarde, indien het niet tegelijkertijd even fel protesteert tegen het Franco-regime, dat de geestelijke vrijheid evenzeer bedreigt.

Wij herinneren Ruygers aan zijn eigen woorden: „Wanneer het beginsel der geestelijke vrijheid als beginsel juist is, dan heeft men het te aanvaarden, ook als het werkt ten gunste van andersdenkenden.” Laat het Nederlandse Episcopaat of de Paus van Rome openlijk en eerlijk het Franco-regime en de houding van de Roomse geestelijkheid in Spanje veroordelen. Met zijn eigen woorden: „Voor wie uit de cultuurtraditie van West-Europa leeft, kan de keuze niet moeilijk zijn.”

Kort geleden waren vijf en zeventig Hervormde predikanten in conferentie bijeen. Zij publiceerden een verklaring over onze politieke houding in de tegenwoordige situatie. Wij behoorden niet tot hen. Maar wij stemmen toch van harte in met de zevende stelling van hun verklaring: „Wij weten,, ons één in de begeerte naar orde, vrijheid* en gerechtigheid, volgens de beginselen van de democratische rechtsstaat, gelijk deze in het reformatorische politieke denken besloten liggen. Wij beramen de verdediging van deze rechtsstaat tegenover de gebondenheid en onmondigheid van het geestelijk leven des volks, die in de politieke idealen van het Rooms-Katholicisme en het Russische communisme besloten liggen.”

De vriend van Ruygers zal wel weer de verzuchting slaken: ~Ach, die dominees in de politiek, dat geeft ulleen maar moeilijkheden, want anti-papisten blijven ze toch.” J. J. BUSKES Jr.

Wat betekent Be-ne-lux?

Het antwoord op bovenstaande vraag schijnt zeer eenvoudig, al is de naam, die ook voor een wasmiddel bestemd zou kunnen zijn nog niet bepaald populair. Het is n.l. de aan Wallace toegeschreven benaming voor de Belgisch-Nederlands-Luxemburgse Tolunie.

Wat deze tolunie is, schijnt ook simpeler, dan dat er een artikel aan gewijd zou behoeven te worden: Een verdrag tussen de drie genoemde landen om de onderlinge douanerechten te laten vervallen en om in gezamenlijk overleg tot een gemeenschappelijk tarief voor de buiten dit gemeenschappelijk gebied geproduceerde goederen te komen.

Op de laatste ministersconferentie is besloten dat dit per 1 Juli het geval zal zijn. Dit betekent nu nog niet zo heel veel, omdat de* deviezenbepalingen thans veel wëzenlijker belemmeringen voor het onder-

ling verkeer zijn dan de douanetarieven, maar op den duur zullen deze en dergelijke tijdelijke bepalingen toch wel verdwijnen, terwijl als volgende stap een coördinatie van accijnzen en omzetbelastingen (het welk een jaar later gereed moet zijn) op het program staan en het verdere doel een volledige economische unie met een onderling volkomen vrij handelsverkeer dus moet zijn.

Er zijn echter noch in ons land, noch bij onze Zuiderburen zo heel veel lieden, die er zich rekenschap van hebben gegeven, wat dit allemaal betekent voor ons politiek, economisch en sociale leven. Maar buitenlanders als Smuts, Wallace en Churchill zeggen dat deze plannen de belangrijkste politieke gebeurtenissen zijn op het gehele Europese vasteland sedert de bevrijding twee jaar geleden. En dus is