Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

unterworfen waren" '). Slechts tegen den geestelijken eigendom heeft de stad zich verzet, maar alleen door verordeningen, want financieel was zij tegen den clerus niet opgewassen.

Ten slotte zou men nog kunnen vragen, of niet eene opdrijving van grondprijzen een ingrijpen van hooger hand eischte, en of niet de middeleeuwsche steden het grondvraagstuk kenden in den vorm als de tegenwoordige groote steden. Het antwoord hierop kan ontkennend luiden s). Beeds een blik op een paar plattegronden uit de 16« eeuw en ook nog uit de 17e en 18e eeuw, toont aan, dat toen onmogelijk die woningnood bestaan kan hebben, welke de moderne stad kwelt; zoo weinig plaats nemen daarop de huizen in. De bevolking nam slechts langzaam toe en bij een nieuwen uitleg duurde het soms jaren, voordat een stratenplan voor het nieuwe terrein gemaakt werd Het kapitaal was nog te schaarsch, dan dat eene speculatie in bouwterreinen de grondprijzen op eene onnatuurlijke wijze kon doen stijgen. Bovendien zij nog opgemerkt, dat ook eerst in de 19e eeuw door den plotselingen, bijna ziekelijken groei der groote steden de kwestie van den bouwgrond geworden is tot een netelig vraagstuk.

1) O. Gierke, Das deutsche Genossenschaftsrecht, 18tjS tf', II, S. 650 f..

2) Natuurlijk ia de grondrente wol gestegen. Al wordt ook dikwijls bij uitgifte van grond een uniforme prijs vastgesteld, toch blijkt de werking van de stad op de prijzen al vroeg, in het volgende voorbeeld reeds in den tijd, dat de pacht nog bestond uit naturaliën: Osnabrüoker Urkundenb , ed. F. Philippi, 1892—96, II. S. 345. De bisschop geeft in 1243 grond van eenige bij de stad liggende hoeven „hoe videlioet modo, ut quilibet de uno jugere, quod vulgo morgen dioitur, p osito in locis vicinioribus civitati nobis singulis anno festo beati Martini tres modios siliginis et tres ordei per dimidiam mensuram persolvat, de jugere au tem sito in locis remotioribus.... quilibet dabit d u o s modios.

3) In Leiden werd in 1389 de nieuwe vrijheid door het gerecht gekeurd en eerst in 1406 een plan tot het bouwen van nieuwe straten en graven van grachten gemaakt: Blok, Stad i. d. M.E., blz. 64 vlg..

Sluiten