is toegevoegd aan uw favorieten.

Opvoeding in volkschen geest; maandblad van het Opvoedersgilde, jrg 3, 1943, no 44, 1943

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Mej. M. M. A. Michels (inspectrice van het N.0.), Wassenaar, Hoogeweg 15 (Tel. 9830); spreekuur 2den en éden Zaterdag van elke maand; men wordt verzocht het bezoek vooraf aan te kondigen, met opgave van uur en onderwerp.

A. V.L.0.N.-Bibliotheek

Departementale berichten

Examen handteekenen 1. o.

De Secretaris-Generaal van het Departement van Opvoeding, Wetenschap en Kultuurbescherming;

Op grond van § 1 van de Verordening No. 23/1940 en in overeenstemming met de §§ 2 en 3 van de Verordening No. 3/1940 van den Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandsche gebied;

brengt ter kennis van belanghebbenden, dat dit jaar het examen ter verkrijging van de akte van bekwaamheid voor huis- en schoolonderwijs in het handteekenen, bedoeld in artikel 77, onder c, der wet tot regeling van het la.ger onderwijs van 17 Augustus 1878 Staatsblad No. 127), zal worden gehouden te Utrecht in de maanden Juli en Augustus.

Het examen zal voor eiken candidaat zooveel mogelijk in drie achtereenvolgende dagen volledig worden afgenomen. Zij, die zich aan dit examen wenschen te onderwerpen, moeten zich vóór 6 Mei e.k. aanmelden bij den voorzitter der examencommissie, den heer Nic. J. Coevoet, Lorentzstraat 13, te Haarlem, inspecteur van het lager onderwijs in de inspectie Zaandam, bij ongezegeld (doch gefrankeerd) schrijven, met nauwkeurige opgave van naam, voornamen (voluit) en volledige gegevens betreffende hun woonplaats. Daarbij moet worden overgelegd de geboorte-akte, waaruit moet blijken, dat de candidaat den zeventienjarigen leeftijd heeft of zal hebben volbracht op 1 Augustus a.s.

Degene, wiens aanvrage op 6 Mei e.k. voornoemden voorzitter niet heeft bereikt, kan niet tot het examen worden toegelaten. *

Zij, op wier persoonsbewijs een J(Jood) is vermeld, kunnen niet tot het examen worden toegelaten.

Apeldoorn, 14 Februari 1944. J. VAN DAM

OUD AIiKMAAB HET ONDERWIJS IN VROEGER DAGEN

Ir de dancing van de Harmonie organiseerde gisteravond de vereeniging Oud-Alkmaar een lezing over „Het onderwijs in vroeger dagen.” Bti ontstentenis van den voorzitter en den vice-voorzitter, de heer H. Ringers een welkomstwoord, speciaal tot de belangstellenden uit onderwijskringen en den inspecteur van het onderwijs, den heer Dun. Tot zijn teleurstelling zag spr. zich genoodzaakt mede te deelen, dat de inleider, de heer H. van Drunen, ongesteld was geworden, doch dat diens zoon bereid was ge-

Zij, die een boek uit de A.V.L.O.N. bibliotheek in bruikleen willen ontvangen, melden dit aan nun districtshoofd voor de vorming. Deze zorgt voor de rest. Introducties voor de Nationale Bibliotheek te ’s-Graven hage, de Rijksuniversiteit te Utrecht en de Gemeentelijke Universiteit te Amsteiidam ktmnen aangevraagd worden bij ihet hoofd van de afd. Vorming; Nieuwe Gracht 41, Utrecht.

vonden het door zijn vader opgestelde voor te lezen. Uit het betoog van den heer van Drunen bleek ons, dat de oudste belangstelling voor het onderwijs dateert uit 1390, toen kerkmeesters het recht kregen om schoolmeesters aan te stellen, waarvoor Hertog Albrecht een gift van 50 schellingen verleende. In .1475 werd de school voor 12 gulden verpacht, waaruit bleek, dat de Kerk per contract het recht van verpachting had verkregen. Het ging over de Latijnsche school; de benoeming van den rector bleef aan de stad en die rector moest zelf zijn leerkrachten betalen. Dat het met het onderwijs aan die Latijnsche school ernst was, bleek wel uit de lesuren, die als volgt waren ingedeeld: van 6-8, van 9-10, van 12-2, en van 4-5 uur, behalve de zanguren. Ook de vreeze Gods werd daar geleerd en de jongens moesten 16 jaar zijn om tot de school te toegelaten. |

be rector genoot ock inkomsten voor het maken van verzen voor bruiloften. Blijkbaar ging hij teveel naar bruiloften, want later werd die bevoegdheid ingeperkt. Ook maakte de rector comedies, ter glorificatie van de stsA waarvoor hij f 6.— verkreeg. |

1560 werd hem een gratificatie verleend voor schade,: die hij had ondervonden tengevolge van de pest, welke in 1558 te Alkmaar had gewoed. In 1559 kwamen de bijscholen in Alkmaar tot stand,i waar minder Latijn en meer andere dingen werden onderwezen. Kinderen, ouder dan 10 jaar, mochten op die' ■SnUM niet_ wor(Leii_toiielaten, „

Zonder toestemming van de Overheid mochten geen scholen worden geopend. In 1603 werd aan een schoolmeester toestemming verleend om zijn schriftkunde uit te oefenen.

Verder bleek, dat de Maatschappij tot Nut van het Algemeen, die in 1804 in onze stad een school opende, voor de ontwikkeling in Alkmaar mooi werk heeft verricht.

In 1820 was het onderwijs nog steeds in particuliere handen, hetgeen bleek uit een advertentie uit de Alkmaarsche Courant, waarin een schoolhoofd een 13-jarigen jongen opriep als assistent-leerkracht. Alkmaar kende toen een geneeskundige school, een Latijnsche school, een Fransche jongens- en meisjes-zusterschool, een armenschool en een muziekschool, benevens elf scholen voor lager onderwijs, twee handwerkscholen en vier bewaarscholen. In 1856 werd de opening van een Fransche avondschool bekend gemaakt.

Wegens de lage salarieering had er dermate een verloop van leerkrachten plaats, dat het onderwijs aan 300 kinderen aan twee leerkrachten was toevertrouwd. Om hierin verbetering te brengen, werd het salaris op f 350.— gesteld. De krenterigheid van de financieele Raadscommissie uit dien tijd bleek wel uit het gemaakte bezwaar tegen een aanvrage van een schoolhoofd om f 25.— toe te staan voor het maken van een vierde bedstee in zijn woning. De commissie was n.l. van oordeel, dat drie bedsteden in één woning voldoende waren en dat wel volstaan kon worden met het plaatsen van een ijzeren ledikant. In 1872 telde de stedelijke muziekschool reeds 30 leerlingen. In 1867 werd de burgerschool geopend, waarvan de bouwkos.en f 26.170 bedroegen. In 1860 werd voor f 59.000 uitgegeven en voor een middelbare school f 50.000. In 1880 kwamen twee tusschenscholen tot stand. In 1888 bepaalde de Raad dat de scholen bij 83 graden hitte gesloten moesten worden en werd het driemaandelijksch ingevoerd Pas in 1868 werden de schoolbanken van leuningen voorzien en in 1876 viel het besluit om onderwijzeressen als leerkrachten toe te |

Na de pauze besprak de heer Van Drunen Jr. de leermiddelen uit den ouden tijd, welk overzicht door hem persoonlijk was samengesteld. Al in 13OT gebruikte nien de op perkament vervaardigde abc-boekjes, in vier of vijf verschillende lettervormen, die in 1500 werden uitgebreid met lettergrepen, de Tien Geboden en de gebeden. Tot aan 1670 werden die ab9:boekjes nog steeds op perkament gedrukt.

j De heer Van Drunen toonde verschillende boekjes, ten I dienste van den onderwijzer uit dien tijd, waaronder 0.a.: De rekenboekjes van Bartjes, die 60 herdrukken beleefden) I Ml I I 11 Bf in gebruik zijn geweest.

~Spr. eindigde met het “volgende grafrijm op twee Alkmaarsche onderwijzers, die tezamen f 1100 pensioen TM de stad genoten: |

„Nu zij zijn vertrokken naar het Westen, ïs de stad verlost van twee pesten.” Uit: voor Noord-Holland”, 15-l-’44.