is toegevoegd aan uw favorieten.

Opvoeding in volkschen geest; maandblad van het Opvoedersgilde, jrg 3, 1943, no 31, 1943

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

OPVOEDING IN VOLKSCHEN GEEST

ORGAAN VAN HET OPVOEDERS GILDE

No. 31 3e Jrg. 27 Slachtmaand (Nov.) 1943 Verschijnt eiken Zaterdag Uitgave: NENASU, Postbus 58, Utrecht. Telef 11851 – Giro 207915. Adm.: Oude Gracht 172-176. Utrecht.

opsteller: 7. Hettema – VinKeveen. Opstelraad: Dr. G. de Gelder en Dr. W. F. de Groot. Wnd. Secretaris van den Opstelraad: J. Hettema, Thorn Prikkerlaan 46 – ’s-Gravenhage Organisator: I. T. van Eelen – ’s-Gravenhage

ühilbaan juüüA dsi qosid bsiqaa^dm

Dr. D. A. G. BRUGGEMAN

steun aan de begaafden, stond eerst hierboven, maar dat kon niet blijven staan. Steunen doen we iets, dat bestemd is om stil te staan of hoogstens voetje voor voetje te bewegen, een oude kerk of een ouden man steun is in wezen statisch. Maar de begaafden zijn dynamirm, tenminste onder de volken van ons ras de begaa.lden dragen hun gave als een verplichting tot prestatie, zij gevoelen h(un begaafdheid, zoodra zij zich in de overgangsjaren ervan bewust worden, als een drang tot prestatie. Dien weg te gaan is him taaik de onze is het, hun dien weg vrij Ie maken.

Prestatie is iets hoogers dan werk zonder meer, prestatie is alle werk, dat naar voren komt, zich in de wereld openbaart, prestatie geeft recht op een naar voren komende plaats, een zelfstandige positie en omgekeerd kan de begaafde slechts van zoo’n zelfstandige positie uit lot zijn volle ipres.atie komen. De weg, dien de wereld voor den begaafde vrijmaakt, moet dus leiden naar een of ander zelfstandig werk, op den duur tot een leidende positie in den eenen of anderen kring, nauwer of wijder. De eerste vraag is dus: hoe worden In den tegenwoordigen tijd zulke posities in het algemeen ingenomen?

De regel was: langs erfelijken weg. De zoon v.an een vader, die er – op de eene of andere wijze gekomen was, Ihad achter zich ihet geld van den vader, en zijn connec.ies. Geld voor de studie aan middelbare school en universiteit, bij .geringe bagaafdheid ook voor privaatlessen of huiswerkcursus aan de eerste, langjarige s udie en repeteeren aan de laatste het moest al raar loopen, als de jonge man niet een bescheiden titeltje haalde. En liep het bij iemand werkelijk eens zoo raar, dan werd hij zonder tilel nog wel ergens ingeschoven, in het eigen bedrijf of een connectie werd gemobiliseerd een jongen kon opvallende defecten hebben van verstand of karakter, ook wel van beide, en zich toch handhaven in de bovenlaag.

Maar voor en na vielen tooh enkelen uit, bovendien was onze maatschappelijke bovenlaag niet zeer vruchtbaar en de steeds ingewikkelder wordende kultuurwereld schiep voortdurend nieuwe sleutelposities de bovenlaag moest dus aldoor gevoed worden door toevoer van beneden, er w.as dus altijd, zelfs in toenemende mate, plaats voor begaafde jonjgelui uit de benedenlagen. Hoe werden die uitgezocht?

Een deel werd heelemaal niet uitgezócht: dat waren de menschen, die zichzelf uitzochten, aanboden, izoo noodig zelf een weg baanden. Zij kregen vooral een kans op nieuw terrein, waar nog niet een oude bovenlaag de macht in handen had, denk aan de eerste kolonisten op nieuw verworven land, de eerste indus.rieelen, toen de stoommachine ons land binnentrok tegenwoordig zien we mooie staaltjes onder de leidende zwarte handelaars. Nieuwe omstandigheden altijd de baan vrij gemaakt voor wie er begaafd waren, ten goede en ten kwade. Maar daar zullen wij het nu niet over hebben. De goed^

begaafden, die in zulke omstandigiheden naar voren komen, hebben onze hulp niet noodig, zouden er feestelijk voor bedanken, en de anderen zal een nieuwe wereld met alle kradhten moeten weren. De anderen, de kwaadbegaafdeu, die zijn er ook veel onder deze groep van slagenden, meer dan goed is voor de wereld. Het is lang de gewoonte geweest om den lof te zingen van den self made man, vooral in Engeland en Amerika, maar wij deden ook trouw mee —nu wij ze aan den lijve ondervinden we.en wij beter. Het naar voren komen van vele prominenten berust vooral op twee bijzondere ontwikkelingen: van hersenen en ellebogen. Hun groote verstand bracht hen naar voren, maar niet minder de taalharkers mogen mij vergeven, maar ik weet er geen Nederlandsch woord voor hun even groote Rücksiohtslosigkei;. De hersenen, die dachten, en de ellebogen, die duwden, brachten hen op hun vooraanstaande plaats. Zulke menschen hebben in het verleden veel kwaad gedaan, zij doen nog veel kwaad, maar .hun succes was op zelfdienst gebouwd, niet op volksdienst, het houdt geen stand. Onze toekomst moet zoo gebouwd worden, dat ze wel bestand heeft; de toekoms ige volksgemeenschap zal dus deze kwaadbegaafden moeten terugdrukken en de goedbegaafden naar voren halen.

Het feit, dat de wereld de goedbegaafden uitzoekt en naar voren haalt, is niet nieuw, de oude wereld deed het ook al, op zeer verschillende manieren, die alle iets goeds hadden. De nieuwe wereld moet hier als elders het goede uit die verschillende pogingen vereenigen. Synthese zal ,he; wezen van den nieuwen tijd zijn, nationaal-socialisme is in wezen synthese. En in dit bijzondere geval is die synthese niet heel moeilijk: als wij de verschillende manieren van den ouden tijd analyseeren, wijst de synthese zich vanzelf.

In den vroegeren tijd werd de selectie der begaafden voornamelijk op vier manieren tot stand gebracht, drie aristocratisohe en één democratische. De eerste drie gingen, uit van hetzelfde arislocratische principe, het uitzoeken op persoonlijke verantwoordelijkheid, met groote voordeelen en ook nadeelen.

De eers'.e, vooral in het bedrijfsleven veel gebruikte methode, was de directe selectie van de jonge krachten door den ouden leider. De directeur of president-commls-

INHOUD: Vrij baan voor de goed begaafden De vinger op de wonde Uit de practijk. Recht en wet CTldenieuws A.V.L.O.N.