Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

nauw samen met het afhankelijkheidsbesef, met het leven in een verhouding tot een groote, boven ons kunnen uitgaande macht. Voelt de mensch zich nietig, klein, wordt hij verschrikt door de veelvuldige en verrassende gebeurtenissen, die hij niet had kunnen voorzien, dan wordt hij eenerzijds overweldigd, anderzijds hoopt hij op onbegrijpelijke uitredding. Worden wij bedreigd door aardbevingen of orkanen, leven we in de gevaren van onweer of vulcanische erupties, dan weten wij ons afhankelijk. Worden we overvallen door vijanden, blootgesteld aan brandstichting of overstrooming, veelvuldige epidemieën, dan zien we ons ingeweven in een groot gebeuren, dat wij niet overzien; dan is er vrees, dan is er afhankelijkheid en hoop op een wonderlijke uitredding.

Voelt daarentegen de mensch zich veilig, dan wordt zijn wereld „entgöttert", dan is er geen plaats meer voor het bovennatuurlijke. Bovendien is dit in overeenstemming met de moderne wereldbejt schouwing. De mensch met zijn denken doorzocht het wereldgebeuren, doorzag van alles grond en gevolg en in dit oorzakelijk doorzien was geen plaats meer voor het onverwachte, voor het wonder. Tegenover deze door de wetenschap gedragen opvattingen kon de protestant-christelijke kerk met haar tekort aan wetenschappelijk onderzoek niet veel uitwerken. Terug naar de R.K. Kerk wilde ze niet. Zoo werd allengs het wonder beperkt tot het gebied van den Bijbel.

Dat beteekent niet, dat het wonder onbestaanbaar werd geacht met onze levensorde, maar in de praktijk viel het buiten onzen gezichtskring. Ook de christendenker in deze eeuw had zich neergelegd bij de gangbare opvatting, dat uitzonderingen op den regel niet voorkomen, dat onze werkelijkheid een gesloten systeem is, waarin heel het gebeuren verloopt volgens causaal-genetische wetten. Niet, dat het wonder als zoodanig werd geloochend. Integendeel, ook de christen-onderzoeker hield vast aan het wonder, maar dan in dien eenigen zin, dien het heeft, wanneer wij spreken over het Wonder in Gods Openbaring. Voor het overige hield ook hij zich buiten die gebeurtenissen, die oncontroleerbaar en hoogst onwaarschijnlijk waren.

Deze houding ondergaat thans in onzen tijd eenige verandering. En zoo kom ik tot het volgende punt. Waar is het dan nu nog in onzen tijd, dat wij in aanraking komen met de wereld van het won-

Sluiten