Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

7

droeg, terwijl de bekende Rochdaler wevers in 1844 een loon maakten van 4.5 shilling.

Het moet in dezen tijd zijn geweest dat 't voren aan* gehaald gesprek plaats vond. „Heer geef hem een korte tijd van overvloed en zonneschijn en dan een pijnlooze algemeene pestilentie en laat hem zoo sterven."

„Hij is sterfelijk en 't einde nabij." „Hij is onsterfelijk en pas aan 't begin."

ROBERT OWEN. III.

Vooraan in de geschiedenis van de socialistische bewe» ging staat de groote figuur van Robert Owen. Op hem waren van toepassing de woorden van den Heer des Lichts: „Hij is onsterfelijk en van mijn geest". En dus stelde hij al zijn krachten in dienst van zijn ideaal de menschen uit hun ellende en duisternis op te voeren naar een beter leven. Twee gedachten vooral waren het die aan zijn streven leiding gaven. De mensch vormt zijn eigen karakter niet zelf. „Elke dag bevestigt het opnieuw, dat het menschelijk karakter, zonder één enkele uitzon* dering wordt gevormd voor hem; dat 't naar alle waar* schijnlijkheid wordt gevormd door zijn voorouders, dat die de kiem van zijn denkbeelden en gewoonten in hem leggen, en dat deze de krachten zijn, die leiding geven aan zijn gedrag. De mensch daarom vormde nooit en zal nooit vormen zijn eigen karakter. Hij zal nooit macht hebben over zijn gedachten. Hij moet steeds gelooven, gelooft en zal gelooven wat is gegraveerd in zijn geest door wie voor hem waren en de omstandigheden die hem omringen" en nauw verbonden daarmede, dat het stelsel, waaronder de mensch leefde, het stelsel van concurrentie en individualisme, waarin ieder zich zelf het naast was en dat de mogelijkheid schiep, voor nieuwe heeren, wreeder en machtiger dan de koningen

Sluiten