Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

34

der Lucht op muziek te zetten. Door een bankroet van den directeur wordt het contract verbroken: hij wordt de gunsteling der Engelsche aristocratie, en 50 concerten verrijken hem meer dan al zijn meesterstukken te zamen. De minister van het huis des Konings van Frankrijk engageert hem: hij keert terug naar Parijs, om de Italiaansche opera te dirigeeren. De schitterendste aanbiedingen worden hem door het eerste lyrische tooneel te Parijs gedaan: hij slaat toe en verbindt zich om in 10 jaar vijf Fransche opera's te leveren.

Die aaneenschakeling van omstandigheden was zuiver toevallig; de persoonlijke diplomatie van Rossini had er part noch deel aan: de toovevkracht aan zijn naam verbonden deed alles. Te Parijs komt zijn geluksster' weêr voor den dag. Parijs, na zich tegen hem verzet te hebben, verlangt hem weder hartstochtelijk terug, en de Akademie van fraaie kunsten, door hem in 1823 tot een harer tien buitenlandsche leden te benoemen, liep de openbare meening slechts een weinig vooruit. Rossini volgde een aantrekkingskracht, die zijn genie een Fransch karakter moest geven. Toch belemmerde hem hier een tot nog toe ongekend gevoel: de vrees.

Sinds een eeuw noemt Parijs zich de hoofdstad der kunsten. Zeer zeker staat dit vast ten opzichte der dramatische muziek. Parijs is het middelpunt, waarop de buitenlandsche componisten gretig en hoopvol hunne blikken wenden, waarvan zij hunne wijding wachten. Gluck en Piccini zijn er gekomen, om hun twist te beslechten; Sai.ieri, Sacchini, Nicolo hebben er zich zelf overtroffen; Spontini, Pa er, Cherubini, Carafa hebben er een vaderland gevonden. Rossini en Meyerbeer konden hunne gezochtste werken slechts te Parijs concipieeren. Verdi en Wagner droomden, droomen nog de verovering van 't Fransch tooneel. Zelfs Mozart heeft meer dan eens zuchtend aan Parijs gedacht. Den 17 Augustus 1782 schreef hij aan zijn vader:

«Treurig is het te moeten bekennen, dat Duitschland »zoo weinig voor zijn eigen kinderen zorgt; dat Gluck »een groot man is geworden, heeft hij aan het buitensland te danken. ... Ik ben van plan naar Parijs te «vertrekken en ik heb er den heer Legros reeds over «geschreven."

Indien Mozart zich op de Fransche opera had toegelegd, wie zou durven tegenspreken dat hij dan misschien zelfs den Don Juan zou hebben overtroffen en zoo al geen in 't oog vallender schoonheden, toch nog veel grootscher dingen tot stand zou. hebben gebracht?

De Fransche school, het evenwicht bewarend tusschen de Italiaansche en de Duitsche, schijnt daardoor de overhand te behouden. De tegenstelling van symphoniek en gezang wordt door den Franschen geest getemperd; deze assimileert zich beide.

Zoo ontluikte eertijds te Athene Griekenlands hoogste bloei, door de vereeniging van het machtig genie der Dorië'rs met den vruchtbaren, monteren Ionischen geest. Athene trok de saillantste vertegenwoordigers der twee stammen onwederstaanbaar aan, rondde de scherpe kanten af, verhief en doortrok met Attisch zout.

Rossini, op het onbekende pad tredend, begreep de uitgestrektheid van het gevaar. Taal en methode moesten veranderd worden, een proef moest genomen, zijn roem op het spel gezet worden. Hij onderwierp zich aan die proef en begon zijne metamorphose. Tot nog toe had hij slechts spelend gecomponeerd; nu begon hij na te denken, zich zelf te polsen: gezonde bitterheid der zelfcritiek. Hij besloot tot een langzamen productiegang. Het bedorven kind, vertroeteld door de glimlachende Muse, daalde af tot de menigte, toog op zijn rijperen leeftijd aan het leeren, zocht den omgang zijner kunstgenooten

en streefde meer naar de goedkeuring der meesters dan naar alledaagsche toejuiching; en zoo gelukte het hem eindelijk der wereld een veel hooger type te openbaren dan wat het tot dusver in hem bewonderd had. Frankrijk, dat alleen in staat was zijn geestdrift op te wekken, mag trotsch zijn op die inspanning, welke ook met Frankrijks invloed ophield. De componisten winnend door toegevendheid, de salons door gedienstige uitvoering zijner werken, de groote wereld door zijn gelukkige invallen, het publiek door zijn bons mots, zorgt hij tevens voor soliede bondgenooten; aan de groote Opera bewerkt hij het engagement van zangers, die hij aan de Italiaansche Opera op de proef had gesteld; hij overtuigt de kunstenaars dat de recitatieven alles behalve de geheele muziek bevatten, dat de zangkunst wel degelijk de moeite waard is, om aangeleerd te worden, en doortrekt hen allengskens met zijn methode. Zelf legt hij zich met de borst toe op een grondige kennis van de Fransche taal, hare prosodie en finesses. Hij bestudeert het Fransch tooneel en dringt door in de werken van Gluck, zonder de componisten te verwaarloozen, die hem nagevolgd zijn. Zijne manier zoekt hij in te richten naar den Franschen smaak, zoowel om dien op verstandige wijze te streelen, als op edele wijze te voldoen. Zijn bewonderenswaardige scherpzinnigheid zegt hem dat hij aan al zijn goede eigenschappen nog moet toevoegen juistheid in de declamatie , soliditeit van stijl, in acht neming van het voor het drama passende, het planmatige streven naar het sublieme, om het land van een Racine en Corneille waardig te zijn.

Die cursus duurde vier jaar. Ieder jaar kenmerkte zich door eene proefneming, hetzij dat Rossini trapswijze voorwaarts wilde of zijn publiek, dat hij nog niet ten volle vertrouwde, eerst trachtte te vormen voor de dingen, die volgen zouden. Eerst schreef hij eene gelegenheidsopera, eene improvisatie, die derhalve niet al te streng beoordeeld mag worden: De reis naar Rheims, welke in 1825 in de Italiaansche opera ter viering van de krooning van Karel X werd opgevoerd. Toch is dat impromptu met zooveel zorg geschreven, dat het bijna geheel en al in de partituur van le comte Ory overging. Daarop volgde Le siége de Corinthe, die als vertaling van den Italiaanschen Mahomet niet het gevaar van een proefneming bood, en waarbij de verantwoordelijkheid meer op de vertalers woog. Kalm en zijne afwachtende houding getrouw, deed Rossini toch meer dan het werk enkel verfrisschen. Verscheidene stukken werden geschrapt, 15 nieuwe bijgevoegd, de roulades overboord geworpen, de recitatieven uitgebreid, de expressie daarvan versterkt, voor ieder bedrijf een slotkoor gecomponeerd en de scène gevonden van de wijding der vaandels, een model van classieke muziek.

Het was een onmetelijk succes.

Toch besloot Rossini tot een derde proef. Daartoe koos hij het oratorium Mozes, dat zes jaar vroeger te Napels zooveel bijval gevonden had. Een schoon aangelegd plan, de gelukkigste harmonische combinatiën door melodische vinding verlevendigd, grandiose lyriek zich door weelderige rhythmiek openbarend - alles spande samen, om den Italiaanschen Mozes tot een werk te herscheppen, dat een beginsel predikte. Zelfs de tegenstanders verklaarden zich overwonnen; de metamorphose was volbracht: het gezang heerschte voortaan onverdeeld in de dramatische toonkunst.

Door twee triumfen de prosodie en de declamatie veroverd hebbende, deinsde Rossini niet langer voor een oorspronkelijk werk terug. Hij koos het komische genre, dat hem als een spel zijner jeugd toelachte, en die de

Sluiten