is toegevoegd aan uw favorieten.

Toekomstbeelden uit vijf eeuwen

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

HOOFDSTUK VI — HENRY GEORGE WELLS

In Fichte „Handelsstaat" kondigt zich de moderne tijd reeds aan met haar groothandel, haar wereldverkeer, haar kapitalisme en concurrentie. Als wij naar één woord zoeken om deze te teekenen, kunnen wij in twee richtingen gaan. Wij kunnen trachten aan het karakter van den tijd een naam te geven en, verder gaande, een woord zoeken voor datgene, waarin zich dat karakter voornamelijk en als het ware tastbaar uitdrukt. In het eerste geval kunnen wij spreken van jacht, in het tweede van techniek. Beide hangen ten nauwste samen. De jacht zoekt naar middelen om steeds verder te komen en meer te doen en te bereiken. En het middel is daarbij de techniek. En deze techniek heeft weder geen zin, als zij niet bediend wordt door de jacht, die haar al meer perfectionneert ten einde haar doel sneller te bereiken. Er bestaat dus een wisselwerking en deze draagt, hoe ernstig — althans in den oppervlakkigen zin des woords — ook bedoeld, het karakter van een spel, een dans, die een dooden-dans dreigt te worden.

Als men altijd maar verder wil en meer bereiken en veroveren zonder iets bepaalds als einddoel na te jagen en als de zin van het jagen in het jagen zelf wordt gezocht, beteekent dit eene ongeremde versnelling van het leven en verfijning van de middelen, die dit leven dienen. Dit bedoelen wij, als wij spreken van de techniek en van de eeuw der techniek. Middelen, hulp- en kunst-middelen, heeft de mensch altijd gebruikt om zijn doel te bereiken. Zijne zintuigen en ledematen zijn natuurlijke middelen om zijn arbeid te kunnen verrichten. Techniek is daar, als het eerste kromme stuk hout door den bodem wordt getrokken om hem geschikt te maken om het zaad te ontvangen. De primitieve ploeg is het eerste gewrocht der techniek. Techniek is daar, als een uitgeholde boomstam dienst doet om den mensch naar de overzijde van het water te brengen zonder dat hij behoeft te zwemmen. Het schip, de geheele scheepvaart, is daarin gepraeformeerd. Maar als de techniek zóó grooten omvang aanneemt en zóó wordt verfijnd als de negentiende en de twintigste eeuw te zien geven, als de machine haar intocht houdt, eerst met de hand gedreven, daarna door de machten der