is toegevoegd aan uw favorieten.

Nieuwe bijdragen ter bevordering van het onderwijs en de opvoeding, voornamelijk met betrekking tot de lagere scholen in het Koningrijk der Nederlanden, voor den jare ..., 1871 [volgno 6]

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Mengelwerk.

hetzelfde als deze als noodzakelijk te erkennen — en dat juist geschiedt door de dialectische methode.

Wij moeten nu wel trachten aan enkele feiten van het geestesleven ons te onderrichten en ons te vergewissen , hoe en in hoeverre de dialectische methode hare pretentiën wettigt en het inzicht in de noodzakelijkheid der ontwikkelingsgraden verschaft; mocht dit haar resultaat zijn , dan zou het wachten der eeuwen op de verheffing der zielkunde tot wetenschap rijkelijk beloond zijn. Wij treden met opzet aan twee ver uit elkander liggende einden het gebouw binnen. Wij vragen ten voorbeeld naar den hartstocht: wat hooren wij ? Met verbazing vernemen we, dat „ somnambulisme , zielsziekte , hartstocht, drie noodzakelijke ontwikkelingsmomenten van den subjectieven geest zijn," dat is toch met andere woorden: dat wij de drie genoemde toestanden bij iederen subjectieven geest eenmaal in het leven te wachten hebben. Wie zal bij deze leer willen leven of opvoeden ? — Laat ons nu aan een geheel anderen kant aankloppen : wij vragen, wat die school weet te zeggen van de gewoonte, naar allen schijn een in ontstaan en verloop scherpe definitie toelatenden toestand? Ginds, waar spraak is van den strijd des geestes met de lichamelijkheid, treden ons als momenten van dezen strijd de droomende ziel, het zelfbewustzijn , de gewoonte te gemoet, en wel door middel der volgende methodische beweging: „ Omdat het begrip van het droomleven noodzakelijk overgaat in zijne negatie, het zelfbewustzijn, zoo is het droomleven eigenlijk zelfbewustzijn; juist daarom is zelfbewustzijn eigenlijk droomleven ; wat in waarheid bestaat is dus de eenheid van beide — de gewoonte."

Van de aanhangers van zulk een „ methode " zal wel niemand eene onbevooroordeelde opvatting en nauwkeurige aanduiding der feiten van het bewustzijn verwachten. Alleen