is toegevoegd aan je favorieten.

De ingenieur; weekblad gewijd aan de techniek en de economie van openbare werken en nijverheid jrg 6, 1891, no 5, 31-01-1891

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

44

voorgekomen ongelukken tellen, bij die door het uitschieten van I I «eoelen veroorzaakt, gaat zulks bezwaarlijk.

"Tn bijna alle fabrieken en door de meeste doctoren zijn zij be in orooter en kleiner getale geconstateerd. . 1Xstl had de verwonding plaats in het oogwat in den nis regel het verlies van dat orgaan tengevolge had; een enkele maal te aan de wangen, somtijds ook aani de.„Hgi wanneer die n.1. J m„t wpinis kleederen waren bedekt. (V. lUdö».) "

Niettemfn s het aantal fabrieken, waar reeds spoel vangers de, voÏhandT zijn nog in. de minderheid (n.1 U™***>). B, h de meesten ontbreken zij, eensdeels voorzeker, omdat^hetgesmis no<* tot geen droevige ervaringen heeft aanleiding gegeven, anderdeels8 omdat zelfs de meest eenvoudige bevei igingsinrich- aa Tngen nTg niet bekend zijn (V. 3221 en 9602) ook wel omda ge zii bij voorbaat lastig worden geoordeeld (V. 7900) ot bij ge bleken proefneming hinderlijk in het gebruik zijn bevonden. ^

^Nofsterker drukt een der wevers zich uit door de verklaring zij dat de spoelvangers niet voldoen, daar zij er toch aan alle

^Een gS^oSrf ïï£2 ontleend te kunnen worden aan » hefLor fan goed» dat geweven wordt, in zooverre bij het minder fijne garen de kans geringer is dat er draadjes tusschen tam en lade komen, hetwelk tot uitschieten aanleiding geeft. g]

(VIn?u£hTn6fn'er onder hen, die tijdens de enquête nog ntet J op het gebruik van spoelvangers konden bogen enkelen, die wWchifnlijk nu reed/de goedgezinde minderheid J»*J^ 1 sterkt tot eene meerderheid; immers was er een, die bj ventere _ volmaking ze misschien later zou invoeren (V. 9028) en een dte stechts met de «moeilijk bij weverijen toe te passen wetten)) bekend was, doch die op de tentoonstelling te Amsterdam naar d betere middelen wenschte rond te zien. (V. 2040.J

Een "nder fabrikant had reeds de op die tentoonstelling aan wezi«e spoelvangers, n.1. die van Tattersall, bij een aantal 7an zijn getouwen aangebracht; bij allen te gelijk zou niet te ver-en zijn daar er eln 1000-tal van zulke getouwen waren t VSsTDezelfde fabrikant kan getuigen dat ^ spoelvangers e eoed werken; bij een ander, die ze reeds aan 300 getouwen had afgebracht, beantwoorden zij volkomen aan het doel (V. ] 8722)? éen derde, bij wien nog slechts enkek^W"; j verklaarde dat zij «tamelijk goed voldoen» (V. 4835) V edereen , ander beschouwt ze als eenigszms hinderlijk voor den wevei, maar getarÊrend (V. 2462) ofwel als «nooit absoluut „ker wer- , kende doch vele ongelukken voorkomende)) (V. 199b). in eene fabriek zijn spoelvangers bij vele getouwen aangebracht, maar de wevers hebben ze liever niet, want zij zijn lastig Soms vermeerder men de veiligheid door een plank tusschen de getouwen te plaatsen (V. 3093).' In een andere dient als spoelvanger een eenvoudig toestel van eigen vinding (V. 10208).

Bij een tweetal fabrieken vinden wij gewag gemaakt van «vangnetten van ijzergaas ter zijite van de getouwen aangebradit» (V 10927 en 11510), welke mede zeer goed voldoen (V.aaoUj.

Ten slotte zijn volgens een getuige spoelvangers met een «scherm van ijzerdraad» wel te gebruiken, mits van een ijzeren sSHoorzien, waarom zij draaien, anders vliegt de spoel toch door het gaas heen (V. 11099).

Dezelfde getuige is overigens nog zoekende naar het beste svsteem daar het bestaande voor de bontweverij ondoelmatig is. Eyen Te'ter systeem is z. i. dat van Wolle, zijnde een kleine machine. die zich over de geheele lade bevindt, zoodat de spoe oTera bedekt is van het begin tot het einde, en die zoodra het getouw stl wordt gezet, boven tegen de lade aanslaat, zooda de wever altijd bij zijn garen kan en er steeds een goed gezicht

0PWanneer' wf- ™ relaas van de getuigenissen omtrent het nut der spoelvangers overzien, dan kunnen wij de gevolgtrekkms maken, dat al wordt dat nut nog niet algemeen erkend, men ongaten goeden weg is om het kwaad te keeren. Meerdere bTendheid met de verschillende soorten van toestellen zal ook hiehet bij sommigen bestaande en misschien door een gebrekkige ervaring gevoede vooroordeel, eerder overwinnen dan een rechtstreeksche dwang (1).

~7n De eewichtige vraag omtrent de wenschelijkheid der vaststelling „aM*S$ÏevZscnriften, die ten doel hebben ongelukken bi^en IXid zooveel mogelijk te voorkomen, kwam slechts een paar maal £ sprake één gltu ge. een wever, sprak die wenschelijkheid onomwonden uit in het bijzonder met het oog op de vele ongelukken door Tpoln veroorzaakt V. 468); een ander ^^^^X schouwde het als eene der voordeelen der arbeidswet, dat slechts de

In dit opzicht wenken te geven lag wellicht buiten de opdracht der enquêtecommissie (al bleven die wenken bij het bespreken der eigenlijke Wohlfahrts-Einrichtungen vaak met achterwege): ook ontbrak aan de commissie te zeer het technisch Sent om aan zulke wenken een practische strekking

Misschien is ook datzelfde gemis oorzaak dat men bij de bespreking en beoordeeling der spoelvangers slechts bij uitzonde ring verneemt welk soort bepaaldelijk bedoeld wordt, zoodat het zelden is na te gaan of b.v. een afkeurend oordeel op

^^t^C^ betrekking heeft, is, om een beeld aan de textielindustrie te ontleenen, te veel over een kam geschoren, en de gulden regel «qui bene distinguit, bene docet), te weinig in het oog gehouden. , i.

Nogmaals zij geconstateerd, dat deze grief, indien het eene is, 5e? de commissie, maar hoogstens hare min of meer eenzijdige samenstelling geldt.

Behalve door het uitvliegen van spoelen vindt men in het uitgebreide enquêteverslag van ongelukken, uit de eigenaardige en°in vele oprichten gevaarlijke bewerking der katoenstoffen voortvloeiende, niet dan bij uitzondering gewag gemaakt; al zoodanig wordt slechts ter loops vermeld een ongeluk door het -riinen der vingers tusschen de kalenders (V /068), een dooi kaderen vaneen selfactor (V. 2848) en een door het oplichten van den deksel der krasmachine, voor het plukken van afval, waardoor de hand in aanraking kwam met den bnseur (V. S) Bepaalde vragen of er ook aan de genoemde en aan andere gevaarlijke machinedeelen de elders met succes toegepaste veUigheidsmiddelen zijn aangebracht, (wij noemen slechts de auSa ische sluitingsmiddelen van de deksels der slagmachines, de schutwalsen en schutplanken der kaardmachines, de machinale reSgers bij de selfactors) werden aan de getuigen met gedaan.

Eene vraag met al de voorafgaande in verband staande, betreft de al of niet aanwezigheid van verbandmiddelen, ten efnde Mj voorkomende ongelukken de eerste hulp te kunnen verleenen Zes van de 10 te dezer zake gehoorde getuigen (fabnTanten) moesten op de betrekkelijke vraag een ontkennend antwoord geven. Twee daarvan beweerden echter genoeg katoen . in voorraad te hebben. (V. 1975 en 9003.)

• I Van het viertal dat eenige voorziening had genomen was ei ■ I één die althans het noodige had «voorgeschreven)) (V. 2850) > één bij wiens compagnon, naast de fabriek wonende de ver' bandmiddeln berustte waren (V. 10188) en slechts twee d e - een bepaalde verbandkist bezaten, waarvan de eene nog■niet i gebruikt was (V. 3756) en de andere - nog wel met draagi baar — één keer had dienst gedaan. (V. 10723.)

a Met het voorgaande vluchtige overzicht is althans het voor-

» naamste medegedeeld wat betrekking heeft op de door de com-

). Se besprokfn veiligheidsinrichtingen aan machmerien.

a Tèn niet! minder groot aantal vragen en antwoorden 1S gewijd

n aan de maatregelen tot voorziening tegen brandgevaar, aan de

h w^e van verlichting en aan de -rwarming en luchtververschi^ Vooral de ventilatiequaestie is - in verband met den invloed

;e 2ï koude en vochtigheid op het breken der garens - voor de

s. textielnijverheid van het hoogste gewicht.

.e Wij zullen dus onze beschouwingen over deze en eenige

el andere onderwerpen in een volgend nummer voortzetten.

et Leeuwarden, Januari 1891. Aug. Gorter.

at

,d, dacht wordt. (V. 10935.)

£ lNGEZONDErTsTUKKEN«» De kosten van den Rotterdamschen Waterweg.

Geachte Redacteur! ing In eene noot bij het verslag der laatste Instituutsvergadering

ien onder aan bladzijde 437, le kolom van no,42 van «De Ingenieur»

'aal 1890 komt naar aanleiding van het door mij in die vergadering

)m' medé<,ededde eene minder juiste voorstelling voor van de

r ÖSSk,'waardoor de Rotterdamsche Waterweg met zooveel

bd6; Zder kosten voltooid zal zijn dan de Staatscommissie in 1880