is toegevoegd aan je favorieten.

Nieuwsblad voor den boekhandel jrg 70, 1903, no 14, 17-02-1903

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

NIEUWSBLAD VOOR DEN BOEKHANDEL

8c,

M a g a z ij n-c a t a 1 o g i.

ECKARD MUELLER, J., Halle a. S. — Katalog Nr. 98. Kulturgeschichte. Curiosa. Varia. (2038 nrs.).

HARRASSOWITZ, OTTO, Leipzig. — Bücher-Catalog 271: Geschichte der ausserdeutschen Lander Europas, enthaltend u. A. die historische Bibliotbek des Prof. Dr. Th. Flathe (Meissen). (3568 nrs.)

MEYER, FRIEDRICH, Leipzig. — AntiquariatsKatalog 44: Bibliothek Zangemeister, Heidelberg. 2. Abtlg. Schrift- u. Bibliothekswcsen: Handschriftenkunde, Palaeographie.Bibliographie, Buchdruck, alte Drucke, Historische Hülfswissenschaften, Bibliothekswerke. (1139 nrs.).

ROHRACHER'S, F., ANTIQUARIAT, Lienz (Tirol). Antiqu. Katalog 46: Bibliotheca catholico-theologica. VIII. Kirchengeschichte. Leben der Heiligen, etc. IX. Ascetik, Mystik etc. X. Christliche Kunst. Nachtrage. (n° 3401—5288).

SCHAPER, M. & H., Hannover. — AntiquariatsKatalog 60: Theatergeschichte u. Schauspielkunst. Almanache u. Taschenbücher. Deutsche Literaturgeschichte u. Bibliographie. etc. (1099 nrs.).

SlMMEL & Co , Leipzig. — Antiquatariats-Katalog 203: Byzantina, Byzantino-Orientalia, Neograeca. (1402 nrs.).

BERICHTEN EN MEDEDEELINGEN, INGEZONDEN STUKKEN.

Uitgevers-maatschappij Nederland. — Op het uittreksel van het verslag omtrent de verrichtingen cn den stand der uitgevers-maatschappij »Nederland», zooals we dit in Nbl. n° 9 te lezen hebben aangeboden, werd ons, dezer dagen, door een belangstellende zeer terecht eene aanmerking gemaakt.

Er staat nml., blz. 56, 3e kol., 13e reg. v. boven: «Aan intrest is gemaakt: over 1899 ƒ 13.481.18, 1900 / 12.508.03, en 1901 f 12.452.67»..

n»»r prhter leze men: Aan intrest was ver¬

schuldigd, enz». Zoodat deze bedragen moeten afgetrokken worden van de bruto-winst-cijfers, die, daarna nog verminderd met de gemaakte onkosten, de netto-winst aanwijzen, t. w. 1899: / 24.099.67, 1900: / 14.907.70S, 1901: / 16.146.50, of gemiddeld / 18.384.625.

Over de hier in 't vorig jaar gehouden tentoonstelling van leermiddelen voor de aardrijkskunde heeft onlangs in de Vereeniging van leeraren der Berlijnsche gymnasia dr. Fischer een lezing gehouden. Hij heeft haar, in opdracht van het Berlij nsch gemeentebestuur, bezocht, en liet zich zeer gunstig uit over de wijze waarop in ons land het onderwijs in de aardrijkskunde wordt gegeven en over de leermiddelen die aan onze scholen in gebruik zijn. Hij stelde de zorg, welke aan dat vak in Nederland wordt besteed, ook wat de koloniën betreft, aan andere landen, bepaaldelijk aan Duitschland, tot voorbeeld.

(.Nol.)

Wat Tauchnitz en Heinemann verdienen met hunne gecontracteerde nadrukken van engelsche romans, wil ook Fisher Unwin. In «Unwin'slibrary», waarvan een viertal deelen reeds zijn verschenen, worden nml., evenals in de «Tauchnitz-editie» en de »English library», de nieuwste werken van goede engelsche auteurs opgenomen, 't zij gelijktijdig met, kirt m de oorspronkelijke uitgaaf.

De prijs der deelen in deze serie is dezelfde als die van de beide concurreerende edities, en ook geldt hier de bepaling dat in Engeland noch in de koloniën éen enkel ex. mag worden verkocht.

Journal des Savants. Het Institut de France laat onder zijne bescherming eene nieuwe serie van het Journal des Savants uitgaan en heeft de leiding hiervan toevertrouwd aan vijf leden, met wereldbekende namen: de heeren Gaston Paris, Léopold Delisle, Berthelot,

Jules Guiffrey en R. Dareste. De eerste anevenng

wordt geopend door den geleerden romanist fans met een artikel over de geschiedenis dezer oudste letterkundige periodiek van Europa, een terugblik op haar lange en roemrijke loopbaan. En de schrijver heeft hierbij natuurlijk gebruik gemaakt van de tnotice historique», welke Hippolyle Chocheris, nu meer dan veertig jaren geleden, toegaf op zijn «Table mélhodique et analytique des articles parus dans le Journal des Savants depuis 1816—1858» (Par. 1860).

Van alle tot wetenschaplijke en litteraire kritiek bestemde tijdschriften in en buiten Frankrijk, zoowel die van tegenwoordig als van vroeger, is het Journal des Savants de prototype. Het «Institut» beschouwt het daarom te meer een plicht, dezen stamvader in 't leven te houden. Hij is dan nu herboren en gaat het nieuwe tijdperk in, gesteund door een groep van de bekwaamste critici.

Het denkbeeld, een periodiek te stichten, als leidraad voor letterkundigen en geleerden, verwezenlijkte op 5 Januari 1665 Denis de Sallo, een man in wiens hoofd al wat te zijner tijd in boeken stond,

gevaren scheen, met de uitgave van het Journal

des Scavans *), waarvoor hem privilege werd verleend gedurende twintig jaren.

Le dessein de ce journal — schreef in 't eerste nr. »le sieur de Hédouville» (onder welken naam

De Sallo schuil ging) — etant de taire savoir ce qui se passé de nouveau dans la République des lettres».

De inhoud zou bestaan ie, uit een catalogus van de voornaamste in Europa gedrukte boeken, met

aanteekeningen onder de titels; 2e, uit biografieën van overleden beroemde personen, met aanwijzing van wat zij geschreven hebben; 3e, berichten omtrent proefnemingen op natuurkundig en scheikundig gebied, over nieuwe uitvindingen, en over natuurverschijnselen; 4e, mededeeling van rechterlijke uitspraken, van censuur, zoowel binnen- als buitenslands.

Aanvankelijk verscheen het Journal ééns per week. De verschijning zal den boekverkoopers toi □ maals niet een onverdeeld genoegen zijn geweest;

want, zooals De rieaouvme geiuigue, uau mj uc bedoeling, algemeen kennis te verspreiden, zonder dat men, om ze te verkrijgen, de boeken zeil behoefde.

Maar al spoedig raakte de hoofdredacteur in botsing met de censuur, en, ofschoon beschermd door Colbert, vermocht hij het strenge toezicht van den clerus niet te ontglippen. De naam Hédouville verdween met den ingang van 't tweede jaar van het titelblad en hiervoor in de plaats kwam die van een priester, Gallois, onder wiens leiding — verklaarde hij — het arbeidsterrein wel veel meer be-

*) Scavans is een penfout, die, met een korte onderbreking, meer dan een eeuw in den titel is gebleven. Eigenlijk werd ze pas omstr. 1833, en toen voor goed, verbeterd in Savants, op de autoritaire beslissing van den sDictionnaire de l'Académie»,

perkt iou worden, maar de kritiek moest erdoor winnen. Het schijnt, dat Gallois, van 1666 tot 1674 bijna alleen voor de taak gestaan heeft; vandaar misschien, dat hij voor een geregeld verschijnen der uitgave niet zorgen kon; in 1667 gingen er 16 nrs. uit, in 1669 maar 4, in 1670 slechts één, in 1673 geen enkel. De inteekenaren toonden destijds wel geduld!

Nadat de abbé in 1674 zijn ontslag genomen had, verving hem een andere, met name La Roque. Merkwaardig de eischen, welken dezen bij het privilege werden gesteld.

.... 11 pourramettre 1'abrégé, extrait ou jugement de toutes sortes de livres qui seront imprimés dans toute 1'Europe sur toutes sortes d'arts et de sciences, les diverses expériences, machines, inven-

tions etc généralement tout cequi... peut

être digne de la cunosité des gens de lettres. e(c.

Reuzentaak opgedragen aan één enkel manl En, om elke concurrentie te weren, werd hieraan nog toegevoegd, dat het aan geen ander tijdschrift zou geoorloofd zijn: »de donner leur jugement, ni d'écrire sur aucune des dites choses ou matières... attendu que les dites matières appartiennent proprement au Journal des Savants.» Laroque hield twaalf jaren den arbeid vol, maar deze daalde al meer onder peil, zoodat er in 1686, uit gebrek aan belangstelling, meê opgehouden werd. Echter nam, na Colbert's dood, de kanselier van Frankrijk, Boucherat, het tijdschrift onder zijn bescherming, het werd zelfs tot eene «institution de 1'ÉtaU bevorderd, onder toezicht gesteld van den minister van justitie, en op 17 November 1687 verscheen de nieuwe jaargang, toevertrouwd aan de leiding van Cousin, voorzitter der Académie, die er gedurende vijftien jaren zijn beste krachten aan be¬

steed heeft. In 1701 vroeg en verkreeg hij, wegens zijn hoogen leeftijd, ontheffing van de functie. Dit

gaf aanleiding tot eene reorganisatie van het tijdschrift. In 't vervolg zou een «bureau» zich met de samenstelling van den inhoud belasten, en voor de geregelde uitgaaf (ééns per week) zorg dragen.' In dit bureau werd de abbé Bignon voorzitter en \an de leden nam ieder één vak van wetenschap voor zijn verantwoording, zoo b. v. de beroemde Ellies Dupin de theologie, Fontenellede wiskunde, Vertot de geschiedenis, Pouchart de philologie en de geschiedenis der letterkunde.

Het succes der nieuwe onderneming was volmaakt. »Les rédacteurs» - schreef Bayle - »ont rajeuni du premier coup ce journal... ils lui ont redonné toute la force, toute la vivacité qu'il avait eue dans son état le plus florissant.»

Echter, twintig jaren later onderging het tijdschrift

erisis Mn Vioeu v«u

ille geteisterd nau, was er

de oorzaak van. Het Journal de Savants zoo aan de doctoren overgeleverd, moest vei schielijk den dood tegemoet gaan. Gelukkig, wat mogelijk is bij een periodiek, geschiedde, ze herieeide, en wel op I Januari 1724, als maandschrift, andermaal geleid door 1'abbé Bignon, «bibiiothecaire du roi».

In dezen vorm heeft het Journai, onder steeds stijgende belangstelling voortbestaan tot de Kevciu,ie, ja tijdens de regeenng van Louis XVI bereikte het »l'apogée de sa reputation». In de maand November van 't jaar 1792 werd de uitgave gestaakt; minister van justitie, voorzitter van het bureau» was toen - Danton.

(Slot volgt.)

weer een eniMiye

over de uest, die Alara