is toegevoegd aan uw favorieten.

Letterkundig magazijn van wetenschap, kunst en smaak, 1820 (Mengelstukken), no 8

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

300 ' WARE WELVAART DER ARBEIDERS,

regel in praktijk te brengen, in al de tijdperken van het leven zijner werklieden, — dienvolgens vindt maa hier geene vaste verbindtenis of leerjaren; raen komt en vertrekt als werkman, volgens eigene vrije wils* verkiezing ,. mits men flecbts het opperhoofd eene maand vooruit kennis geeft. Het werk voor elken dag is niet meer dan van tien en een half uur, terwijl men het elders tot vijftien op de vier en twintig uren drijft. Eindelijk wordt er ook voorziet) in vermaak voor de rusttijden en de feestdagen. Daar ons eerfte bezoek dezer manufactuur plaars vond in den avondftond van eenen dier dagen vonden wij, niet Hechts één, maar twee bals in vollen gang; het eene bijzonder bezet door werklieden en werkfters van de fabrijk, deze laatfte zeer zindelijk gekleed; het andere, voornamelijk zamengefteld uit inwoners van de naburige ftad (Lanark), die aan een lokaal, hetwelk tot de manufactuur behoort, de voorkeur gegeven hadden, boven hun eigen. De muzijkan-, ten waren alle werklieden dezer fabrijk.

Maar bet is voornamelijk in de zorgen, welke de heer owen draagt voor de kinderen, die alhier geboren zijn, dat zijne menfchenliefde hare voornaamfte werkzaamheid en zoetfte belooning vindt. Deze zor«en vloeijen alle voort uit een beginfel, hetwelk ongetwijfeld vyel waar is onder zekere bepalingen, maar hetwelk hij tot in de uiterften drijft, zoowel wat aangaat de ftrengheld der theorie, als de gevolgen, die hij daaruit afleidt; te weten, dat het zedelijke inden mensch niet anders is dan het noodzakelijke gevolg van omitand;ghedeo, welke van hem onaf hankelijk zijn en hem wijzigen en, als ware het, vormen» van zijne geboorte afi aan. i

Dit denkbeeld eenmaal aangenomen hebbende, moet de heer owrn alles in het werk ftelien, om aan het opkomend geflacbt, hetwelk zich onder zijnen invloed begint te ontwikkelen, al die indrukken te geven, die ftrekken kunnen, om er gelukkige en nuttige menfehen van te maken. —- En om zich den noodigen tijd te verfchaffen, begint hij hier al zeer vroeg mede; de opvoeding begint bij hem met het tweede jaar, en hij Jaat dezelve zoo lang voortduren, als zulks eenigermate doenlijk is; want geen kind wordt in de werkplaatfen toegelaten, voor de volle tien jaren, (terwijl

«9