is toegevoegd aan je favorieten.

Katholiek sociaal weekblad, jrg 14, 1915, no 47, 20-11-1915

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

(Vgl. R. J. Holaind, s.J. Ownership and Natural Right, Baltimore and New York, 1877, blz. 87 evg.).

Derhalve: óf gezamenderhandsche eigendom van de geheele menschheid ten aanzien van de geheele aarde, — öf privaateigendom van de afzonderlijke menschen op de deelen van den grond. Voor den collectieven eigendom eener natie op haar territoir met uitsluiting van andere naties ontbreekt elke principiëele ondergrond.

(Wordt vervolgd). Mr. A.

brengingsmiddelen, en hen, die op vervanging van dit stelsel door een socialistischen productievorm hun streven richten."

Fusschen de z.g.n. verdedigers der tegenwoordige voortbrengingswijze bestaat wel zulk een verschil, dat het, naar mij dunkt, juister ware te spreken van drie richtingen, namelijk: een individualistische, socialistische en solidaristische richting, 't Is wel jammer, dat Prof. Cohen in het Aanhangsel van zijn boek, waarin hij

een kort overzicht geeft van de verschillende economische scholen, een halve bladzijde blanco heeft gelaten en deze niet heeft gebruikt om op de, blijkens zijn heele boek hem eigen korte en toch zoo duidelijke wijze de beginselen der Christeüjk-ethischc of solidaristische school uiteen te zetten. (Zie H. Pesch, Lekrbuch der Nationalökonomie I. 351—401. II. 190—228. III. 62—70. Het onpartijdig weergeven der verschillende economische theorieën, dat toch Prof. Cohen in zijn boek wenschte te betrachten, zou er nóg bij gewonnen hebben.

Waar nu de Schrijver in de Inleiding van den „Staathuishoudkundige" zegt: „Te midden van het strijdgewoel moet hij den weg zoeken, die leidt tot de welvaart van alle deelen der samenleving. En hij mag niet rusten, voordat hij dien weg gevonden heeft" (blz. 10), daar zou men wellicht venvachten, dat het ook volgens den Schrijver tot de taak van den leeraar in de volkshuishoudkunde zou behooren, om den leerlingen den door den volkshuishoudkundige gevonden weg, welke werkelijk tot de volkswelvaart leidt, te wijzen.

Maar neen!

„Wel moet bij ieder die onderwijs geeft, de vurige wensch opkomen, dat aan het opgroeiend geslacht de wijsheid zal worden geschonken, die vereischt wordt om — zonder heviger schokken dan onvermijdelijk zijn — den weg te vinden naar een toestand, waarbij de strijd van thans zal hébben plaats gemaakt voor eendrachtig streven naar aller welvaart. Want alleen, bij zulk eendrachtig streven — hetzij dan met of zonder privaten eigendom, met of zonder toonstelsel — is die ontwikkeling te bereiken, welke de menschheid voor haar duurzaam geluk behoeft." — Aldus in het Voorwoord. Tusschen haakjes: Dit laatste is niet juist. Bij eendrachtig streven naar aller welvaart is er gewis geen strijd, doch komt men toch alleen dan tot het doel, als men op den goeden weg is. Maar anders?... Dan wordt ten slotte Weer verwerkelijkt het woord van den Profeet : „Wij verwachten den vrede, en er komt geen goed, en den tijd van genezing, en zie, verschrikking". (Jer. 14. 19)

De leeraar in de volkshuishoudkunde heeft dus volgens Prof. Cohen aan het opgroeiende geslacht niet den weg, die tot de volkswelvaar leidt, te wijzen, maar de wijsheid te schenken, om te midden der verschillende richtingen den weg te vinden!

En hoe zal het economisch onderwijs den leerlingen die wijsheid mededeelen?

Hierdoor o.a. dat de volkshuishoudkunde als leervak „daar, waar socialistische en anti-socialistische opvattingen tegenover elkander staan, beide opvattingen zoo onpartijdig mogelijk moet trachten weer te geven, opdat de leerling in latere jaren zoo onbevangen mogelijk zijn keuze doe." (Voorwoord.)

Met allen eerbied voor den hooggeleerden Schrijver zouden wij hier wel eenige vragen willen stellen: Heeft de Schrijver den weg, die leidt naar de volkswelvaart gevonden of niet? Zoo ja, waarom maakt hij dan zijn leerlingen niet aan zijn wijsheid deelachtig? Zij hadden slechts aan den opgenomen draad voort te spinnen,

HOOFDLIJNEN DER STAATHUISH OUD KUN DE.

Hoofdlijnen der Staathuishoudkunde door Mr. I. B. cohen. Vijfde druk. P. Noordhoff, Groningen, 1915. Prijs f 1.50, jgteb. f 1.90. — VII en 208 blz.

„Het onderwerp, waarmee de Staathuishoudkunde zich bezig houdt, — zoo begint Prof. Cohen de Inleiding van zijn boek — is de volkswelvaart." Al ware het misschien beter, te zeggen, dat de volkswelvaart het oogpunt is, waaruit deze Wetenschap haar materieel onderwerp: het economisch leven beschouwt, toch blijkt uit de aangehaalde woorden reeds, dat het onderwerp dezer wetenschap niet alleen is de huishouding van den Staat, maar de huishouding van het volk in zijn verschillende maatschappelijke verbindingen, dus de volkshuishouding. Waarom dan niet liever het woord volkshuishoudkunde gebruikt in plaats van het onjuiste Staathuishoudkunde? Omdat deze laatste naam meer gebruikelijk is? Ik zou zeglgen: de eerste en voornaamste kwestie, vooral op het gebied van' wetenschap en onderwijs, is toch niet, of een naam gebruikelijk is, maar of hij juist is.

Met zijn Hoofdlijnen der Staathuishoudkunde bedoelde Prof. Cohen een handleiding te geven voor inrichtingen van Middelbaar Onderwijs.

Maar deze handleiding — 't lijkt wel een contradictio in terminis! — wil geen leiding geven in eenige richting der volkshuishoudkunde, althans — niet met klare woorden.

„Als het vraagstuk, dat thans alle andere maatschappelijke vraagstukken verre overschaduwt — aldus Prof. Cohen in het voorwoord tot den in 1913 verschenen eersten druk van zijn boek — beschouw ik den strijd tusschen de verdedigers der tegenwoordige voortbrengingswijze, gegrond op privaten eigendom van voort-