is toegevoegd aan uw favorieten.

De metaalbewerker; orgaan van de Metaalbewerkersbond in Nederland, jrg 28, 1921, no 44, 29-10-1921

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

een industrie, die zooveel opdrachten heeft uitte voeren, niet aan alle eischen die door cliënten gesteld worden, kan voldoen. Naast de kosten vaneen bepaald werk speelt de tijd eri de wijze van aflevering toch ook een niet te onderschatten rol. Uit de Afdeeiingen. -—-1—————~—— AMSTERDAM. De bekende heer v.d. Volkere zal voor de A. J, C. z’n schitterende lezing houden over „Vloeibare lucht” in het gebouw „Handwerkers Vriendenkring” op Donderdag 10 November des avonds 8 uur precies. Deze lezing, die zeker door al onze jongens bezocht moet worden, is zeer zeker het bijwonen overwaard en wij vetrouwen dat onze leden, die met genoemden heer al eens kennis hebben gemaakt en weten wat hij geeft, onze jongens uit fabrieken en werkplaatsen krachtig zullen opwekken dien avond present te zijn. Al onze adspirantleden hebben aio cent per persoon toegang- Zooals u bekend kan zijn, is Heijermans bereid gevonden voor de lezers van „Het Volk” tegen zeer gereduceerde prijzen een voorstelling te geven van het bekende stuk „Allerzielen”. De voorstelling zal gegeven worden in gebouw Carré op Dinsdag 1 November en onze adspiranten kunnen deze voorstelling bijwonen voor slechts 40 cents per persoon. Kameraden, wekt uw jonge makkers op, van deze beide gelegenheden gebruik te maken en laten zij zich bijtijds yan kaarten voorzien. v. Z. —: De Nieuwe Gedachte. Zondagmorgen 30 October 1921 te 10.30 uur, zal vanwege „De Nieuwe Gedachte” inden ~Victoria”-biosccop, Nieuwendijk (eerste vanaf den Dam), spreken Kees Meijer, over het onderwerp : Don Quichot, „iet muzikale medewerking van den heer J. Koen (viool). Toegangsprijs 20 cent. APELDOORN. De dreigende loonsverlaging is hier nü ook werkelijkheid geworden. Gepasseerden Vrijdag begon de Directie van de koperfabriek „De Vlijt”. Deze Directie is zoo meegaand inde loonsverlaging, dat zij liet aanplakken om als overgangsmaatregel op 29 October 5 en pCt. te verminderen en op 26 November nogmaals 5 en 71 pCt. Het gaat daar dus in tempo’s, opdat men er gemakkelijker aan went. Landaal volgde in clen namiddag met de bekendmaking en moet ineens den geheelen mep hebben. Bij v.d. Ploeg was Vrijdags nog niets bekend. Deze firma was zoo doordrongen van haar goed recht in deze, dat zij den moed niet had, de publicaties op te plakken tijdens den werktijd. Het is daar gebeurd des avonds i n het donker. Den volgenden ochtend werden de werklieden daarmede verrast. Ik kan mij voorstellen, dat zij dien morgen wel met veel pleizier de fabriek zijn ingegaan. In ’t algemeen hebben wijden indruk gekregen, dat den verschillenden patroons hier de loonsverlaging is opgedwongen en zij den moed misten het te weigeren. Wij hebben direct Zaterdagmiddag met de personeelen vergaderd en nadat door Walther de toestand nog eens was uiteengezet, werd door de gezamenlijke personeefen met algemeene stemmen beslóten, de loonsverlaging niet te accepteeren. Wij krijgen dus strijd, het eenige waardige antwoord, dat den patroons op dien loonaanslag kon .worden gegeven. W. L. S. BREDA. De Centrale Commissie voor Arbeidersontwikkeling, samengesteld uit den Bredaschen Bestuurdersbond en afdeeiingen der S. D. A. P., heeft gemeend de leden van de afdeeling Breda te moeten oproepen tot de tooneeluitvoering van Herman Heijermans’ „Op Hoop van

Zegén”, op Maandag 7 November in „Concordia”. De entreeprijs bedraagt f 1.20, stedélijke belasting inbegrepen. Kaarten zijn bij den afdeelingspenningmeester verkrijgbaar. DELFT, In verband met de dreigende loonsverlaging hield de afdeeling op Woensdag ig Oct. j.l. een ledenvergade' ring in „Ons Huis”. Voor een geheel gevulde zaal gaf onze distrietsbestuurder, vriend v. Spanning, een overzicht van den toestand inde metaalindustrie, Met feiten en cijfers toonde spreker aan, dal loonsverlaging niet ncodzakelijk was. Er heerschte een zeer geestdriftige stemming. Met algemeène stemmen werd de motie, door de afd. Amsterdam gesteld, ook bier aangenomen. : Uit de vergadering gingen stemmen op, het FI.B. te, verzoeken een directe steunregeling in te voeren zoo spoedig de strijd ontbrandt. Kameraden I Laat de geestdriftige stemming, die u ter vergadering bezielde, niet van u wijken. De metaalharennen hebben het er op gezet, het beetje levensgeluk, dat gij door moeizamen en zwaren strijd hebt verkregen, u weer te ontnemen, Zij zullen trachten u weer terug te drukken inden : toestand van vóór den oorlog met zijn , ontzettend langen werktijd, lage loonen en een leger van werkloozen, die de arbeidsmarkt overstroomen. Vrienden! Laat dat niet over ü komen. Propageert steeds weer opnieuw, spoort de ongeorganiseerden aan toe te treden tot de organisatie vóór het te laat is, opdat, mocht straks ook te Delft de strijd zich ontketenen, er geen ongeorganiseerde metaalbewerkers meer op de fabrieken zijn en wij tegenover den machtswellust. der werkgevers de georganiseerde macht der arbeiders , kunnen plaatsen. Hoog de solidariteit 1 Op voor den Alg. Ned- Metaalbewerkers Bond! C. T. DEN HAAG. De. voorzitter van den Raad van Arbeid te ’§-Gravenhage verzoekt ons opname van het volgende: Nog slechts enkele weken. en de wet betreffende Vrijwillige Ouderdomsverzekering, welke 3 Dec. 1919 in werking trad,, zal haar derde levensjaar ingaan. Zij, die de voordeelen dezer verzekering reeds genieten, zullen het goede en weldadige ervan genoegzaam weten te waardeeren en men mag eveneens aannemen, dat degenen, die tot de verzekering werden toegelaten,, de voordeelen die zij zullen bereiken, op de juiste waarde weten te schatten , Een feit is evenwel, dat nog tienduizenden in ons land van verre blijven en ondanks de gevoerde propaganda, blind schijnen voor hetgeen de verzekering biedt. Straks zullen velen hunner ervaren, dat zij zich door nalatigheid om tijdig tot dé vrijwillige ouderdomsverzekering toe te treden, onnoodig nadeel hebben berokkend. Artikel 32 der wet houdt o. m. in, dat, indien de verzekering door personen van 35 jaar of daarboven is aangegaan meer dan twee jaar na het inwerkingtreden dezer wet, de rente na het bereiken van den 65= jarigen leeftijd, evenveel weken later zal ingaan als de verzekering later dan twee jaar na het inwerkingtreden dezer wet is aangegaan. Gesteld dus, dat iemand thans 62 jaar telt en op 1 Juli 1922 tot de verzekering toetreedt, dan zal hij niet met ingang van zijn 65ste jaar kunnen genieten van zijn ouderdomspensioen, doch eerst 7 maanden later. Allen die niet verplicht verzekerd zijn volgens de Invaliditeitswet en uit laksheid of onverschilligheid geen Vrijwillige Ouderdomsverzekering sloten, zuilen verstandig doen zich op de hoogte te stellen, en een prospectus bij den Raad van Arbeid in hun district aan te vragen, want al moge de verzekering voor hen momenteel geen zichtbaar resultaat afwerpen, op hun 65ste jaar

zullen zij tot de erkenning moeten komen, dat de aangegane verplichtingen bij het sluiten der verzekering klein zijn te noemen in verhouding tot de verkregen rechten. 1 ‘ Ook besturen van liefdadige instellingen, armbesturen en dergelijke dienen hiermede rekening te houden en zullen goed doen, om den datum 3 December 1921 in hun geheugen te prenten. 1 De Vrijwillige Ouderdomsverzekering zal een populaire verzekering worden, indien men het nut ervan slechts wil inzien, want de Vrijwillige Ouderdomsverzekering biedt een groote categorie van ons volk de gelegenheid voorzieninger te treffen, voor den ouden dag. Het is tevens plicht dergelijke voorzieningen te treffen, en dat het verstandig is leerèn de tijdsomstandig, heden. ROTTERDAM De personeelsvereeniging van Wilton’s fabrieken heeft jl. Vrijdag een bespreking gehad met de directie over de aanstaande loonsverlaging. De eerste vraag, die door de heeren Wilton gesteld werd, was: ~ Komt gij over de loonsverlaging spreken, dan kunt u wel zwijgen, want die gaat onveranderd op den aangekondigden datum door.” De vertegenwoordigers van dat groote personeel hebben,ondanks dat toch getracht een concessie te verkrijgen door uitstel van loonsverlaging voor te stellen en later door te verzoeken de verlaging in termijnen te mogen ondergaan. Ook dat is echter zonder meer afgewezen met de mededeeling, dat als er gestaakt zou worden, dit heel goed te pas kwam en dan de heele boel stop gezet zoq worden.x) Dk is dan het antwoord, dat de leiders yan de grootste onderneming inde metaalindustrie ineen zoo ernstige aangelegenheid weten te, geven aan de vertegenwoordigers van de. door déze onderneming zelf gestichte personeel vereen iging. Welke waarde dergelijke personeelvereenjgingen in dagen als deze hebben, kan tevens blijken uit het feit, dat één van de commissie-secretarissen, iemand met meer dan 20 dienstjaren, evenals alle 500 andere arbeiders, met één dag opzegging zijn ontslag kreeg., I Ofschoon de heeren Wilton met deze 1 Personselvereeniging altijd gespeeld hebben als de kat met .de muis, hebben deze menschen zich nog voor hun heeren op de knieën geworpen. Zij zijn echter afgesnauwd. De heeren Wilton hebben in korte woorden recht op hun doel afgaande precies gezegd waar het op staat. Het is slikken of stikken en bij eenig verzet de heele boel stop en dan maar eens uitvechten. Zoo willen de heeren werkgevers het hier in Rotterdam. Dat heeft ook de directie van de Rott. Droogdok-Mij, aan haar arbeiders gezegd; als er verzet kwam, dan zouden ze den boel maar eens voor een half jaar stopzetten, dat kwam goed te pas. Door bedreiging met stopzetten van de bedrijven door raassa-ontslag en grof willekeurige strafmaatregelen meent men thans de arbeiders te kunnen beïnvloeden, doch 1 in hun kortzichtigheid en machtswaanzin vergeten deze werkgevers, dat daardoor juist het verzet sterker zal oplaaien en dwingen ze de arbeiders ook hen, die anders misschien nog geneigd zouden geweest zijn om te slikken, het eenigste middel wat hun overblijft, n.K den strijd, te aanvaarden. Niemand, zelfs deze werkgevers niet, zal verwachten dat alles wat thans den arbeiders in onze industrie wordt aangedaan, zonder verzet geslikt zou kunnen : worden. C. o. ') Afgaande op deze welwillend verstrekte mededeeling mogen we dus de conclusie trekken, dat de heeren momenteel hun bedrijven m gang houden om „hun” arbeiders te ge- i neven. Wat een geluk toch, dat we nog zulke weldoeners in do maatschappij hebben. Arbeiders, buigt u neder en stamelt uw klanken van dankbaarheid. Eed. „Metaalbew.”

SCHIEDAM. 1000. Onze met taaie volharding en groote energie volgehouden propaganda heeft thans het succes gebracht, dat we het aantal van duizend volwassen leden zijn overschreden. Onder de nieuwe leden, vooral onder hen, die inde laatste weken zijn toegetreden, zijn er meerderen die reeds eerder bij ons geweest zijn. Wij hopen dat dezen, geleerd door de feiten, thans tot het besef zijn gekomen dat alleen duurzame organisatie blijvend succes kan brengen. En nu, volhouden makkers! Op den duur moeten we bereiken, dat de i voor de 3 nullen ineen 2 verandert.. Vooruit, gewerkt aan het tweede duizendtal ! F. v. Sp. * * • Onderschrift van den Redacteur. We feliciteeren de afdeeling Schiedam en haar werkers met het bereikte resultaat. Schiedam is de zesde afdeelirg, die boven de duizend leden uitgaat en wij hopen van harte, dat haar werkers, die we hier gaarne een woord van lof toebrengen voor hun ijver en toewijding, in staat zullen zijn om te zorgen, dat wé niet meer beneden dit , aantal dalen. I Wij weten dat in Schiedam, onder leiding van onzen Distrietsbestuurder Van Spanning, hard gewerkt is. Uw gezamenlijke arbeid, vrienden, is nu , bekroond geworden. j Dat zij V tot een vreugde en het geve u | kracht om voorwaarts te gaan. TIEL. Natuurlijk was het de firma Kurz, die het eerst uitvoering wenschte te geven aan de toestemming van den Metaalbond om de loonen te verlagen. Bij alle overige firma’s, lid van de afd. Utrecht van den Metaalbond, werd bekend gemaakt, dat de loonsverlaging zou ingaan inde week waanin de 29ste October valt. Kurz maakte echter bekend, dat de loonsverlaging reeds op Zaterdag 22, October in werking zou treden. Toen Kurz echter bemerkte, dat zijn per| soneel zieh klaar maakte om den strijd te aanvaarden, toog déze er op uit om van zijn organisatie toestemming te verkrijg j gen, de loonsverlaging uitte stellen. Op i Vrijdag 21 October werd inde fabriek door aanplakking bekend gemaakt: „dat de loonsverlaging niet ingaat 22 dezer, maar op een later aan te geven datum.” Zoo wil ook deze eerste de laatste worden. Het personeel is goed georganiseerd en wacht op het parool van de leiding, waf thans moet geschieden. B. UTRECHT. Op Woensdag 19 October werd onder leiding van Goedëe een zeer druk bezochte ledenvergadering gehouden ter bespreking van de loonsverlaging inde metaalindustrie. Door v.d. Born werd op duidelijke wijze de beteekenis van deze loonsverlaging uiteengezet, waarbij hij er vooraf op wees, dat het niet alleen om deze loonsverlaging gaat, doch dat de kopstukken van den Metaalbond zich als gangmakers van de reactie opwerpen, om niet alleen de loonen te verlagen, doch ook den werktijd te verlengen. Zelfs waren dit niet de eenige motieven van dc werkgevers. Alle sociale maatregelen, zoóals werkloozenverzekering, ziekteverzekering enz., zijn hen een doorn m het oog. Was er nog een jaar geleden geregeld overleg met de vakorganisaties, thans was dit ook afgeloopen en wilden zij weer decreteeren wat hen beliefde, gebruik 1 makende van _ den toestand inde metaalindustrie. Hij herinnerde hierbij aan dc firma L. Smulders en de firma Rencker, waarvan de eerste, na eerst in overleg me! de organisaties een tamelijk góede montageregeling had helpen tot stand brengen, hans het eerst deze regeling als een vodje papier beschouwde en een overeenkomst maakte, waarin zelfs een bepaling voor-

den stoom niet meer inden cylinder, maar ineen apart vat geleid werd bij het dalen van den stoemzuiger. Daar nu de stoom niet meer inden cylinder werd afgekoeld, was er ook geen stoom meer voor verwarming der cylinderwanden noodig. Deze condensator (verdichter), zooals Watt de door hem geconstrueerde inrichting noemde, was de eerste van zijn groote uitvindingen voor verbetering der stoommachine. Om hoeveelheid water en lucht, welke zich inden condensator verzamelde, te verwijderen, bracht Watt nog een luchtpomp met de balans der machine in verbinding, waardoor dus met eiken zuigerslag ook de verzamelde hoeveelheden lucht en water weggezogen werden. Niet den condensator en de luchtpomp tpegerust, had de machine wel een belangrijke technische en economische verbetering ondergaan, maar zij bleef desondanks een atmosferische (luchtdruk-) machine, waar de stoom maar een ondergeschikte, beperkte rol speelde en ook nog verschillende gebreken had. Eensdeels had bij het dalen van den zuiger steeds een indringen van lucht en daardoor afkoelen van den cylinder (stoomverües bij verwarming) plaats,

anderdeels was, wegens den bijna onveranderlijken atm’osferischen druk de arbeidsprestatie der machine zeer beperkt, wilde men niet in onmogelijke afmetingen der zuigèroppervlakte vervallen. Teneinde deze nadeelen te ontgaan, zag Watt geheel van den atmosferischen druk af en poogde den stoom, die te voren alleen door condensatie voor luchtledigheid zorgde, tot alleen drijvende kracht der machine te verheffen. De uitwerking van dat denkbeeld lukte hem schitterend door constructie vaneen geheel nieuw gevormden cylinder. Was de cylinder der Papinsche en ook der Newcomensche machine boven open, zoo was de Watt’sche cylinder aan beide zijden dicht, waarbij de zuigerstang dooreen inden cylinderdeksel aangebrachte en dooreen pakkingbus gesloten opening bewoog. Nu was de machine in werkelijkheid een stoomwerktuig geworden, dat aan zuinigheid en arbeidsprestatie om het drievoud voortreffelijker dan ’t Newcomensche was. Voor de vervaardiging van zijn nieuw uitgevonden stoomwerktuig nam Watt in 1769 een patent onder het opschrift : Nieuwe methode ter vermindering van stoom- en brandstofverbruik in v u u r-

in a c h i n e s”. In 1774 verbond hij zich niet den fabrikant Boulton tot uitbuiting van 1 zijn uitvindingen door oprichting cener machinefabriek te P o h o. Hoewel Watt’s patent al in 1775 zou afloopen en inde Engelsche patentwetge- 1 ving een verlenging eigenlijk ontoelaatbaar is, besloot het parlement onder waardeering der groote beteekenis van Watt’s uitvindingen voor het geheele industrieele leven van Engeland tegenover Watt een uitzondering te maken en zijn patent tot 1800 te verlengen. Nu kon Watt zich ongemoeid aan de zakelijke uitbuiting van zijn uitvindingen wijden. De Watt’sche machines, die maar een vierde van het stoom- en kolenverbruik der oude Newcomensche machines hadden, vonden spoedig ingang inden Engelschen mijnbouw. Om de invoering te vergemakkelijken stonden de ondernemers den mijneigenaars toe de machines te huren, waarbij als huur een derde van de kolenbesparing als huurprijs bedongen werd., De brandstoffenbesparing werd dooreen aan de machine aangebracht telwerk vastgesteld. Op deze wijze had een enkele kolenmijn, die drie ‘ machines in huur had. jaarlijks een huur

van f 30.000.00 te betalen, had dus een brandstoffenbesparing van f 90.00.00. Voor den uitvinder en zijn land droeg zoo gelijdelijk deze machine rijke vruchten. Op welke hoogte de uitvinding toen al stónd in technische ontwikkeling, toont zich daarin, dat enkele dezer machines nog kort geleden in Engelsche mijnen in gebruik waren. Echter de zoover verbeterde machine had ook nog talrijke en belangrijke verbeteringen noodig. Vooreerst was deze machine evenals de Newcomensche alleen voor bet uitpompen van het gangwater uit mijnen geschikt en was voor dat doel de Watt’sche machine op deze trap van haar techniek en ontwikkeling een uitnemend arbeidsmiddel geworden, dat nauwelijks een principieele omvorming behoefde. Voor andere takken van industrie, waarin geen ophijschen van water, maar aandrijving van arbeidsmachines enz. noodig was, daarvoor was de Wattsche machine nog niet geschikt, omdat de aandrijving van arbeidsmachines steeds een. roteerende (draaiende) beweging vereischt, althai.j van het krachtoverd'ragende orgaan verlangt. (Wordt vervolgd.)