is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 46, 1948, no 43, 24-07-1948

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Briefwisseling

N.a.v. een artikel van mej. dr M. v. d. Zeijde over Achterberg (T. en T. 5 VII 48) zond A. Marja ons rlestijds een artikel, dat de Redactie geweigerd heeft te plaatsen. Men kan het aangevuld en gewijzigd naslaan in Podium Nov. ’47. Nu verzocht hij opname van het hierna-volgend protest:

„CHRISTELIJKE CRITIEK”

In een artikel dat een zekere heer Bomhoff, waardig collaborateur van mejuffrouw Van der Zeijde, in Tijd en Taak dd 26 Juni geschreven heeft n.a.v. de bundel studies Commentaar op Achterberg komt. terwijl geen van de verdere medewerkers aan deze bundel wordt genoemd, merkwaardigerwijze, de volgende zinsnede voor:

„In elk van deze negen opstellen vindt ge wel iets van uw gading als ge Achterberg wilt verstaan, maar met uitzondering van het opstel van Pokke Sierksma. moet ge u telkens heenwerken door lange zelfbelijdenissen en weinig ter zake doende uitweidingen, die een enkele maal (A. Marja) onkies genoeg zijn door dingen aan te vallen (in casu het Christendom) die, zo we weten. Achterberg dierbaar zijn”. (Vet van mij, A. M.).

Ik wens hierbij aan te tekenen, mij bewust te zijn, in mijn 'opstel Symbool en paradox, waarom het hier gaat, juist een typisch „christelijke” inslag te hebben verraden, hetgeen mij ook gebleken is uit de discussies met zgn. „vrijdenkers”, die dit opstel reeds heeft opgeleverd. Dat „het” christendom voor mij een ietwat subtieler begrip is dan voor publicisten als de heer Bomhoff, is iets dat laatstgenoemde ook niet kan helpen, maar geeft hem nog niet het recht tot regelrechte Insinuaties. Hoogstens heb ik nl. een bepaald soort christendom aangevallen, een ander soort christendom dan het ..mijne”, maar wat is daar objectief tegen, en wat doen ds Buskes of prof. Schilder anders?

Bovendien verklaar ik wetende dat mijn vriend Achterberg deze verklaring gaarne ondersteunt dat ik, alvorens mijn stuk te pubilceren, hem daarvan Inzage heb verleend, en dat Achterberg mij herhaaldelijk verzekerd heeft geen enkel bezwaar tegen de publicatie te koesteren. Nog op 26’ Mei jl. schreef hij mij: „Aan deze zijde Is misschien nog plaats voor de mededeling dat ik Je bijdrage (Commentaar bij herlezing bijzonder waardeer”. Van enige gegriefdheid is bij Achterberg dus geen sprake.

Dat de heer Bomhoff zich uit de grond van zijn christelijk hart schamel Mij heeft zijn artikel opnieuw voor het probleem gesteld dat ik al eens eerder (in Podium, Nov. ’47) heb opgeworpen, n.a.v. door mejuffrouv/ Van der Zeijde gepubliceerde enormiteiten: hoe het mogelijk is dat mannen als Banning en Buskes aan dergelijkd insinuerend geschrijf in een te goeder naam bekend staand weekblad als Tijd en Taak een plaa'ts verlenen! A. MARJA.

Antwoord

le. De discussie draait om het woord „onkies". Nu lijkt het me uiterst moeilijk aan A. Marja uit te leggen, wat het woord kiesheid en zijn tegenstellingen betekent.' Dit Ingezonden stuk met al zijn nodeloze beledigingen is een goed'staal van Marja’s fijngevoeligheid In deze. En wanneer ik in het onder'navige opstel lees over Dirk Coster dat hij een ~leuterbroek” is, (98), over Theun de Vries als „romanbakker”, over Karl Jaspers, „die naar men zegt zelf een klein beetje boter op zijn hoofd heeft” (65), enz. enz., dan kan ik niet anders besluiten dan dat al deze hatelijke en let wel totaal overbodige toevoegingen bij de S. een zeker gemis aantonen van natuurlijke fijngevoeligheid. Merkwaardig is, of beter eigenaafdig, dat Marja zelf zo gevoelig is voor een terloops geplaatste ónvriendelijkheid.

2e. Wat het oordeel van G. Achterberg betreft, hierover slechts dit: het zou kunnen zijn, dat zijn vriendschap voor Marja hem belet in dit artikel, dat over zijn poëzie heel waarderend spreekt, de strekking te onderscheiden, die het onder zijn paradoxale en verwarde vorm vertoont.

3e. „Wij die met het Christendom hebben afgerekend”, schrijft Marja (73). Vanaf de tijd, dat Marja dominee wilde worden en zich „een voorsteUing maakte van het Christendom door allerlei rijp en groen veiTverkte theologische lectuur” (zie zijn Dagboek „Zeepbellen in de orkaan” (49) is hij bezig in poëzie en proza op het traditionele Christendom van elke confessie af te geven. "Hij volgt daarbij getrouwelijk Nietzsche en ter Braak. De leer van een persoonlijke God, de historiciteit van Jezus, de verwachting van een hiernamaals, dat alles en nog veel meer wordt in dit opstel prijsgegeven, tot en met elke waarheidspretentie van het Christendom. Wat overblijft Is de eis tot een volstrekte onbaatzuchtigheid en een vaag universeel schuldgevoel, inderdaad, resten van Christelijk sentiment. Ziedaar wat Marja „mijn Christendom” noemt. Ik voor mij blijf het onkies vinden om In de analyse van een gedicht,, dat naar zijn Inhoud gezien èn om de opdracht' aan ds Buskes, juist dit geloof aan God en een hiernamaals belijdt, tartend nadrukkelijk de afwijzing

van ditzelfde geloof te proclameren (67 e.v.) en daarbij Achterberg in te lijven.

4e. „iets van uw gading als ge Achterberg wilt verstaan” zult ge ook in dit opstel vinden, n.l. een belangrijk citaat van Kierkegaard, dat Marja zeer juist te pas brengt (97 e.v.). Hij moet echter begrijpen dat wat hij „zijn Christendom” noemt, hoogstens vage aspiraties en gevoelens zijn, die met godsdienst, laat staan met Christendom niet meer te maken hebben dan dat ze achtergebleven zijn, toen hij moedwillig zijn vroeger Christendom verloochende. Het Christendom is waar en dan verphcht het allereerst tot erkenning van die waarheid: de God die Jezus ons predikte of het Christendom is niet waar en dan is deze fictie ook niet in staat de Europese cultuur te redden, waarvoor Nietzsche, ter Braak en Marja bezorgd zijn.

Zoek eerst het rijk G0d5....:. J. G. B.

Crisis in de religieus socialistische beweging van Ragaz

Tussen de redacteur van het orgaan „Neue Wege”, dat de gedachten van Ragaz verder verbreidt, Pfarrer Trautvetter en de medewerker voor het buitenlands overzicht, dr. Kramer (Gepève), bestond reeds geruime tijd een controverse. Pf. Trautvetter liet namelijk geen gelegenheid voorbij gaan stelling te nemen tegen het Russische Totalitarisme als een dodelijk gevaar voor vrijheid en menselijkheid en als verraad aan het Socialisme. Dr. Kramer evenwel trachtte de Russische politiek te verklaren uit het wantrouwen tegen het Westen, vooral jegens de kapitalistische plannen van Amerika, en .hij trachtte dit wantrouwen voor een deel ook te rechtvaardigen.

Een zo duidelijke tegenstelling in de redactie van „Neue Wege” kon evenwel niet iang stand houden. Zo is dan ook, naar wij in genoemd orgaan lezen, op de jaarvergadering van de vereniging van „Vrienden van Neue Wege”, die begin Juni gehouden werd, de controverse acuut geworden. Het bestuur stelde een motie voor, waarin werd gezegd, dat de bekende tegenstelling weliswaar openlijk tot uitdrukking kon komen, maar dat alle kwetsende polemiek In de toekomst vermeden diende te worden. Hiervoor was wel een meerderheid in de vergadering te vinden, doch de motie leed schipbreuk door een verklaring van Pf. Trautvetter, dat hij als redacteur voor de inhoud en gedragslijn van het orgaan verantwoordelijk is en de koers van het tijdschrift moet kunnen blijven bepalen. Daarom stelde hij voor, dat de overzichten van dr. Kramer niet meer zouden verschijnen en, bij nlet-inwUllging van dit voorstel, meende hij zijn functie als redacteur te moeten neerleggen.

De vergadering stelde zich echter met grote meerderheid achter dr. Kramer. Hiermee was het aftreden van Pf. Trautvetter een feit. Met hem traden ook de voorzitter, Pf. Lejeune en de meeste leden van het bestuur af. Mevrouw Clara Ragaz deelde in een korte verklaring mede, dat steeds weer de naam van haar echtgenoot misbruikt werd voor de rechtvaardiging van dingen, die hij beslist zou hebben afgekeurd. „Ik weet, aldus mevr. Ragaz, dat mijn man groot begrip voor Rusland had, 'maar Ik weet ook, dat Pf. 'Trautvetter zijn strijd in de geest van Leonhard Ragaz voerde.”

Scherper nog uitte zich Prl. Christine Ragaz, die de genomen beslissing als klap In het aangezicht van haar vader zag en als een hem persoonlijk aangedane smaad. Want dit alles richtte zich' tegen de man, die door Ragaz uitdrukkelijk als zijn opvolger voor „Neue Wege” was bestemd.

Na de splitsing is het voortbestaan van „Neue Wege” zeer twijfelachtig geworden. De kring om Ragaz is In twee delen uiteengevallen en er zal moeilijk een redacteur gevonden kunnen worden, die de twee kampen weer samen kan brengen. „Neue Wege” is dus uiteengegaan in een „Oostelijk en een Westelijk front”, waartussen binnen de Rel. Soc. Beweging In Zwitserland op dit ogenblik geen verder gesprek mogelijk schijnt.

Socialistische onthouders internationale

Ter gelegenheid van het 23, Internationale CJongres tegen het Alcoholisme, dat van 3—lo Juli te Luzem werd gehouden, kwam ook de I.S.A. bijeen, de Internationale van Democr. Soc. Drankbestrijders. De verbindende idee van de I.S.A. is, dat de wordende socialistische gemeenschap niet te verwezenlijken Is, indien niet de cultuur-schande van het alcoholisme wordt overwonnen.

Onder voorzitterschap van de Zwitserse Bondsrechter dr Eugen Blocher, werden de werkmogelijkheden in België, Denemarken, Dmtsland, Engeland, Finland, Nooi-wegen, Oostenrijk, Zweden en Zwitserland onder het oog gezien.

In deze landen zijn n.l. speciale blauwe s<x:ialistenorganisaties. Voor Nederland treedt als corresponderend lid de Blauwe N.V. op.

Herderlijk schrijven

Gemeente des Heren,

De Synode van de Protestantse Kerk in Indonesië in vergadering bijeen op Donderdag, 10 Juni 1948, voelt zich gedrongen tot de Christenen in Indonesië te zeggen; De synode heeft uitvoerig van gedachten gewisseld over de uiterst moeilijke vraagstukken rondom ’t politieke gebeuren in tijd en in deze landen. Zij is diep onder de indruk van de grote ellende en tragiek hierin gelegen, en terwijl zij de weg tot een oplossing niet vermag aan te geven, wil zij niettemin een woord hierover aan de gemeente van Christus niet onthouden.

1. In dit ernstig tijdgewricht mogen wij in verbondenheid met de christenen van de gehele wereld vasthouden aan de beloften Gods die ons zijn geopenbaard in Zijn woord. Het is de Heer der Kerk Jezus Christus, die tot ons gezegd heeft: Ik ben met u alle dagen tot de voleinding der wereld. In vertrouwen op deze belofte hebben wij, Indonesiëi-s en Nederlanders, in onze vergaderingen samen geworsteld met vele moeilijke vragen. Wij hebben de broederlijke gemeenschap behouden, en deze in de viering van het Heilig Avondmaal oo bijzondere wijze mogen ervaren.

2. Wij spreken met smart uit, dat ook wij Christenen, in deze tijden dikwijls weinig begrip voor elkanders strijd en nood hebben getoond. Wij erkennen dit als schuld voor God en de Wereld.

Wij bidden de God en Vader van onze Heer Jezus Christus, dat Hij ons bekere, opdat de Kerk overeenkomstig haar roeping als een getuigenis van ware gemeenschap in deze ontwrichte wereld moge staan, gelijk onze Heiland geboden heeft: dat zij allen een zijn, opdat de wereld erkenne dat Gij mij gezonden hebt.

3. Hierin vinden wij vrijmoedigheid om in deze wereld te getuigen van de gerechtigheid en barmhartigheid van Christus. Wij roepen de volkeren en in het bijzonder hun verantwoordelijke leiders en regeringen op tot handhaving en herstel «der gerechtigheid onder de volkeren en in de samenleving, tot betonlng van barmhartigheid en gerechtigheid van Christus, dat wij de verantwoordelijkheid voor eigen volksleven, cultuur en politieke vormgeving erkennen als het recht en de eer der volkeren in Indonesië, en dat wij met hen voor him vrijheid en zelfstandigheid wUlen opkomen, opdat zij sjwedig de hun toekomende eervolle plaats mogen Innemen m de gemeenschap der volkeren.

5. Wij zijn overtuigd dat de Christenen zijn geroepen tot deelname aan het openbare leven, en tot voorbede voor de overheid. Wij allen hebben medeverantwoordelijkheid te dragen bij de nieuwe opbouw van het maatschappelijk en staatkundig bestel.

Want de aarde is des Heren met alles wat m haar is.

6 Het is de taak van de ambtdragers der Kerk, het woord Gods te verkondigen ten aanzien van alle terreinen des levens. Zij hebben er voor te waken, dat zij Gods woord niet vereenzelvigen met politieke idealen en te bedenken dat de ienst aan Gods Woord souverein staat boven alle menseliike Inzichten.

7. Terwijl wij in gehoorzaamheid aan de Heilige Schrift de overheden erkennen als Gods dienares, en voor haar voorbede doen, roepen wij haar op om ruimte en vrijheid te waarborgen voor de verkondiging van het Evangelie en alles wat voor het Christelijk leven daaruit voortvloeit. Mogen ze in de spanning waarin de volkeren in Indonesië verkeren, allen die Jezus Christus als Heer en Heiland belijden, moedig volharden in het vervullen van hun roeping en blijde uitzien maar de komst van het Koninkrijk Gods.

Oolgaardt herrezen^

In het najaar zal een voor de V.C.J.C. zeer heugelijke gebeurtenis plaats vinden: de heropening van het Oolgaardt-huis in Arnhem. Daarmee krijgt de V.C.J.C. weer de beschikking over een centrum voor de leidersvorming, voor conferenties, voor H.8.-vergaderingen, enz.

Voor de restauratie was veel geld nodig en het is daarom dat het Oud—Leden-Verband van de V.C.J.C. het Initiatief nam om een collecte te houden onder de oudleden voor de inrichting van het gebouw. Niet alleen tot de 0.L.V.-leden, maar tot alle oud-V.C.J.C.-ers en andere belangstellenden richten wij het verzoek: zend ons per omgaande uw bijdrage voor dit doel op postrekening no. 68500 t.n.v. R. Mees en Zonen, Den Haag t.g. rek. N. H. Afman, Wassenaar, onder vermelding „voor Oolgaardt”.

Laten de oudleden hierdoor tonen wat de V.C.J.C. wat „Oolgaardt” hun waard is! A. E. DE VRIES

■ ■ n'"'| GOUD EN ZILVER Vall lIIJ 1% STEENWEG 39 – UTRECHI

»«. M MMfMßtma • amstcmam