Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gesloten werd, heeft de tegenwoordige sowjetregeering zich ook van den laatsten actieven buitenlandschen tegenstander afdoende bevrijd, en kon zij zich nu met alle macht op de ontwrichte toestanden in het binnenland werpen. Bij de nu ontstaande „zuivering" van het land van „bourgeois-elementen" werden de laatste resten van het toch reeds van grond beroofde vroegere groot-grondbezit zeer spoedig vernietigd en de in Rusland toch reeds niet zeer sterke burgerstand uit den weg geruimd. Beide standen bestaan in het huidige Rusland reeds lang niet meer.

Maar toen op de puinhoopen daarvan de zegerijke communistische partij nu ook voor goed de roode banier der dictatuur van het proletariaat wilde oprichten, toen stond plotseling achter de dood-gewaanden een geestelijke macht op, en verhief zich eensgezind georganiseerd, het laatste nationale Al-Russische bolwerk, de orthodoxe kerk. Onder haar vaandels schaarde zich onwillekeurig alles wat op politiek gebied een anti-bolschewistisch steunpunt zocht of in den algemeenen chaos zichzelf moreel wilde hervinden. De vernietiging van alle waarden, ook van de zedelijke die het gevolg was van het Bolschewisme en nog steeds doorgaat; de wanhoop aan het lot van het geliefde vaderland; de geweldige nood, die over de boerenmassa en stedelijke bevolking gekomen was, dat alles leerde het volk weer bidden en voerde menigen tot nu toe onverschillige naar de kerk terug. Ook die was trouwens sedert de revolutie niet onveranderd gebleven. Ze had inmiddels, juist terwijl in Moscou het geschut van den burgeroorlog donderde, in den herfst van 1917 een groot Al-Russisch concilie bijeen geroepen, waar tot een reeks reformaties besloten was. en had zich door het opnieuw instellen van het patriarchaat, dat sedert het jaar 1700 in Rusland niet meer bestond, een zichtbare, met het aureool van den heilige gekroonde vertegenwoordiging verschaft. Zooals eens in de vroege middeleeuwen, toen het oude Rusland, in tallooze vorstendommetjes versplinterd, slechts in de kerk een band van eenheid vond, die nog een Russische gedachte kon redden, en zooals nog vroeger gedurende de invallen der Mongolen, toen de vloed der Iataren het geheele rijk overstroomde en vreemde heerschers het rijk regeerden, zoo vatte de Moscovische orthodoxie gedurende de bolschewistische revolutie ten derdenmale haar wereldgeschiedkundige taak op; redding niet slechts van de religieuze maar ook van de nationale gedachte en van de volkseenheid uit den invallenden stormvloed. Natuurlijk erkenden echter ook de sowjets de geweldige tactische en moreele kracht van dit kerkelijk bolwerk en het spreekt vanzelf, dat zij ook van hun kant overeenkomstige maatregelen namen. Dit bleek des te noodiger, waar inmiddels menige groep der communistische partij na de overweldiging der buiten- en

Sluiten