Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

blijft, verruimt de lectuur den kring hunner zedelijke ervaringen, en wekken deze emoties en waardeeringen, waarvan, indien het werk gezegend wordt, heilzame gevolgen voor hunne moreele verheffing te wachten zijn. De belangstelling in dieren en planten kan een breidel worden voor hun natuurlijke, maar meest gedachtelooze ruwheid. Door de historie leeren zij opzien tegen de groote mannen en vrouwen uit het verleden, die door moed en geestkracht, door toewijding en zelfvergeten, tijdgenooten en nageslacht tot liooge voorbeelden zijn geweest, en leeren zij tevens inzien, wat volken verheften, maar ook wat volken schaden en vernederen kan. En eindelijk ontbreekt de gelegenheid niet, om het instinct, dat zich door een natuurlijke gehechtheid aan eigen bodem en klimaat, aan eigen zeden en gewoonten ontwikkelt, tot wat hoogers to doen stijgen, door het aankweeken van liefde voor de gemeenschappelijke taal, door een verstandig inzicht in de gemeenschappelijke volksbelangen, door een levendig houden eindelijk der gemeenschappelijke volksherinneringen.

Mij dunkt, wie zich van al deze zaken rekenschap geeft, kan onmogelijk ontkennen, dat zij niet boven het minimum gaan, hetwelk in den tegenwoordigen stand der beschaving algemeen bereikbaar moet gesteld worden. En wie het toch blijft doen, stelt zich bloot aan de rechtmatige maar pijnlijke vraag: „Gij, die dit en veel meer, voor uw eigen kinderen begeert, waarom gunt gij dit minimum niet aan allen?" Want belachelijk is ook de uitgesproken vrees, dat een kennis en ontwikkeling, als ik hier geschetst heb, iemand ongeschikt zouden maken voor nederige diensten. Juist, omdat de schoolkennis, buiten hare algemeen-nuttige gevolgen, niet voor onmiddellijke toepassing in een bepaald beroep of bedrijf geschikt is, doch dat alleen door voortgezette studio kan worden, maar overigens hoofdzakelijk een het

Sluiten