is toegevoegd aan uw favorieten.

Grondbeginselen der staathuishoudkunde

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Blz.

bouw in verre streken. Van de pachtwaarde gaan ook nuttige werkingen uit, door sommigen miskend. 69

VII. De grondhuur, die in vele woninghuren is begrepen, ontstaat uit schaarschte van gewenscht bouwterrein; zij is in groote steden soms zeer belangrijk. De speculatie heeft op haar bedrag weinig duurzamen invloed. Ook de grondhuur heeft een lichtzijde: zij tempert den toevloed van menschen en kapitalen naar bepaalde punten. De oorsprong der woningquaestie in de groote steden ligt in den lagen levensstandaard van velen, in verband met de nalatigheid der gemeentebesturen om tijdig goede verordeningen te maken op het bouwen en wonen. De taak der philanthropie tot oplossing dezer quaestie bestaat hierin dat zij de overheid moet ter zijde staan in het doen vervangen van slechte door goede woningen 77

VIII. In de ondernemerswinsten is soms een bestanddeel begrepen, dat aan pacht en grondhuur herinnert: de ondernemerspremie. Zij kan niet in alle vakken tegelijk door allen, die daarin werkzaam zijn, genoten worden. Wel in bepaalde vakken, en daar kunnen de arbeiders door coalitiën het loon hooger opvoeren 88

IX. De kapitaalrente voor uitgeleend kapitaal is het waardeverschil tusschen aanwezige en toekomstige gelden of goederen. Zij vindt haren oorsprong in de kapitaalbehoefte; hoe sterk deze is, zou eerst aan het licht komen, indien alle rente verdween. Loonsverhooging ten koste van de rente is mogelijk, maar niet door kunstmiddelen. Bij de verdeeling der inkomsten is getalsterkte niet, als op militair gebied, een oorzaak van kracht, maar van zwakheid ... 93 X. De arbeidsloonen stijgen door alles wat de arbeidspraestatie verhoogt. Dit laatste geeft bovendien aan een klein volk meestal een gunstiger voet van ruiling met het buitenland. Loonsverhooging heeft niet een noodzakelijk gunstige werking op de arbeidspraestatie; toch zal zij deze werking hebben, waar het peil van zedelijkheid en beschaving zich verheft. Het ware middel om het loon te doen stijgen, is, de waarde van den arbeid te doen rijzen; daartoe kan de ondernemer bijdragen. Maar ook de arbeider zelf, door een ruime voortbrenging te bevorderen 99