Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

CAECILIA EN HET MUZIEKCOLLEGE

141

hem gewoonlijk slecht getempereerde kerkinstrument. Op zijn manier eerde hij zijn vader door een verhaal over diens baspartijen waaruit hij soms iets tot training van aanstaande begeleiders gebruikte zonder hun leven in gevaar te brengen of ook maar hun vingers te schaden. Wij behoeven niet te vragen wat zijn omgeving dacht van wijlen den ouden Leipzigschen cantor. Hijzelf heeft prachtige zettingen van hem vernield, zoodat een redacteur der monumentale Bach-uitgaaf verbaasd van zijn onbegrijpelijke verbeterzucht sprak en Albert Schweitzer verontwaardigd van zijn barbaarschheid. Hij heeft niet eens familiepiëteit getoond, wel zijn jongsten broer Johann Christian van 1750 tot '54 in huis gehad, maar zijn tweede moeder, door wie hij sedert zijn zevende jaar was opgevoed, in haar weduwschap straatarm laten worden, „eine Almosenfrau" volgens het officieele Leipzigsche bericht van haar overlijden. Een trouw verzorger van Johann Sebastian's nalatenschap was hij helaas allerminst.

Des te meer is dat Kirnberger geweest, en van dien hooren wij:

Von je her wurden Kirchenmusiken

mit den Orgel zum Fundament und Aufrechthaltung der Musik begleitet.... In gegenwartigen erleuchteten Zeiten, wo eine Kirchenmusik ganzlich einer comischen Operette gleichen muss, halt man die Orgel zum accompagniren für ganz unschicklich, wodurch eine Capelle von ihrer wahren Würde herabgewürdiget, und den musikalischen Miszgeburten in Bierhausen gleich gesetzt wird.

Wij kunnen ons best voorstellen, dat die trouwe hoezeer ongeniale Kirnberger zijn geciteerd generaalbasboek van 1781 niet aan Frederik den Groote mocht opdragen maar een weigering in erg „ongenadigen" vorm ontving.

Zijn leermeester J. S. Bach heeft in de kerk blijkens de volledige Leipzigsche rekeningen de klavecimbel maar tijdelijk ge¬

bruikt, en dan zeker alleen tot directiehulp; dat bewijst zoo menige becijferde getransponeerde partij voor 't orgel, en ook de vermaarde cembalopartij van de MatthausPassion, want die continuo draagt het merk Coro II maar de vertolkers van Jezus en den evangelist zongen bij het eerste koor; hetzelfde bewijst de verrijking van het orgel der Thomaskerk met een extra begeleidingsklavier aan het vooruitstekende „positief", waarop hij zelf kon accompagneeren, zekerder dan zijn organist die verderaf zat met den rug naar de zangers gekeerd.

Denkelijk ook een gevolg van Philipp Emanuel's boek is het merkwaardig lange standhouden van den cembalo te Berlijn, waar Schumann om Das Paradies und die Peri geheel te dirigeeren een protest moest overwinnen van Grell, die zich beriep op zijn traditierecht tot leiding der solo's aan 't klavier, en waar Berlioz de MatthausPassion hoorde van twee groote koren, twee miniatuurorkesten daarachter en een piano daartusschen, een volgens hem schromelijk afgespeelde, waarvan 't voortdurend accoordengekletter alles „met een monotonielaag bedekte" — 't was vermoedelijk nog een echte klavecimbel, die hij miskende, want de Singakademie kon zich allicht de beschikking over een goeden vleugel veroorloven.

Wij kunnen veel leeren van Philipp Emanuel, als wij hem maar niet houden voor Johann Sebastian's graalhoeder.

v. W.

iiiiiiiiiiiiiiiiiin iniuirat]iiuiMiifEimtiiHniffjiimximfiiruf;iiiiiiiiiJimniNiif»fi;mmirmfiifitint(immfimmmn

Het Praatje van de Maand.

Wat zijn wij allemaal tegenwoordig veel onrustiger geworden! Vroeger jaren bedacht men zich nog wel tienmaal voordat men bijvoorbeeld een reisje van Amsterdam naar Brussel ging ondernemen. Maar thans, nu het zich verplaatsen zooveel gemakkelijker is: — je vliegt toch in tachtig minuten van Londen naar Pa-

Sluiten