Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

eveneens waren die onder de leverkapsel, inde milt en de nieren aanwezig. De rechter pleuraholte bevatte vele adhaesies en weinig vocht; de linker was normaal. In ileum en jejunum tuberculeuze zweren. Mesenteriaalklieren, appendix en geslachtsorganen waren normaal. Het omentum vertoonde vele adhaesies met den buikwand en de dunne darmen waren met een dikke laag fibrine bedekt. Bij deze vrouw hebben wij dus de miliaire tuberculose miskend en de ziekte opgevat als peritonitis door puerperale infectie met de verdere gevolgen daarvan. De volgende waarneming vertoont eenige overeenkomst met de pas beschrevene: Toe. 1919—486. -p. 25 j. Deze vrouw was den Ssten Dec. thuis spontaan bevallen, doch na enkele dagen met koude rillingen ziek geworden. Toen zij den 27sten Dec. werd opgenomen, had zij hooge koorts (40.2), maar behalve links achter in het cavum Douglasi „iets”, was er geen oorzaak voor de koorts te vinden. De urine bevatte eiwit, cylinders en leucocyten. 13 Jan. werd in het cavum Douglasi een exsudaatmassa gevonden, die den uterus naar voren had gedrongen. Eenige dagen later was het duidelijk, dat het exsuda'at het linker adnexum omgaf; 28 Jan. was dit wel te bereiken en werd het per vaginam geïncideerd, waarbij er veel etter afliep. Dit had op de temperatuur echter geen invloed. Half Februari werden er voor het eerst inde longen pneumonische haardjes gevonden; geen dempingen; alleen rhonchi. Overal vesiculair ademen. Inde rechter fossa üiaca werden (bij uitwendig onderzoek) tegen den buikwand aan strengen gevoeld, die voor gethromboseerde aderen werden gehouden. Uit de vagina kwam steeds veel etter. De toestand ging meer en meer achteruit en 11 Maart stierf de vrouw. Obductie: Beide pleuraholten leeg en zonder adhaesies. In beide longen lymphogeen verspreide tuberkels (subchronische miliairt.b.c.). Inde buikholte veel adhaesies, Tuberkels op peritoneum parietale, darmserosa, in lever, milt’ en nieren. De verdikte rechter tuba ligt boven het kleine bekken tegen den voorsten buikwand aan en is de streng, die men uitwendig kon voelen en voor gethromboseerde aderen heeft gehouden. Beide tubae verkaasd. De uterus bevat alleen op de serosa tuberkels. De vagina is vol ulcera. Ook hier is dies een puerperale infectie in eigenlijken zin aangenomen en is de miliaire tuberculose over het hoofd gezien. Het is dus wel duidelijk geweest, dat het bestaande tuberculeuze proces aan de geslachtsdeelen een ongunstigen invloed van de baring heeft ondervonden; het moet toch als zeer waarschijnlijk

131

Sluiten