Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ENGELSCHE BOEKEN VAN HEDEN

contrasten en tegenspraken. De economische wetten van andere landen moeten hier falen. Moscow is een stad met een dubbel aspect, voor de eene helft een moderne fabrieksstad, voor de andere helft vol Byzantijnsche glorie met schitterende kerken, oude paleizen en het eenige Kremlin.

Het moderne Rusland is als een wijde rivier die door een nauw bed geperst wordt; het is een land zonder lach, er ligt een druk op de bevolking. Onder het Czarenregime was er niet veel vrijheid, maar onder de Sovjets nog minder; de gevreesde G. P. U. is overal en de vreemdeling die onder de hoede van de Sovjet-autoriteiten reist, weet nooit wanneer een Tcheka-man in zijn hotelkamer geweest is om eens te kijken of hij in de correspondentie of in de bagage niet iets compromitteerends kon vinden. Onder de Romanoffs had men in het postkantoor een „cabinet noir" waarin de brieven geopend werden; de Sovjets doen precies hetzelfde. De Staat is een Super-Trust en het trustwezen is in Rusland veel verder doorgevoerd dan in de Ver. Staten. In die republiek wilde men een generatie kweeken welke geen dank zal leeren kennen. IJdele hoop! In Rusland hoopt men een generatie te kweeken die het kapitaal niet kent, die anders tegenover de economische staatswetten zal staan dan zij, die het Czarenregime nog hebben gekend. Veel van hetgeen zij vertelt is niet nieuw: het indrukwekkende leger, de aanbidding van Lenin (men zeide tegen haar: „Toen wij de bevolking haar godsdienst ontnamen, moesten wij daarvoor toch iets anders in de plaats stellen"). Het conflict tusschen Stalin en Trotsky is te zoeken in hun verschil van persoonlijkheid: de eerste toch is een provinciaal en een Aziaat, de tweede een internationalist. In een appendix vinden wij een duidelijk overwicht van den regeeringsvorm van dit uitgestrekte land, waar volgens deze schrijfster een permanente crisis heerscht.

Over Dreiser kan ik kort zijn, omdat hij in groote trekken precies hetzelfde zegt als de vorengenoemde schrijfster en bovendien omdat zijn artikelen reeds in het Hol-

Sluiten