Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

WILLEM KLOOS

heden uit de oude doos — als daar zijn critieken uit de pers ten tijde der oprichting van het tijdschrift —, waaruit zeer veel te leeren valt en welke onzen kijk op het gebeuren in de tachtiger jaren evenzeer verdiepen als verlevendigen. Deze «Historische Afdeeling« biedt een terugblik naar dat verleden, waarin geploegd en gezaaid werd voor den cultureelen oogst, waaruit het cultuur-dragend deel der Natie sinds jaar en dag gewoon is haar geestelijk voedsel te putten.

Voor de schatting naar waarde van de Nationale beteekenis van Willem Kloos, dient nog de nadruk gelegd te worden op een ander punt: de Meester is nimmer socialist geweest. Zooeven reeds repten wij van het, betreurenswaardige, feit, dat de Bloei van Tachtig zich niet ook uitstrekte over staat en maatschappij, gelijk de Bloei der Gouden Eeuw zulks wèl deed. Indien er één vlek de Tachtiger Beweging besmet, is het de tamelijk nauwe samenhang tusschen "het Geestelijk Reveil en de gelijktijdige opborreling van vaderlandvijandige bestrevingen. En, men zou der waarheid geweld aandoen door het te ontkennen, deze Geestelijke Renaissance ging aanvankelijk gepaard met politico-sociale tendenties van marxistischen aard. Ook F. van der Goes was in den beginne lid der «Nieuwe Gids«-redactie. Nederland is, helaas, zoo min als eenige andere avondlandsche staat, ontkomen aan de roode besmetting en een korte spanne tijds lang vond de bacil des verderfs — die tegenwoordig ons Volk langzaam ten ondergang voert — vasten voet in »De Nieuwe Gids«. De kopstukken der Tachtigers — Kloos, van Deyssel, Verwey — zijn echter, men kan het nooit genoeg herhalen, altijd onbesmeurd en goede Vaderlanders gebleven. Beroemd is zelfs van Deyssel's polemiek tegen van der Goes over het socialisme en van Deyssel's daarbij ingenomen standpunt was zijn tijd een kleine halve eeuw vooruit: thans eerst onderkennen wij daarin de kiemen van een bepaald onderdeel der geestesrichting, die heden ten dage Fascisme heet. Zooals Proudhon op groote schaal het Fascisme anticipeerde, deed van Deyssel het toen op kleine. Natuurlijk kon dit op den duur niet goed gaan: reeds na enkele jaren brak een conflict uit, dat afliep met een zuivering der redactie van

Sluiten