is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijd en taak; religieus-socialistisch weekblad, jrg 51, 1953, no 27, 04-07-1953

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

GEESTELIJKSTRUCTURELE VRAGEN

Het dagblad Trouw verwijt het socialisme dat het de geestelijke structuur van het Nederlandse volk wil veranderen. Prof. Zijlstra had als voornaamste critiek op de „Weg naar vrijheid”, dat een aantal totalitaire tendenzen in het socialisme verborgen waren.

Dit zijn zeer ernstige zaken, die zeker de christenen in de P.v.d.A. ter harte moeten gaan. Stel voor, dat het inderdaad zo zou zijn, dat het socialisme ons zou brengen in een totalitair systeem, dan zou ons de strijd tegen dat socialisme geboden zijn. Stel voor, dat in dat socialisme bepaalde verleidingen waren besloten voor de menselijke vrijheid en verantwoordelijkheid, dan zouden wij binnen de P.v.d.A. en desnoods daarbuiten fel tegen deze tendenzen van leer moeten trekken.

Daarom moeten wij dankbaar zijn voor deze ernstige en fundamentele critiek. Het zal een taak zijn van de P.v.d.A. in het algemeen en de Werkgemeenschappen in het bijzonder om te onderzoeken, of hier de rode lichtjes moeten worden ontstoken. Laten wij deze zeer ernstige zaak op de meest ernstige wijze behandelen.

Voorlopig wil ik hier enkele kanttekeningen maken over deze kwestie:

1. Wat is het huidige socialisme?

2. Heeft de democratie wezenlijke betekenis in dat socialisme?

3. Krijgt het christelijk belijden de mogelijkheid om binnen de Nederlandse socialistische partij totalitaire tendenzen te bestrijden?

Sub. 1. Wat is het huidige socialisme?

Deze vraag kan ik niet met enkele woorden beantwoorden. Ik weet zo ongeveer, wat is te verstaan onder het marxisme anno 1880. Ik weet ook wat het revisionisme is. Het is echter moeilijk om te zeggen wat het huidige socialisme is, omdat het de dogma’s van vroeger is kwijtgeraakt en hoogstens met het oude socialisme gemeen heeft, dat het critisch wil staan tegenover het kapitalistische en liberalistische systeem. Misschien kan ik nog een stapje verder gaan en zeggen, dat het socialisme weinig vertrouwen heeft in de individuele mens, omdat deze de „wet van de jungle” in de botten heeft. Daarom stelt het moderne socialisme wat meer vertrouwen in de georganiseerde gemeenschap, omdat de mens in gemeenschap minder agressiviteit vertoont. (De mens in de massa meer agressiviteit, maar het socialisme is niet slechts anti-individualistisch, maar ook anti-collectivistisch).

Verder kan men zeggen, dat het moderne socialisme drie grote doeleinden heeft:

a. Sociale gerechtigheid.

b. Gelijke ontwikkelingskansen. c. Een planmatige gemeenschap.

Voor velen betekent het woord plan zoveel als dictatuur. Zij moeten dan maar eens kennis nemen van wat prof. Zijlstra in zijn destijds opschuddingwekkende brochure „Geleide Economie” daarover gezegd heeft. (Prof. Van Riessen wordt niet nioe om deze brochure met afschuw te citeren!)

Bij het plan gaat het om „leiding geven”

(Zie verder pag. 6)

De blauwe vogel

Wi/ klommen samen door het mulle zand en over gladde naalden naar den rand der duinen;

daar zetten wij ons aan den steilen kant, die uitzicht opent over ’t akkerland

en dennenkruinen.

Stilte omving ons; ’t ruisen van de zee was ver; de bomen wiegden nauwlijks mee als ’t helm bewoog.

Hoe schoon, die kleine wereld om ons twee! We tuurden zwijgend, tot opeens beneê een vreemde vogel vloog.

Was er een wonder ons beschoren?

Hij scheerde langzaam over ’t groene koren, een blauwe vlek.

hel, als uit hemelglans geboren in ’t zonnelicht, en dan weer, als verloren,

dof in een schaduwplek.

Hij zweefd’ en zwenkte, daald’ en rees weer, licht als ’t rhythme van een sprankelend gedicht.... Plots ons nabij

zette hij zich in rustig evenwicht, ’t roestkleurig borstje naar de zon gericht, zag ons ... toen vluchtte hij.

Nu ga ik eenzaam door het rulle zand, luistrend naar ’t ruisen aan het verste strand, jou nu nabij.

en door het vreemd verlangen overmand: God geve een blauwe vogel in mijn hand toch nog voor jou en mij.

W. C. JOLLES