Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

later handelskantoren te Panaroekan, Japara en Bantam hebben bezeten, schijnt hun macht op het eiland Java niet van groote beteekenis te zijn geweest. Een tijdelijke nederzetting bekwamen zij tevens te Soerabaja, Blambangan en Toeban, doch, ten gevolge van gerezen moeilijkheden, waarschijnlijk van den kant der Mahomedanen, deden zij op hunne volgende tochten naar de Molukken deze plaatsen niet meer aan.

Het is \ian ook vooral de laatste eilandenreeks geweest, waar de Portugeezen een onsterfelijken roem verworven hebben. Wat daar door hen is tot stand gebracht, zal bij de verste nageslachten steeds tot glorie strekken van het kleine land aan de Taag.

Het is echter mijne bedoeling niet, hier slechts te wijzen op wereldsche grootheid en macht, die zich de Lusitanen op hun tocht naar het verre Oosten hebben verworven; andere grootere belangen komen hier in het spel, getuige het roode kruis, dat op de witte zeilen van de Gama’s karveelen geschilderd was ; getuige de standaard, versierd met het symbool der Verlossing door Manuel, Portugeesch Koning, hem op het Admiraalschip meegegeven.

De stoute onderneming, door de zonen van het Iberisch schiereiland op touw gezet, had wie zal het betwijfelen? een politiek- en handelsdoel, doch de apostolische geest was daarmede vereenigd. Bij al hun streven werd in het uitzicht gesteld ; Gods glorie naast den dienst des Konings; het heil der zielen en haat aan de Halve Maan; handelsvoordeel en uitbreiding van gebied samengaand met vermeerdering van leden voor de Moederkerk.

Brachten de Stedehouders der Koningen niet in herinnering dat de zaak Gods hooger stond dan de belangen der Kroon? En die zaak omvatte voor het koloniseerend volk als Portugal twee punten: verzwakking van de macht der Muzelmannen, het brengen van de «Blijde Boodschap» aan heidensche volken.

«Wij gelasten u,» zoo klonk het uit den mond des Pausen, 'tot de Vorsten, «in naam der heilige gehoorzaamheid naar die onbekende streken heen te zenden brave, godvreezende men-

Sluiten