is toegevoegd aan uw favorieten.

Voorlezingen over de economie

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

onder de onderdrukten moest worden gerangschikt13) moet aanstonds erkennen dat hier van een natuurlijke indeeling geen sprake is, maar kunstmatig de wigge in de maatschappelijke groepeering wordt gestoken. Wie onbevooroordeeld de werkelijkheid aanschouwt, voelt het onaannemelijke van de voorstelling, die gewaagt van steeds eenvoudiger samenstelling van het maatschappelijke organisme. In stee van een wegvallen van allerlei tusschengeledingen en een staande blijven van twee groote vijandelijke klassen, wier belangen lijnrecht tegenover elkaar staan, ontwaren we een veel grootere pluriformiteit en rijker schakeering in de bij het voorbrengingsproces betrokken kringen.

Ook onder de arbeiders, — zoo luidt eene andere bedenking — valt van die nivelleering niets te bespeuren. Er is geen steeds toenemende egale massa van bezitlooze proletariërs. De practijk weerspreekt de in het Communistisch Manifest vervatte profetie: „Binnen den kring van het proletariaat worden de belangen, de levensomstandigheden meer en meer aan elkaar gelijk gemaakt, doordien de machinerie iheer en meer het onderscheid in arbeid uitwischt en het loon bijna overal naar beneden drukt tot een laag peil." In werkelijkheid zien we veeleer het tegenovergestelde en trekken ook de aandacht velerlei pogingen van socialistische zijde om kunstmatig dergelijke troostelooze eenheid te bevorderen en den vooruitgang te belemmeren van elke groep arbeiders, die zich gunstiger levensvoorwaarden schept. Niet genoeg kan de aandacht worden gevestigd op de demonische werking van het dogma van den klassenstrijd, die er zijn aanhangers toe leidt om kunstmatig wrok en verdeeldheid aan te kweeken. Teneinde maar de gewaande onverbiddelijke klassentegenstelling staande te houden, deinst men er niet voor terug werkelijk