Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

geformuleerd werden als aantrekkingen omgekeerd evenredig met de een of andere macht van den afstand. Ik herinner b.v. aan Laplace's theorie der capillariteit, die zelfs als een hoofdstuk van zijne Mécanique Céleste is gepubliceerd. Later raken de wetten op den achtergrond: zij zijn niet minder waar, maar worden niet langer opgevat als de oorspronkelijkste, de diepste waarheid. De eereplaats in onze natuurbeschouwing wordt ingeruimd aan de algemeene principes, als dat van het behoud van arbeidsvermogen, dat der kleinste werking, de entropiewet , en andere meer. Allengs ontstaat de mechanische warmtetheorie , de kinetische gastheorie, de electromagnetische licht-theorie. De wetten, en zelfs de principes , bevredigen ons niet meer, men tracht door te dringen in het innerlijk mechanisme der verschijnselen, en de wetten te verklaren. Dat het resultaat van dit dieper doordringen dikwijls is, dat de wetten slechts benaderd juist blijken te zijn, dat de principes aan het wankelen gebracht worden, en dat wij misschien aan den vooravond staan van een nieuwen omkeer in onze natuurbeschouwing , ligt niet op mijn weg hier te bespreken.

Een verschijnsel treft ons als opmerkelijk, dat ik, hoewel het buiten mijn eigenlijk onderwerp ligt, toch niet kan nalaten even te memoreeren, daar het toch den mathematischen astronoom van zeer nabij aangaat. Hoeveel ook verklaard is, van hoevele wetten men den dieperen ondergrond heeft weten bloot te leggen, de gravitatie-wet, het bij uitstek eenvoudige voorbeeld, waarnaar oorspronkelijk de geheele mathematische physica gemodelleerd werd, is nog steeds onaangetast, heeft nog geene bevredigende verklaring gevonden.

Sluiten