is toegevoegd aan uw favorieten.

Tijdschrift van het Aardrijkskundig Genootschap, 1942, 01-01-1942

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

AARDBEVINGEN IN NEDERLAND

DOOR

Dr. S. W. VISSER (met 2 kaarten)

Hoewel aardbevingen in Nederland zeldzaam zijn, is haar aantal toch wel zoo groot, dat een onderzoek naar haar verbreiding in ruimte en tijd en naar haar uitwerking van belang kan zijn. Uit een aantal aardbevingscatalogi heb ik een chronologische lijst van aardbevingen in Nederland samengesteld, die men aan het einde van dit artikel zal aantreffen. Vooraf gaan enkele opmerkingen.

Van de drie groepen aardbevingen komen de vulkanische in ons land niet voor. De instortingsaardbevingen zijn in Zuid-Limburg niet geheel uit te sluiten, maar ze zijn zeker van zeer geringe en hoogstens plaatselijke beteekenis. Wij mogen met groote stelligheid de Nederlandsche aardbevingen rekenen tot de belangrijke groep van de tectonische aardbevingen, welke samenhangen met de tectoniek, den opbouw van de aardkorst en in het bijzonder met de zwakke plekken in den opbouw.

Bij de bestudeering van oude berichten komt men al spoedig met Lorié tot een onderscheiding tusschen ware en valsche aardbevingen. De laatste berusten op berichten die niets met aardbevingen te maken hebben. Het vermakelijkste geval van dezen aard verhaalt Lorié ons1). Op 3 December 1825 zou in „la plaine prés de Leide" een spleet of aardval ontstaan zijn, waardoor een huis verzwolgen werd. Bij onderzoek bleek hem, dat te Amsterdam in de Korte Leidsche Dwarsstraat bij het Leidsche Plein een huis was ingestort.

Een groot aantal berichten uit den ouden tijd spreekt van aardbevingen tijdens storm of stormvloeden. Men doet goed de aangerichte verwoestingen in zulke gevallen niet aan een aardbeving maar aan den storm en het water toe te schrijven. De volgende gevallen trof ik in de litteratuur aan: 1134, Oct. 1; 1170, Juni 29; 1225, Oct. 27; 1228; 1262, Jan.; 1530, Oct. 10; 1792, Mei 21; 1800, Nov. 9; 1858, Juni 5. Misschien is onder invloed van dergelijke berichten de aanwijzing „storm en aardbevingen", die op oude Hollandsche barometers bij lagen kwikstand moet voorkomen, tot stand gekomen. Kan iemand mij een dergelijken barometer noemen ? De aardbeving van 8 Juli 1852 in Drente, gepaard met gedreun en andere geluiden, was toe te schrijven aan een uiteenspattenden meteoor.

Een andere groep van pseudo-bevingen is die, waarhij de beving veroorzaakt wordt door explosies. Gedurende den oorlog 1914-1918

1) Litteratuuropgave aan het einde van dit artikel.