is toegevoegd aan uw favorieten.

Wetenschappelijke bladen, 1907 (2e deel) [volgno 2]

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

292

ÜIT DE WERELDBESCHOUWING VAN LAAT-ANTIEKEN TIJD.

plichten der liefde onder de menschen te vervullen en het goede aan de overwinning te helpen.

Dit zijn — kort saamgevat — de voorstellingen in dien tijd van het hiernamaals. Wij zien hoe de christelijke grootendeels met de gelijktijdige heidensche overeenkomen. Overal bespeuren wij zoo de beginnende overwinning van het Spiritualisme. De christelijke apokalypsen en de Platonische Hades-beelden verdrijven als door een stortvloed het in de tweede eeuw krachtig versterkte Epicureïsch skepticisme en nemen in die overstrooming ook mede de reflexie van den Stoïcyn, die zich echter liever met de vraag van een waardigen dood dan met het leven na dit leven bezig houdt.

Uit dit spiritualisme spruiten nu nog allerlei andere, verwante verschijnselen voort. De eerste en vooral de tweede eeuw vertoont, trots den spot over het Joodsch bijgeloof, een wild-woekerend geloof aan bezweringen van geesten en spoken, aan wonderbare goddelijke genezingen, aan droomen, aan wonderdoende godebeelden. Het is geen toeval dat de bronnen van Goethe's n Zauberlehrling11 en van zijn „Braut von Korinth" uit de tweede eeuw dateeren. Vooral spreekt men onophoudelijk van demonen. Reeds de volgers van Plato hadden een uitgebreide demonen-leer ontwikkeld, maar eerst nu woekerde, gevoed door het algemeen geloof aan spoken, dit geloof welig voort. Men geloofde daarbij aan goede demonen, gelijk wij hierboven hebben gezien, en schreef uitvoerige verhandelingen over Sokrates //Demon", met voorliefde echter geloofde men aan de booze demonen. Ook hier zijn de Platonici voorgegaan. Daar hun vooral het bloedige Helleensche offer niet beviel, zagen zij in dit gebruik het werk van booze demonen, die zich met de reine godheden vereenzelvigden en dan al de bekende Grieksche godenmythen van zich lieten verhalen. De Christenen zijn hier de Platonici onmiddellijk gevolgd en hebben over de demonen er niets nieuws aan weten toe te voegen.

In bijzonder hooge eer staan natuurlijk de orakels. Een deel dier van ouds beroemde plekken was verlaten en had plaats gemaakt voor nieuwe openbaringen in den loop der tijden. Maar deze naar wonderen begeerige tijd laat de oude orakels weer uit den dood opstaan. Van alle kanten fluis-