Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

BOEK DER TOELICHTINGEN 473

bien le Dieu absolu". Renan meent, dat „le grand anonyme" in zijn stijl dikwijls doet denken aan het boek van Job, dat de Deutero-Jezaja zeker gekend heeft. Ik zie deze overeenkomst nergens. Maar waarom zou hij lob niet gelezen hebben? Ook in den grooten, „echten" Jezaja, den Jeruzalemschen Jezaja, merkt men dat deze zijn prophetische voorgangers stylistisch goed kende. Niet alleen naar het innerlijke geluid, maar ook naar den uiterlijken gang en de wisseling der beelden, bemerkt men Jezaja's volgen van Amos en Hozea. Ook hier is prachtig vergelijkings-materiaal aanwezig.

Wat Renan van den Deutero-Jezaja zegt, getuigt ook van de allerhoogste bewondering. „ ... qui écrivit ces pages extraordinaires, les plus belles sans doute qui, a leur date, eussent été tracées par une main d'homme." (Histoire du peuple d'Israël, door E. Renan, dl. 3, p. 474). Vergelijk ook Ed. Meyer, in zijn geweldige bewondering voor den Babylonischen Jezaja, Geschichte des Alterthums. Dritter Band, p. 184. § 120: Die Rückkehr.

Het is een jammerlijk-laaghartige leugen dat den ouden Hebreeuwen, scheppings-phantasie zou hebben ontbroken. De propheten en de Psalmisten bezitten haar in den hoogsten graad. Er is geen feller geschied-vervalsching mogelijk dan die van Chamberlain, waar hij het voorstellingsvermogen der Ariërs boven dat der Semieten plaatst, omdat hier niets dan een willekeurig woord, een willekeurige meening heerscht en een willekeurige verklaring van het begrip phantasie, nog wel gegeven door een volkomen phantasieloos man als Chamberlain. Ook door hem zijn geschiedenisleugens van de grofste soort gepropageerd, onzuiver tendentieus. Mijn meening is, dat onder alle rassen, alle menschen en alle volkeren der aarde, de verbeelding heeft geleefd, het gevoel en de voorstelling, de geestelijke drang om uit de zinnelijke ontroeringen los te komen. De scheppende verbeelding heeft altijd een scheppende phantasie als grondmacht. Ik zou telkens en telkens met heele pagina's vergelijkingen kunnen maken tusschen de intuïtieve verbeeldings-macht en de scheppende phantasie der oude Hebreeu-

Sluiten