is toegevoegd aan uw favorieten.

Inleiding tot de wijsbegeerte

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

maar komen er factoren bij van metaphysisch karakter. Het ontstaan der schoonheidsoordeelen is psychologisch 11a te gaan; maar daarnevens heeft de aesthetica ook de karakteristieke kenmerken aan te geven, waarin zich dat soort van oordeelen van andere waardeeringsoordeelen onderscheidt. En waar zij de geldigheid dier oordeelen zoekt na te gaan en idealen van schoonheid poogt vast te stellen, daar wordt noodwendig het gebied der psychologie verlaten, aangezien deze zich niet met de critiek van waardeeringen bezighoudt.

Uit al het voorgaande blijkt reeds zonder meer het uiterst subjectief karakter van het aesthetisch oordeel, ook al doet dit zich gaarne voor als iets objectiefs. Absolute normen zijn hier onmogelijk aan te geven ; en inderdaad ligt er veel waarheid in de bekende spreuk: „de gustibus non est disputandum". Iemands smaak is afhankelijk van zijn aanleg, opvoeding en tal van andere persoonlijke omstandigheden, geenszins van algemeene verstandelijke bewijsvoeringen. Maar ofschoon individualistischer dan eenig ander wijsgeerig oordeel, toch spelen ook hier tal van sociologische momenten mede, en blijkt zoowel de scheppende kunstenaar als de genietende aanschouwer in hooge mate onder den invloed te staan van omgeving, heerschende smaak en mode, zoowel als onder de suggestie van als gezaghebbend aangemerkte personen, die terecht of ten onrechte gehouden worden voor deskundigen, aan wier uitspraken men zich heeft te onderwerpen.