Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het komisch effect van het naïeve. Het is dan ook geenszins noodig om hier met Stanley Hall ter verklaring zijn toevlucht te nemen tot de veronderstelling van atavistische overblijfselen uit een vroeger tijdperk vol van bacchanaliën en liederlijkheid. ') Het lachwekkend genot, dat in de genoemde toespelingen ligt opgesloten, wordt voldoende verklaard uit de tegenstelling, waarin onze vormelijke gedragingen verkeeren met onze ware instinkten, den flagranten strijd die in dit opzicht heerscht tusschen schijn en werkelijkheid. Wordt dien sluimerenden instinkten de gelegenheid geboden zich te uiten, dan wordt daarmede een lustgevoel geboren door het gevoel van plotselinge vrijheid. Vandaar dan ook, dat bij onbeschaafde volkeren met minder terughouding en geheimzinnigheid op seksueel gebied, dergelijke voorstellingen en toespelingen een veel geringer lachwekkende uitwerking hebben.

V.

Wij komen thans tot de vraag: Heeft al het lachwekkende een gemeenschappelijk kenmerkend bestanddeel aan te wijzen? Veelvuldig

1) .Atavistic reminiscences of the old Bacchanalian, bestial paradise ol' liccnsc and abandonment.» Amcric. Journ. of Psych. IX. afdruk pag. 31. Deze beschouwing komt mg even gezocht voor als zijn beroep op de iiooge kittelbaarheid der geslachtsorganen.

Sluiten