Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

chronologisch overzicht van instellingen enz,

1193

academie bestond uit een sterrewacht met daaraan verbonden instituut, waar jonge edellieden onderwezen werden in alle wetenschappen die met de zeevaart in verband stonden; hier te lande moest elk zich zelf maar Dractisch aan boord vormen. Wel gaven ten tijde van Prins Matjrits de predikant Planciüs en de ingenieur Stevin reeds onderwijs in stuurmanskunst en schreef Hugo de Groot in zijn „Vergelijking der Gemeenebesten": „onder de geringe gemeente legt ieder zich op het „navorschen der starren, der uitrekeningen en der ligging van „plaatsen toe, en deze dingen leert men niet alleen in de „scholen maar op de vloten zelve. Van de Lacedemoniërs zeide „men weleer, dat er zich onder hen zoovele veldheeren als „soldaten bevonden, zoo zal men ook niet mistasten, wanneer „men onder ons in iedere schepeling een stuurman erkennen „wil"; wel werd in 1709 aan de doorluchte school te Amsterdam aangesteld een lector of leeraar in de wis-, zeevaart- en sterrekunde, waartoe eerst Martinüs Soeter en later Martinus Martens werd benoemd, doch het eerste eigenlijke zeemanscollegie werd door toedoen van stadhouder Willem IV in 1747 opgericht bij de admiraliteit van Amsterdam, en was bestemd voor de onderofficieren van die admiraliteit, doch ook de commandeurs, luitenants en adelborsten van die admiraliteit waren verplicht de lessen te volgen; aanstelling tot zoodanige kwaliteit geschiedde bij die admiraliteit niet meer dan na het afleggen van een examen. Tot leermeester en examinator werd 1 Februari 1748 benoemd Cornelis Doüwes en na diens dood in 1773 Sjeerd Geerds, die bij de oprichting der school daaraan was verbonden om met de leerlingen mede naar zee te gaan ten einde ze ook practisch op te leiden, waarmede later is geëindigd; aan de school was ook verbonden Benjamin Ayres een mathematisch instrumentmaker.

In 1751 volgt reeds de admiraliteit van de Maze met de oprichting van een dergelijke school, welke dadelijk veel opgang maakte en druk werd bezocht.

Als merkwaardig jaar volgt nu 1785, wegens de oprichting van de Kweekschool voor de Zeevaart te Amsterdam, zijnde een inrichting waar jongelieden werden opgeleid voor verschillende kwaliteiten bij het zeewezen, zooals stuurman, zeilmaker, konstabel; het verschilde in ' zooverre dus van de toentertijd reeds bestaande stuurmanscollegies of navigatiescholen, welker doel meer was het opleiden van stuurlieden; ook in Indië bestond toen een marineschool, te Samarang. Eerst in later tijd (1866) is de kweekschool speciale inrichting voor opleiding van stuurlieden ter koopvaardij geworden.

In 1795 wordt de hoogleeraar Jan Hendrik van Swinden benoemd tot examinator-generaal, die de bekwaamheid moet onderzoeken van alle zeeofficieren, zonder onderscheid, bij aanstelling of bevordering; hij vervangt als zoodanig de vroegere examinators bij de afzonderlijke collegies.

In 1797 wordt vastgesteld een reglement en ordre op het

Sluiten