Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

den hekel gehaald. De Hoeksche en Kabeljauwsche twisten blijven niet, als later die tusschen Oranje-klanten en Keezen in geelgeworden uitvoerige en half-begrijpelijke prenten vragen om onze belangstelling voor hun wederzijdschen schimp en smaad. De Jacoba-kannetjes noch de Kaas en het Brood die aan de democratie een zoo teekenachtigen naam gaven, hebben, hoe dankbaar ze ook als zoodanig zouden zijn, als motieven voor caricatuur dienst kunnen doen! Ook de kroon die Karei de Stoute bijna wist te grijpen mocht nog geen sarkastisch teekenaar in verzoeking brengen.

Maar — weten we dit nu wel heel zeker ? Wij weten alleen dat wij geen politieke toespelingen herkennen in de satirieke voorstellingen uit de Middeleeuwen, die ons bewaard bleven: in de miniaturen der manuscripten noch in de architecturale beeldhouwwerken uit steen of hout. Er is dus wel zeer stellig niets van dien aard gemaakt in materialen en in een bewerking, geschikt om de eeuwen te trotseeren ; maar heeft de tijdgenoot voor den tijdgenoot nooit een evenement op de een of andere spontane wijze in beeld bespot, of een publieke persoonlijkheid gehekeld ? Het is mogelijk, maar wij kunnen aannemen dat de geduldige, gewetensvolle, aan geen tijd schier gebonden arbeid van den geringste onder de middeleeuwsche handwerkslieden hun weinig gelegenheid of belangstelling liet voor actualiteiten. In de meeste gevallen ook zullen ze van de politiek slechts heel vaag hebben afgeweten.

Voor politiek begon het eigenlijke volk — waartoe hij dien wij thans kunstenaar noemen, behoorde — zich eerst warm te maken, toen de humanistische denkbeelden, met de Renaissance binnengeleid, het individu emancipeerden, toen met de Hervorming denkbeelden werden verdedigd en bestreden die elk aangingen. De bewustwording der individuen bracht, zoo stelt men het zich voor, belangstelling

Sluiten