is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 47, 1948, no 3, 09-10-1948

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

W. VÈRKADE

G evaarlijke kruispunten

De weg naar een vreedzame ontwikkeling van onze wereld is niet onbegaanbaar. Maar zij is vol onverwachte bochten en gevaarlijke kruispunten. Wie uit de bocht viiegt komt minstens lelijk achterop en wie bij de kruispunten de verharde weg kiest, komt niet bij de vrede maar bij de oorlog terecht. Van de situatie 1948 naar een oorlog is het nog een heei eind verder af dan vele zenuwachtige burgers menen of sommige sabelkletterende militairen beweren, maar in onze dagen wordt wel beslist of de goede of de verkeerde weg wordt ingesiagen. Drie der belangrijkste beslissingen vallen binnenkort in Parijs: één in de UNO-vergadering over de atoomenergie, één in de Veiligheidsraad over Berlijn en één in de Franse poiitieke milieu’s over het bestaan en de aflossing van de Vierde Republiek.

De atoom-contróle.

Een der ernstigste .gevaren van de toekomst is het hanteren van de atoom-energle voor vernietigingsdoeleinden in een oorlog. De Amerikanen bezitten dit wapen, de Russen en anderen bezitten de gegevens, maar mogelijk nog niet de technische middelen om atoombommen te maken; zeker niet op een Amerikaanse schaal. Een kwalijk teken is het, dat in de -Sowjet-Unie juist Beria, de leider der geheime politie, speciale bevoegdheden t.a.v. de atoomenergie heeft. Bij de huidige spanningen tussen de Grote Twee schijnt het welhaast onmogelijk om een controle over dit gevaarlijke element te krijgen dat door beide wordt aanvaard. De Ryssen eisen vernietiging van de voorraad der U.S.A. en zijn dan bereid tot incidentele controle op productie en research, de Amerikanen en Engelsen zullen zeker geen „pottenkijkers” toelaten, voordat delving van uranium en andere grondstoffen onder volledige controle staan van internationale organen; eerst daarna zal een verder controlesysteem met ontwapening gepaard kunnen gaan. De Russen zijn ook te vinden voor het compromis: ineens controle over delving, productie en distributie tegelijk en vernietiging der voorraden als dit tot een deugdelijk systeem leidt. De Angelsaksen' zijn waarschijnlijk niet voor het voorstel van de Belg Rolin tot gelijktijdig toepassen van beide methoden waarmee Wysjinki schijnt zich te willen verenigen. Toch heeft de Britse minister Mac Neil gelijk als hij stelt, dat de wereld op het kruispunt staat waarbij de afstand van een stuk statensouvereiniteit op dit terrein naar de vrede kon leiden en de andere weg op den duur zeker een ongekende vernietigingsoorlog betekent. Berlijn.

De Amerikaanse, Britse en Franse regeringen hebben de onderhandelingen over Beriijn opgegeven en besloten de zaak als „een gevaar voorde vrede” aan de Veiligheidsraad voor te leggen, op het publiceren van een uittreksel der laatste Russische nota door Tass, hebben zij een witboek met de volledige nota-wisseiing openbaar gemaakt. Hieruit blijkt, dat men te Moscou inder-

daad tot overeenstemming was gekomen over: opheffing der blokkade van Berlijn en invoering van de Oostmark in de hoofdstad, echter onder viervoudige controle. Dit laatste is de kwadratuur van de cirkel gebleken: waarschijnlijk is er geen effectieve medezeggenschap van de Westelijken over de monetaire en economische belangen der Berlijnse bevolking mogelijk zonder dat dit ook zeggenschap of althans inzicht in de economie der gehele Russische zone betekent. Maar de georganiseerde relletjes tegen de Berlijnse gemeenteraden en andere vormen van terrorisme waren zeer wel te vermijden geweest bij een minder partijdige houding van de Sowj et-bezetting.

De situatie is nu zo dat West-Berlijn wel is waar over de „luchtbrug” in leven gehouden kan worden, maar tegen een tienvoudige vervoersprijs waarvan de Angelsaksen en de Duitsers elk de helft betalen; en zonder veel kans op het in leven houden der industrie en behoorlijke verwarming in de komende winter. Evenmin is er op langere termijn een oplossing te zien, tenzij voor de Russen de nu -zeer effectief geworden blokkade van hun gehele zone door de Westelijken, te zeer gaat nijpen. Vooral steenkool is ook daar dringend nodig, wil men de gas-, electriciteits- en staalproductie, ja het bedrijfsleven als geheel enigermate op het toch reeds lage peil houden.

Het is dus allerminst duidelijk wat er uit de discussies in de Veiligheidsraad anders te voorschijn moet komen dan hernieuwde druk op de Russen, die reeds heel wat bittere pillen op de Vergadering o.a. de treffende rede van Spaak te slikken kregen. Als dit artikel onder de ogen der lezers komt, zal het mogelijk reeds duidelijk zijn of dit alles tot een breuk van de Sowjet-Unie en haar ingekrompen aanhang met de UNO zal leiden of niet.

Wankel Frankrijk.

Wat De Gaulle Vrijdag met militaire laatdunkendheid over het „onwettige regime” van „wat men nog belieft te noemen de regering en het parlement van Frankrijk” heeft gezegd, klinkt als de doodsklok over de Vierde Republiek: de anti-democratische oppositie van communisten en Gaullisten is thans in de Kamer reeds zo groot, dat zij socialisten en kapitalisten op een hoop drijft om een meerderheid te kunnen vormen; dat geeft niet alleen voortdurend moeilijkheden, maar bovendien is de kans groot, dat de komende verkiezingen deze wankele meerderheid in een minderheid doen veranderen; met enig recht kan de oppositie de huidige meerderheid bovendien verwijten dat zij zelf niet meer in de democratie gelooft, nu zij de provinciale verkiezingen van October naar Maart verschoven heeft. Inderdaad kan men nauwelijks meer over een democratie spreken, zó weinig gezag hebben de verschillende regeringen of zelfs de officiële politieke partijen; en zozeer wordt de politieke situatie in wezen beheerst door de onderlinge strijd tussen half illegale groeperingen zoals „Het Verzet” dat vooral bij de M.R.P., de U.D.S.R. en half-communistische groepen is ondergebracht; de Gaullisten uit Londen en Algiers, die practisch de geheime dienst, het leger en een deel der ambtenarij beheersen; de aanhangers der Vichy-regering die vooral op een kongsi van zwarte handelaren en daarmee contact houdende ambtenaren steunt en de oude-garde der Derde Republiek.

Het ware zeker wenselijk dat een „doorbraak” hier orde op zaken stelde, maar het valt te vrezen dat De Gaulle niet alleen een burgeroorlog van communisten kan ontketenen, maar bovendien met zijn pretenties van een Franse leiding in Europa in ons werelddeel evenveel wanorde zal stichten als in Frankrijk thans heerst.

W. BANNING

Bij de dood van een Sowjet-politicus

Herinneren onze lezers zich nog van enige weken geleden het bericht van de dood van Zjdanow, een der machtigen uit Sowjet-Rusland? de man, die werd geacht de grote Stalin te zullen worden? De dood kwam onverwacht: het slachtoffer was even 50 jaar er werd gesproken van een hartverlamming maar zulke onverwachte sterfgevallen komen overal ter wereld voor, waarom zou het niet kunnen overkomen aan éen van Sowjet-Ruslands machtigen? ... de dood houdt geen rekening met menselijke machtsposities en politieke systemen, hij gaat vrijmachtig eigen gang ...

Maar nu, anderhalve maand later, dringen de „geruchten” tot ons door. Er moet met

deze dóód toch iets bijzonders aan de hand zijn. Van de hartziekte, zo wordt gezegd, was niets bekend. Zéér opvallend is geweest!, dat de begrafenis overigens op kosten der regering en met veel officieel rouwbetoon in zulk een ongewoon snel tempo geschiedde: reeds twee dagen na de dood werd het lijk bijgezet. Verder wordt gezegd, dat jwel heel merkwaardig is het bijna gelijktijdig sterven van een der naaste medewerkers van Zjdanow, ook een hooggeplaatste in de Sowjetburocratie, n.l. een der ministers van de industrie. Eén „gerucht” Tvil, dat Zjdanow gewelddadig uit de weg is geruimd, een ander dat hij in wanhoop zelf een eind aan zijn leven heeft gemaakt.